شیر مادر
شیر مادر شروع تغذیه با شیر مادر در ساعت اول زندگی آنچه در ساعت اول زندگی میگذرد بر بقاء و رشد کودک و رابطه آینده والدین با فرزند بسیار اثر گذار است . برای ارتقاء سلامت مادر و نوزاد و هم چنین ایجاد و تحکیم دلبستگی مادرانه در نوزادان ،برقراری تماس پوست به پوست و تلاقی نگاه به محض تولد و فراهم کردن امکان شروع تغذیه با شیر مادر طی یک ساعت اول عمر ، بسیار موثر است . تغذیه با شیر مادر طی ساعت اول زندگی سبب پیشگیری از 22% موارد مرگ و میر نوزادان میگردد. معمولاً پیوند عاطفی ( BONDING ) نسبت به نوزاد ، برای والدین از دوره بارداری آغاز شده و بعد از چند ماه انتظار با اولین تلاقی نگاه و تماس مستقیم با نوزاد قویتر می شود . هر چه پیوند عاطفی با نوزاد زودتر و قویتر شکل بگیرد مراقبت از نوزاد دل پذیر و مطلوب تر می شود به علاوه شیردهی و مادری کردن و تربیت فرزند با موفقیت بیشتری توام می گردد روند ارتقاء تکامل کودک را تسریع نموده واستعدادهای بالقوه او را شکوفا میکند . اقداماتی که طی بارداری و قبل از مرحله زایمان جهت شیر مادر باید آموزش داده شود: 1- در دوران بارداری ، اهمیت و چگونگی شروع تغذیه با شیر مادر در ساعت اول زندگی به مادر آموزش داده شود. 2- بهترین و سالم ترین روش زایمان که به حفظ سلامت مادر و نوزاد و تغذیه از پستان و توان مراقبتی مادر کمک کند انتخاب شده و به مادر آموزش داده شود. 3- جهت تسهیل در امر تغذیه با شیر مادر در ساعت اول عمر ، مادر در هنگام زایمان ، از لباس جلو باز استفاده نماید . 4- جهت حفظ بوی ترشحات غدد اطراف نوک پستان که جلب کننده نوزاد بطرف پستان است ، از شستشوی پستان دراطاق زایمان و قبل از اولین تماس پستانی اجتناب شود . 5- در صورت نیاز به استفاده از مسکن یا بیهوشی از کم عارضه و کم خطرترین آنها از نظر سلامت مادر و نوزاد .و نیز از نظر تداخل با تغذیه با شیر مادر و مراقبت مادر از نوزاد استفاده شود . باید ها و نبایدهای حین و بعد از تولد نوزاد جهت آموزش شروع تغذیه با شیرمادر در ساعت اول زندگی ( در شرایطی که زایمان طبیعی انجام می شود ) 1- مادر در اطاق زایمان آزادی عمل کافی جهت برخورداری از امکان تحرک ، خوردن ، آشامیدن ، حفظ محرمیت و داشتن همراه آموزش دیده بهره مند باشد . 2- دمای اتاق زایمان 28-25 درجه سانتی گراد و بدون کوران باشد . 3- محیط اطراف مادر آرام بوده ، پر سر و صدا و شلوغ نباشد . 4- نور اتاق ملایم باشد و هیچ نوری مانع تماس چشمی مادر و نوزاد نشود . 5- مادر در وضعیتی راحت قرار گرفته و از آرامش برخوردار باشد و در صورت امکان زیر سر مادر بالش قرار گیرد تا مادر بتواند با نوزاد تماس چشمی برقرار کرده ، ناظر حرکات نوزاد و توانائیهای او باشد . 6- امکان برقراری تماس چشمی مادر و نوزاد و تماس گونه به گونه و بوسیدن نوزاد توسط مادر و زمزمه و نجوای محبت آمیز و مقدس مادر در گوش نوزاد فراهم شود . 7- نوزاد عریان باشد به نحوی که بر روی سینه مادر و بین پستان های او قرار گرفته وچشمان نوزاد در سطح نوک پستان های مادر قرار داشته باشد. 8- در صورت لزوم به نوزاد کمک شود تا پستان را یافته و با استفاده از رفلکس جستجو ، نوک پستان را همراه با هاله به دهان ببرد و اولین تغذیه بدون هیچ اجباری انجام شود . 9- برای شروع مطلوب زندگی ، اولین تغذیه از پستان مادر ، برقراری روابط نوزاد و مادر و تداوم تماس آنان از اقداماتی چون تزریق ویتامین K و واکسن ، گرفتن اثر کف پا ، توزین و سایر اقدامات غیر فوری تا یک ساعت خود داری شود . 10- استحمام نوزاد در 6 ساعت و ترجیحاً در 24 ساعت اول زندگی انجام نشود . 11- چنانچه علیرغم تماس یک ساعته نوزاد نتواند پستان را یافته و بگیرد ، به او کمک شود تا پستان را گرفته و به دهان ببرد. 12-در صورت امکان ، پدر نوزاد یا بستگان مونث درجه یک او در این مراقبت عاطفی شرکت داده شوند . « روز جهانی شیر مادر ( 10 مرداد) بر همه شما مبارک » تهیه و تنظیم : خانم شهرکی - لیلا جهانتیغ کارشناسان بهداشت خانواده منابع : آخرین دستورالعمل کشوری شروع تغذیه با شیر مادر در ساعت اول زندگی