فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

آنفلوانزای پرندگان

آنفلوانزای پرندگان


آنفلوانزای پرندگان :

 یکی از بیماریهای عفونی شناخته شده گونه های مختلف پرندگان است که در اثر عفونت ناشی از برخی از سویه های تیپ A ایجاد می شود .این بیماری حدود 100 سال قبل در بین پرندگان ایتالیا شناسایی گردیده و سپس به سایر نقاط جهان  منتشر شده و به نظر می رسد کلیه پرندگان نسبت به این بیماری حساس بوده ولی میزان حساسیت آنها ممکن است متفاوت باشد

طیف علائم بالینی در پرندگان مختلف متفاوت بوده و قادر به ایجاد بیماری خفیف تا بسیار شدید ، مسری و کشنده می باشد . شکل شدید و کشنده بیماری ، دارای شروع ناگهانی بوده از شدت بالایی برخوردار است و سریعا منجر به مرگ می شود به طوری که میزان مرگ ناشی از آن در حدود 100 % می باشد . همچنین مشخص شده است که پرندگاه مهاجر (وحشی و اهلی ) و مخصوصا اردک های وحشی ، مخازن طبیعی وعمده  ویروس آنفلوآنزا بوده ودر مقابل ابتلاء به بیماری حاصله ، شدیدا" مقاومند .

از طرفی ماکیان های اهلی وازجمله مرغ ها و بوقلمون ها بویژه در مقابل اشکال   همه گیرو سریعا کشنده بیماری ، حساس     می باشند .

لازم به تاکید است که تماس مستقیم یا غیر مستقیم پرندگان اهلی با پرندگان مهاجر آبزی ، یکی از علل شایع وقوع همه گیری آنفلوانزا در بین پرندگان اهلی به حساب    می آید و مراکز فروش پرندگان زنده نیز نقش مهمی در انتشار همه گیری ، ایفا می نمایند .

بنابر این از طرفی قرنطینه کردن مرغداری های آلوده و معدوم نمودن پرندگان بیمار یا تماس یافته ، جزو اقدامات کنترلی استاندارد به منظور جلوگیری از انتشار به سایر مرغداریها در سطح یک کشور به حساب می آید . زیرا این ویروس ها معمولا از قابلیت سرایت بالایی برخوردار بوده و به سرعت به مرغداریهای دیگر نیز انتشار می یابند و علاوه بر این ها ممکن است به صورت مکانیکی و توسط وسایل و تجهیزات ، غذا ها ، قفسه ها و لباس های آلوده ، نیز انتشار یابند و همه گیریهایی ایجاد کنند که در صورت عدم اجرای اقدامات کنترلی فوری و مراقبت دقیق به مدت چندین سال ادامه یابند .

خطرگسترش جهانی آنفلوانزا

آنفلوانزای بسیار بیماریزای پرندگان بوسیله آنفلوانزای A ( H5N1 و H7 احتمالا سایر موارد ) در جمعیت حیوانات بخصوص ماکیان ایجاد می گردد و می تواند به انسان منتقل شود ،  این ویروس نه تنها انسان را آلوده می کند و موجب بیماری شدید با میزان مرگ بالا می گردد بلکه این توانایی را دارد که خود را با انسان تطبیق داده و به عنوان یک عامل بالقوه بیماریزا برای انسان مطرح گردد یا با سایر ویروس های آنفلوانزای انسانی ترکیب و موجب پدیدار شدن یک عامل بیماریزا با توانایی ایجاد پاندمی شود .

ویروس های آنفلوانزای پرندگان به طور طبیعی غیر از پرندگان و خوک باعث ایجاد عفونت در سایر گونه ها نمی شوند ولی در سال 1997 برای اولین بار ابتلاء انسان به آنفلوانزای تیپ A در هنگ کنگ به اثبات رسید و با ابتلاء 18 نفر باعث مرگ 6 نفر آنان شد . این همه گیری که نوپدیدی آنفلوانزای پرندگان در انسان نیز به حساب    می آید مقارن با همه گیری آنفلوانزای بسیار کشنده پرندگان در آن کشور بوده و با معدوم کردن ماکیان اهلی ، به سرعت فروکش کرده و همچنین در آن همه گیری تماس بسیار نزدیک انسان های بیمار با پرندگان ، انتقال مستقیم از پرندگان بیمار به انسان و حالت مخزنی پرندگان به اثبات رسیده است . 

