فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بهداشت محیط مدرسه

بهداشت محیط مدرسه


بهداشت محیط مدرسه

بهداشت محیط مدارسه شامل  فعالیت هایی است که در جهت اجرای ضوابط بهداشتی مدارس انجام  می گیرد مهمترین نکاتی که در بهداشت محیط مدرسه مورد توجه هستند عبارتند از :

1- محل احداث مدرسه

 2- وضعیت ساختمان مدرسه از نظر : ( ایمنی و حفاظت ، دستشویی ، توالت ،آبخوری ، سیستم دفع فاضلاب و زباله ، بوفه و کلاسهای درس )

 3- درباره هر یک از نکات فوق به اجمال توضیحاتی ارائه می شود .

1- محل احداث مدرسه

مدرسه باید دور از سر و صدا ، عبور و مرور وسایل نقلیه ، محل انباشتن زباله ، راه آهن و کارخانه باشد ؛محوطه مدرسه باید دارای وسعت کافی بوده و برای جلو گیری ار ایجاد گرد و غبار و امکان شستشو ، کف حیاط از آسفالت و یا بتون و یا مصالح مشابه پوشیده شده باشد .

2- ساختمان مدرسه

در ساختمان مدرسه رعایت تمام شرایط ایمنی و بهداشت را می با یست در نظر داشت ،این شرایط عبارتند از :

کف کلاس: باید قابل شستشو ؛ صاف و بدون درز و شکاف باشد و از لغزندگی ومرطوب بودن آن جلوگیری شود .

-  سقف: باید صاف و بدون درز و شکاف و به رنگ روشن باشد

-  روشنایی کلاس ها باید به طور طبیعی تامین شود بهتر است نور از سمت چپ دانش آموز بتابد و نه از روبرو . بزرگی پنجره  ها باید یک پنجم مساحت کلاس باشد و به فاصله حداقل 100 تا 120 سانتیمتر ی بالاتر از کف کلاس قرار گرفته باشد

-  تهویه کلاس ها :اگر پنجره ها در دیوار های روبروی یکدیگر کار گذاشته شده باشند تهویه کلاس بهتر انجام می گیرد .

-  پنجره ها  باید توری فلزی داشته باشند و چنانچه کلاس ها در طبقات فوقانی هستند دارا بودن حفاظ ایمنی ضروری است . تهویه هوا در کلاس باید به خوبی صورت بگیرد حداقل شش بار در روز با باز کردن درب و پنجره  کلاس  با استفاده از تهویه ، باید هوای اتاق را تعویض کرد .

-  درجه حرارت: مناسب برای کلاس درس 18 تا 21 درجه سانتیگراد است کلاس بسیار گرم موجب کسالت و خواب آلودگی و کلاس سرد باعث سردی بدن دانش آموز شده و او را مستعد ابتلاء به عفونتهای ریوی می نماید .

وسیله گرما زا باید فضای کلاس را به طور یکنواخت گرم کند مانند شو فا‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژ و یا بخاری دیواری که دارای دود کش باشد تا گاز های حاصل از مواد سو ختنی به فضای کلاس وارد نشود و خطر آتش سوزی نداشته باشد

-  کپسول ضد حریق:  لازم است هر مدرسه به تعداد کلاس ها کپسول ضد حریق در اختیار داشته با شد

پله ها: اگر ساختمان مدرسه دارای پله است ، باید ارتفاع پله 18 سانتیمتر و عرض آن 30 سانتیمتر و بدون لغزندگی و دارای نرده محافظ باشد .

-  تابلو کلاس : باید در محل مناسبی که نور کافی به آن بتابد و در معرض دید کامل دانش آموزان باشد ، قرار گیرد . تابلو نباید شفاف باشد که موجب انعکاس نور گردد و نیز فاصله آن تا اولین ردیف دانش آموزان از 5/2 متر کمترنباشد

 

-  میز و صندلی: بهتر است برای هر دانش آموز جداگانه فراهم شود . ارتفاع صندلی باید به اندازه ای باشد که وقتی دانش آموز روی آن می نشیند ران او باصندلی تماس داشته باشد و نیز فاصله بین آخرین صندلی با دیوار انتهای کلاس باید 50 سانتیمتر باشد .

-  دستشویی: به ازای هر 60 دانش آموز یک دستشویی لازم است تا دانش آمو زان بتوانند در موا قع لزوم در طول روز دست خود را بشویند .  دستشویی باید خارج از توالت ولی در مجاورت آن قرار داشته باشد  ارتفاع آن از سطح زمین 60 تا 70 سانتیمتر و متناسب با قد دانش آموزان باشد .

استفاده از صابون در دستشویی ها ضروری است . باید از صابون مایع استفاده شود یا اینکه هر دانش آموز صابون مخصوص به خود داشته باشد ، دستشویی ها باید به طور مرتب با پودرهای شوینده شسته شوند .

برای پیشکیری از انتقال میکروب بهتر است در مدارس از صابون مایع استفاده شود .

