فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

سالمندی و کاهش تدریجی فعالیتهای روز مره

سالمندی و کاهش تدریجی فعالیتهای روز مره


با توجه به پیشرفت علم پزشکی و بهداشتی ، متوسط عمر انسان افزایش یافته در کشورهای پیشرفته این میزان افزایش بیش تر است ، پیر شدن ، و سالخوردگی با کاهش تدریجی فعالیت های فیزیکی و اقزایش بیماریهای مزمن همراه می شود و به نظر می رسد که بهبود تغذیه تا حد زیادی قادر است از این مشکلات پیشگیری کند و یا آن ها را تخفیف دهد.

به همین دلیل یکی از مسائل مهم سالمندان ، مسائل پزشکی و بهداشتی از جمله وضعیت تغذیه آنهاست با افزایش سن ، نیاز آنها به انرژی کاهش یافته و تمایل به مصرف غذا کمتر می شود در این حال اگر انتخاب غذا درست صورت نگیرد ، میزان دریافت مواد مغذی ضروری در آن ها پایین تر از حد مطلوب خواهد بود در این بحث به بررسی بعضی از مشکلات تغذیه ای سالمندان و نیز نیازهای تغذیه آنها خواهیم پرداخت .

عوامل موثر در ایجاد مشکلات تغذیه ای سالمندان

1-    عوامل جسمانی:  مانند کاهش کل انرژی مورد نیاز ، بیماری های مزمن ، بی اشتهایی ، تغییر حس چشایی ، خرابی دندان ها ، بی تحرکی ، ناتوانی جسمی ، مشکلات گوارشی ، تداخلات دارویی و یا تداخل غذا و داروها

2-      مشکلات روحی و روانی : افسردگی ، تنهایی ،  از دست دادن همسر

3-      مشکلات اقتصاد ی : در آمد کم ، کمبود امکانات برای تهیه و طبخ غذای مناسب و زندگی در آسایشگاه

نیازهای تغذیه ای و میزان انرژی مورد نیاز سالمندان :

با افزایش سن میزان نیاز به انرژی  کاهش می یابد که  می تواند به دلیل کاهش فعالیت جسمی ، کاهش توده عضلانی و فعال  بدن باشد در صورت دریافت مازاد بر نیاز انرژی ، مشکلات و عوارضی مانند چاقی ، فشار خون ، بیماریهای قلبی – عروقی برای سالمند ایجاد می شود . میزان نیاز به انرژی برای هر سالمند متفاوت است و بر اساس وزن ، قد شرایط فیزیکی و سلامتی وی محاسبه می شود .

میزان پروتئین مورد نیاز سالمندان :

با افزایش سن علاوه بر کاهش توده عضلانی ، ذخیره پروتئینی بدن نیز کاهش می یابد و میزان نیاز به پروتئین با افزایش سن نه تنها کاهش نیافته بلکه ثابت مانده و یا افزایش می یابد به ویژه در صورت ابتلاء به بیماری ها و یا عفونت ها که این مساله بسیار مهم است توصیه می شود 40 تا 60 درصد از انرژی دریافتی روزانه سالمندان از پروتئین ها به ویژه پروتئین های با کیفیت بالا تامین شود .

میزان مایعات مورد نیاز سالمندان :

توجه به دریافت کافی مایعات در سالمندان از مسائل مهم است علائم کمبود آب در بسیاری از سالمندان ممکن است به صورت خشکی لب ها ، گود افتادن چشم ، یبوست
، کاهش حجم ادرار و تهوع باشد که این مساله در مورد سالمندانی که در مناطق گرم زندگی می کنند بیشتر شایع است استفاده از داروهای ادرار آور نیز از عوامل موثر در ایجاد کم آبی سالمندان  است بنا بر این ، توجه به مصرف کافی آب و مایعات در این دوران اهمیت ویژه دارد

ویتامین و مواد معدنی :

اغلب سالمندان علاقه زیادی به مصرف مکمل های ویتامینی دارند که باید به این مساله توجه شده و از مصرف حد نیاز این مکمل ها خودداری شود در مورد ویتامین های محلول در آب ، معمولا" کمبودی در سالمندان دیده

 نمی شود مگر در سالمندان الکلی که کمبود ویتامین ب می تواند وجود داشته باشد و یا سالمندانی که دچار سوء تغذیه هستند همچنین ممکن است بعضی از سالمندان به علت مشکلات دندان و یا مشکلات گوارشی از خوردن سبزیها و میوه ها پرهیز کنند، در حالی که این منابع غذایی تامین کننده ویتامین ث هستند و یا مصرف زیاد       آنتی بیوتیک ها می تواند در سالمندان کمبود ویتامین  K  ایجاد کند

کمبود ویتامین D ممکن است در سالمندان به ویژه آنهایی که از نور آفتاب دور هستند بوجود آید

در مورد مواد معدنی باید گفت با رعایت یک برنامه غذایی صحیح می توان مواد معدنی مورد نیاز سالمندان را تا حد زیادی تامین کرد .

به طور کلی سالمندان عزیز باید اصول کلی زیر را مد نظر داشته باشند

1-      مراجعه به موقع به پزشک و متخصص تغذیه برای بررسی وضعیت سلامت و تغذیه و پیروی از یک برنامه غذایی صحیح

2-      توجه و رسیدگی مناسب به بهداشت دهان و دندان

3-      مصرف 6-5 لیوان آب در روز

4-      استفاده از تمام گروههای غذایی و ایجاد تنوع غذایی در برنامه روزانه

5-      مصرف کافی میوه و سبزی

6-      استفاده از نان های سبوس دار

7-      محدود کردن مصرف غذاهای چرب و شیرینی ها

8-      مصرف کافی لبنیات مثل شیر و ماست

9-      سالمندانی که دچار بی خوابی هستند از مصرف قهوه و چای در بعد از ظهر و شب خودداری کنند و یک فنجان شیر گرم قبل از خواب مصرف کنند

10-   از مصرف چای تا 2 ساعت بعد از غذا اجتناب کرده و در صورت امکان از لیمو ترش تازه در کنار غذا برای جذب بهتر آهن غذا استفاده کنند

11-   قر ار گرفتن در معرض نور آفتاب به مدت نیم ساعت در روز و استفاده از رنگ های روشن

12-  به همه سالمندان توصیه می شود با توجه به شرایط بدنی خود نرمش و تحرک روزانه را هر چند کم آغاز کنند حتی 20 دقیقه پیاده روی سبک در  هوای آزاد می تواند در ایجاد نشاط و سلامت سالمندان بسیار موثر واقع شود و برای انجام فعالیتهای سنگین هم بهتر است ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.

 تهیه و تنظیم :    فاطمه نورا    کارشناس سالمندان

منابع :       پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران

[ ۱۳۸٧/۱۱/۱٦ ] [ ٩:٥٧ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]