اشکال بالینی بیماری در پرندگان

این بیماری ممکن است در پرندگان به دو شکل بالینی عارض شود :

1 ناخوشی خفیفی که گاهی فقط با ژولیدگی پرها یا کاهش تولید تخم مرغ مشخص می شود

2 شکل شدید که اصطلاحاً به آنفلوانزای شدید بیماریزای پرندگان ، موسوم است و برای اولین بار در سال 1878 در ایتالیا تشخیص داده شده و در پرندگان از قابلیت سرایت خیلی بالایی برخوردار بوده و تقریبا 100% موارد ، سریعا" باعث مرگ آنها می شود .

تعریف مورد مشکوک مبتلابه آنفلوآنزای A/H7 وA/H5

الف هر بیمار تب دار ( درجه حرارت بیشتر از 38 درجه سانتیگراد ) به همراه حداقل یکی از علائم سرفه ، گلودرد ، تنگی نفس ، کونژونکتیویت و  حداقل یکی از یافته های زیر :

-  سابقه تماس در10 روز قبل از شروع علائم با پرندگان خصوصا مرغ که بدلیل یک بیماری مرده باشند .

- وجود سابقه تماس در10 روز قبل از شروع علائم با یک مورد تائید شده آنفلوانزای A/H7 و A/H5 که در مرحله واگیر داری بیماری بوده است ( یک روز قبل از شروع علائم تا 10 روز بعد) .

-  سابقه تماس در طی 7 روز قبل از شروع علائم با سطوح و محیط آلوده به آنفلوانزای پرندگان .

- در 10 روز قبل از شروع علائم سابقه کار در آزمایشگاهی که نمونه های انسانی یا حیوانی مشکوک به آلودگی آنفلوانزای پرندگان بسیار بیماریزا ( HPAI ) داشته اند.

-  وجود یک تست آزمایشگاهی مثبت آنفلوانزای A که نتواند نوع ویروس را مشخص کند.

ب مرگ بدلیل بیماری حاد تنفسی با علت نامشخصUnexplained) ) و حداقل یکی از موارد زیر :

1 اقامت در مناطقی که موارد مشکوک یا تایید شده آلودگی با آنفلوانزای بسیار بیماریزا ( HPAI ) گزارش شده است .

2 وجود سابقه تماس در10روز قبل از شروع علائم با یک مورد تایید شده انسانی آنفلوانزای A/H5 که در مرحله واگیر داری بیماری بوده است .

تعریف مورد احتمالی مبتلا به آنفلوانزای A/H7 و A/H5 :

 بیمار مشکوک به همراه شواهد آزمایشگاهی (جداسازی آنتی بادی اختصاصی H5 یا H7 در یک نمونه سرم)

تعریف مورد قطعی مبتلا به آنفلوانزایA/H7 و A/H5

مورد مشکوک یا محتمل به همراه حداقل یکی از آزمایشات زیر :

 نتیجه کشت مثبت           

PCR  مثبت

روش آنتی بادی ایمنوفلورسانت

چهار برابر افزایش تیتر آنتی بادی اختصاصی آنفلوانزا

افراد تحت مراقبت آنفلوانزای پرندگان :

در ایران  هنوزمورد آنفلوانزای A/H5 به عنوان یک عامل بیماریزا در انسان یا جمعیت حیوانات ثبت و گزارش نشده است و مراقبت بیماران بر اساس بروز موارد آنفلوانزا در پرندگان و بخصوص مرغداری ها و افرادی که از مناطق آندمیک بیماری در پرندگان مراجعت کرده اند انجام می پذیرد .

لذا بروز بیماری در مرغداریها بر اساس گزارشات اداره کل دامپزشکی پیگیری می شود.

 موارد در معرض خطر ابتلا ء از حیوانات:

-  تماس های شغلی ، مشاغل در معرض خطر شامل  کارگران مزارع یا ماکیان اهلی (مرغداری ها ، پرورش اردک ، بوقلمون و شتر مرغ )  ، سایر کارگران فعال در حمل و نقل و فروش حیوانات زنده

- آشپزها و مشاغل مشابه

- فروشندگان پرندگان دست آموز

- دامپزشکان شاغل در صنعت طیور و کارکنان مراقبت های بهداشتی

- افراد ساکن در مناطقی که مرگ ماکیان خانگی و پرندگان وحشی بیش از حد مورد انتظار اتفاق افتاده است .