-  توالت: در مدرسه به ازای هر 45 دانش آموز حداقل یک توالت در نظر گرفته می شود ، کاسه توالت باید سالم و از جنس سرامیک و به رنگ روشن باشد . دیوار ها و کف توالت باید قابل شستشو بوده و کف توالت ، به سمت کاسه دارای شیب باشد و هر روز با موادی مانند کرئولین ، آب آهک 20%  و پودرهای شوینده ، شسته و ضدعفونی شوند .

-  دفع بهداشتی فاضلاب: برای پیشگیری از بیماری های گو ناگون باید دفع بهداشتی فاضلاب از طریق هدایت به شبکه فاضلاب رو عمومی و یا چاه فاضلاب انجام شود .

-  آبخوری: مدرسه باید دارای شرایط زیر باشد :

1-    کف محوطه آبخوری ، دیواره و لبه آبخوری از جنس قابل شستشو و دارای شیب  کافی به طرف مجرای فاضلاب باشد به طوری که آب در داخل آبخوری و یا محوطه کف آن جمع نشود .

2-    آبخوری عمومی باید به ازای هر 75 نفر دانش آموز یک عدد تامین گردد و ارتفاع شیر آبخوری از سطح زمین بین 75 تا 100 سانتیمتر باشد .

دفع بهداشتی زباله  باید سطل های متعددی در نقاط مختلف مدرسه ( حیاط ، کلاسها و راهروها )  قرار داد . سطل ها باید درب دار بوده و هر روز زباله های درون آنان جمع آوری و سپس تمیز شوند این کار باعث کنترل حشرات و جوندگان و جلوگیری از بیماریهای گوناگون می شود . زباله های جمع آوری شده باید به محل دفع بهداشتی زباله در روستا منتقل شود .

- بوفه مدرسه: تاکنون نکاتی که در ساختمان مدرسه از نظر رعایت نکات بهداشتی باید مورد توجه قرار گیرد ذکر شد  علاوه بر ساختمان و وضعیت کلاس ها ، بو فه مدرسه نیز باید دارای خصوصیات و ویژ گی هایی برای رعایت بهداشت باشد که در اینجا به آن پرداخته می شود .

 بوفه مدرسه  باید دارای نور کافی و مجهز به هواکش بوده و نیز دارای وسایل گرما زا و سرما زا باشد کف آن از سیمان یا سایر مصالح قابل شستشو پوشیده شود .

 سطل زباله در داخل و بیرون بوفه به تعداد کافی وجود داشته باشد تا دانش آموزان پس مانده های مواد غذایی را در آن بیندازید .

 برای جلو گیری از ورود مگس و حشرات درب و پنجره ها با توری فلزی پوشانده شود ، درب و دیوار و سقف آن منفذ و سوراخ نداشته باشد.

 فردی که متصدی بوفه است چون با مواد غذایی سر و کار دارد باید از نظر بیماری های واگیر دار ( انگلی ، قارچی و .....) مورد آزمایش قرار گرفته و کارت تندرستی داشته باشد ومسایل بهداشت فردی مانند شستشوی دست ها و کوتاه کردن ناخن ها و نیز پوشیدن کلاه و روپوش را کاملا" رعایت نماید .

 بوفه باید حتما" مجهز به یخچال بوده و مواد غذایی فاسد شدنی در یخچال و سایر مواد غذایی در محل خشک و بدون رطوبت نگهداری شود .

3- آب آشامیدنی مدرسه

برای مبارزه با کمبود فلوراید دهان شویه  سدیم فلوراید توصیه می شود

تامین آب آشامیدنی سالم و بهداشتی در مدرسه یکی از موضوعات بسیار مهم و اساسی است . بهتر است در مدرسه از شبکه آب لوله کشی و یا منابع بهسازی شده استفاده شود . و در محلهایی که آب سالم در دسترس نباشد آب را پس از ضد عفونی کردن مصرف نمایند .در آب آشامیدنی مناطق مختلف ماده ای بنام فلو راید آب آشامیدنی با همکاری مراکز بهداشت افزوده می گردد .چنانچه مقدار فلوراید آب در یک منطقه بیشتر از حد معمول باشد نقاط سفید رنگ و ماتی روی دندانها دیده می شود و یا اینکه دندانها به رنگ زرد و قهوه ای در می آید که به این حالت (( فلو ئو روزیس )) می گویند و در حالتهای شدید آن مینای دندان ، نرم و مانند سنگ پا سوراخ سوراخ می شود در این مناطق بایدآب آشامیدنی را با اتصال به منابع دیگر که دارای فلوراید کمتری است رقیق نمود و سپس مصرف نمایند . در صورت مشاهده علائم فلوئور وزیس روی دندانها ، دانش آموز باید به مرکز بهداشتی درمانی ارجاع داد ه شود اگر میزان فلو راید آب کمتر از مقدار طبیعی باشد مقاومت دندانها کم می شود در این شرایط برای مبارزه با کمبود فلوراید راههای مختلفی وجود دارد که یکی از راهها  دهان شویه  سدیم فلوراید است که با همکاری مرکز بهداشتی درمانی در مدارس اجرا می شود .

تهیه و تنظیم : منصور قزاق ناصر میشکار

[ ۱۳۸٧/۱۱/۱٦ ] [ ٩:٢٥ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]