فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

آشنایی با تعیین علت مرگ نوزادان

آشنایی با تعیین علت مرگ نوزادان


دستیابی به مراقبت های اولیه بهداشتی حق هر انسان است و جلوگیری از مرگ کودکان و مادران یکی از ارکان عدالت اجتماعی است . تامین حفظ و ارتقای سطح سلامت مادران و کودکان به عنوان گروههای آسیب پذیر جامعه در خدمات بهداشتی جایگاه ویژه ای دارد.  شاخصهای بهداشتی تقریبا" در همه زمینه ها ارتقاء یافته است بجز در زمینه مرگ و میر نوزاد ان که موفقیت بسیار محدود بوده است.  طبق آمار جهانی از 130 میلیون کودکی که سالانه متولد می شوند حدود 10 میلیون آنها قبل از روز پنجم تولدشان فوت می کنند که 8 میلیون از این مرگها قبل از پایان روز اول اتفاق می افتد.  حداقل از 30 مرگی که در کودکان زیر 5 سال رخ می دهد یک مرگ به علت مرگ نوزادی است.  بنا بر این اقدامی که در خصوص کاهش مرگ و میر نوزادان صورت می گیرد منجر به کاهش مرگ و میر کودکان 1تا 59 ماهه می شود بر اساس آمارهای جهانی از 8 میلیون مرگ جنین و نوزادی که سالانه رخ می دهد حدود 98% آن مربوط به کشورهای جهان سوم است در ایران هر ساله حدود 20 هزار نوزاد پیش از آنکه به یک ماهگی برسند می میرند .

تعریف و علل مرگ نوزادی :

مرگهایی که در 28 روز اول زندگی اتفاق می افتد مرگ نوزادی نامیده می شود.علل مرگ نوزاد ارتباط مستقیم با وزن نوزاد موقع تولد دارد ، کم وزنی ونارس بودن نوزاد بیشتر ین میزان علت مرگ این گروه سنی است وجود مادر سالم و بدون عارضه  کلید سلامت نوزاد است

مراقبت های دوران نوزادی :

همه نوزادان نیازمند مراقبتهای اساسی دوران نوزادی هستند تاخطربیماریها درآنها به حداقل رسیده و به رشد و تکامل حداکثری نایل آیند. نیازهای اساسی هرنوزاد شامل تنفس،گرما،پاکیزگی،مهر ومحبت است روشن است که انجام مناسب مراقبت های اساسی باعث پیشگیری بسیاری از بیماریها میشود برای نمونه بندناف میتواند شایعترین منشا عفونت نوزاد (sepsis) باشد ومراقبت خوب بندناف بطور چشمگیری ازاین عارضه پیشگیری میکند همچنین تغذیه با شیرمادرنقش قابل ملاحظه ای در بالا بردن مقاومت بدن نوزادان دربرابر عوامل بیماریزا وکاهش مرگ ومیر شیر خواران ایفا میکند.که شامل سه مراقبت است 

الف)مراقبت های اساسی برای همه نوزادان شامل

1-احیای نوزاد

2-رعایت زنجیره پاکیزه ( دست پاکیزه ، سطح پاکیزه ، تیغ پاکیزه ،گیره بند ناف پاکیزه ولباس پاکیزه )

3-رعایت زنجیره گرما ( گرم کردن اتاق زایمان بین 25 تا 28 درجه سانتی گراد، سریع خشک کردن نوزاد ، تماس پوست نوزاد با پوست شکم یا سینه مادر ، تغذیه با شیر مادر ترجیحا" در نیم ساعت بدو تولد ؛ به تعویق انداختن حمام نوزاد ( حداقل در 6 ساعت اول بدو تولد ) پوشاندن لباس مناسب بخصوص کلاه ( در ساعات اولیه تولد بیش از 25 درصد از حرارت بدن به علت عدم پوشش سر نوزاد از دست میرود ) هم اتاقی مادر و نوزاد و توجه به مناسب بودن دمای هوا در جابجایی نوزاد

4-مراقبت از بند ناف ، چشم و پوست

5-ایمن سازی                    6- تزریق ویتامین K

ب )مراقبت های اساسی برای نوزادان کم وزن

نوزادان کم وزن نسبت به نوزادان با وزن طبیعی در معرض خطر بیشتری هستند در یک نوزاد ترم کم وزن ،خطر مرگ سه برابر یک نوزاد ترم با وزن طبیعی است هر چند این خطر در نوزادان نارس بسته به مقدار نارسی 9 تا 10 برابر بیشتر است بیشتر نوزادان کم وزن را با مداخلات ساده ذیل زنده نگه داشت : 1- شناسایی نوزاد کم وزن و آموزش مادران ، خانواده ها ، جامعه و ارائه دهندگان خدمت درباره نیازهای خاص این گروه 2- مراقبتهای بالینی اضافه برای نوزادان کم وزن 3- حمایت اضافی برای تغذیهبا شیر مادر4- حمایت اضافی برای اطمینان از گرم بودن نوزاد

ج)مراقبتهای اساسی برای نوزادان بیمار :

در حالی که بسیاری از نوزادان با یک مداخله ساده ، زنده می مانند اما گروهی از ایشان نیازمند اقدامات پیچیده تر و خدمات بیمارستانی برای زنده ماندن  دارند که شامل موارد کلی زیر است :

1- نوزادان با علایم خطر نوزادی که با آموزش و حساس سازی مادران ، حانواده ها ، جامعه و ارایه دهندگان خدمت نوزادی اعم از داخل و خارج بیمارستان شناسایی می شوند

 2-عفونت نوزادی

 3-آسفیکسی نوزادی ( قطع تنفس در نوزاد )

4-زردی نوزادی

5-ناهنجاریهای مادرزادی         6-خونریزی شدید

با توجه به علل مرگ و میر نوزادان باید مداخلات زیر برای کاهش مرگ و میر نوزادان صورت گیرد :

 * افزایش درصد پوشش زنان باردار و اجر ای برنامه مراقبت ادغام یافته سلامت مادران

 * افزایش درصد پوشش واکسیناسیون کزاز زنان باردار

* کاهش درصد زایمان  در منزل

*کاهش درصد زایمان توسط مامای سنتی

* کاهش حاملگی های ناخواسته

* تربیت ماما روستا برای مناطق محروم

* استفاده از تیم سلامت ( پزشک و مامای خانواده ) در مناطق محروم و دور افتاده

* اجر ای برنامه مراقبت ادغام یافته ناخوشیهای اطفال

* اجرای برنامه مراقبت ادغام یافته کودک سالم

* اجرای طرح غربالگری کم کاری مادرزادی تیروئید

* آموزش پزشکان عمومی مراکز بهداشتی – درمانی روستایی ، مراکز زایمانی و ماماها در زمینه احیای نوزادان

* توزیع سبد غذایی در نقاط محروم استان برای زنان باردار و شیرده و کودکان زیر 6 سال

* تبدیل بیمارستانهایی که دارای بخش نوزادان ، اطفال و زنان می باشند به بیمارستانهای دوستدار کودک و اجرای ده اقدام برای موفقیت شیر دهی

تهیه و تنظیم : لیلا جهانتیغ کارشناس نوزادان و کودکان معاونت بهداشتی

منابع : 1 فصلنامه بهورز شماره 14 2- برنامه عملیاتی اداره سلامت نوزادان دفتر سلامت خانواده و جمعیت

[ ۱۳۸٧/۱۱/۱٦ ] [ ٩:۳۸ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]