- سابقه مسافرت 10 روز قبل از شروع علائم به کشور یا منطقه ای که طغیان آنفلوانزا در جمعیت حیوانی گزارش شده به همراه حداقل یکی از موارد زیر را دارند :

*تماس ( کمتر از یک متر ) با ماکیان مرده یا زنده ، پرندگان وحشی  در هر جایی از کشورهای آلوده

*مراجعه به محلی که ماکیان اهلی یا خوک مبتلا ( تایید شده ) در 6 هفته قبل وجود داشته است .

*تماس ( لمس کردن یا فاصله شنیدن صحبت معمولی ) با یک مورد انسانی تایید شده آلوده به آنفلوانزای A/H5

*تماس ( لمس کردن یا فاصله شنیدن صحبت معمولی ) با یک شخص مبتلا به بیماری حاد تنفسی با علت نامشخص که بعدا" منجر به مرگ وی شده است .

چگونگی انتشار همه گیری آنفلوانزای پرندگان در سطح یک کشور :

در داخل یک کشور بیماری به آسانی از یک مرغداری به مرغداریهای دیگر انتقال می یابد زیرا تعداد زیادی ویروس در فضله پرندگان وجود دارد و باعث آلودگی گردوغبار و خاک می گردد و ضمنا" ویروس از طریق هوا به آسانی از پرنده ای به پرنده دیگر منتقل می شود و لوازم و اشیاء آلوده ، غذاها ، قفسه ها ، لباس ها ، و بویژه کفش ها نیز موجب انتقال ویروس از محلی به محل دیگر می شوند و از طریق پاها وبدن حیواناتی نظیر جوندگان که نقش ناقل مکانیکی را ایفا می نمایند نیز ممکن است منتقل گردند و حتی شواهد محدودی حاکی از نقش کک ها به عنوان ناقل مکانیکی این ویروس می باشد .

 کنترل آنفلوانزای پرندگان :

مهمترین اقدام کنترلی شامل معدوم کردن سریع کلیه پرندگان بیمار یا تماس یافته ، دفع مناسب لاشه ها و قرنطینه کردن و ضد عفونی کردن مرغداریها می باشد .

لازم به ذکر است که ویروس مزبور در عرض 3 ساعت در دمای 56 درجه سانتیگراد یا نیم ساعت در دمای 60 درجه سانتیگراد و همچنین در تماس با مواد ضد عفونی کننده رایج نظیر فرمالین و ید از بین خواهد رفت . ولی در دماهای پائین مقاوم بوده و حداقل تا سه ماه بعد ممکن است در کودهای آلوده ، زنده بماند

همچنین قادر است در محیط آب در دمای 22 درجه سانتیگراد به مدت 4 روز و دردمای صفر درجه سانتیگراد به مدت بیش از 30 روز به حیات خود ادامه دهد .

شایان ذکر است که مقدار یک گرم از کود آلوده به اشکال شدیدا" بیماریزای ویروس آنفلوانزای پرندگان حاوی تعداد بسیار زیادی ویروس بوده و قادر به آلوده کردن حدود یک میلیون مرغ می باشد .

یکی دیگر از اقدامات کنترلی مهم این بیماری در بین پرندگان ، محدودیت جابجایی پرندگان در داخل کشور و یا بین کشورها می باشد .

کنترل حرکات پرندگان در منطقه محافظت ( حداقل به شعاع 3 کیلومتر ) و منطقه مراقبت ( حداقل به شعاع 10 کیلومتر ) در اطراف محل آلوده باید تعیین و اعلام گردد .

منتطقه های مشخص شده حداقل تا 30 روز بعد از پاک سازی و ضدعفونی محل باید محافظت شوند .

به نظر می رسد جلوگیری از تماس های ماکیان های اهلی با پرندگان وحشی و بویژه پرندگان آبزی باعث پیشگیری از انتشار ویروس های بیماریزا در بین پرندگان اهلی می گردد .

ضمنا" مشخص شده است که استفاده این پرندگان از منابع مشترک آب ، یکی از راههای انتقال حتمی ویروس است . 

خلیل شهریاری مدیر گروه مبارزه با بیماریها

[ ۱۳۸٧/۱۱/۱٦ ] [ ٩:٢۱ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]