فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

هپاتیت چیست ؟

هپاتیت چیست ؟


کبد (جگر ) عضوی از بدن است که در بسیاری از فعالیتهای حیاتی و ضروری بدن مانند مقابله با عفونتها ، متوقف کردن خونریزی ، پاک کردن خون از سموم و ذخیره انرژی در بدن نقش بسیار مهمی ایفا می کند . بیماری هپاتیت یک بیماری ویروسی واگیردار است که باعث تورم و اختلال کبد شده و به آن آسیب رسانده و فعالیت کبد را مختل می سازد یکی از عوامل مهم هپاتیت ویروسی ، هپاتیت B می باشد . اهمیت هپاتیت B بعلت شیوع بالای این بیماری و عوارض مهم آن می باشد . هپاتیت B شایعترین علت سیروز کبد و مهمترین علت سرطان کبد در جهان و ایران می باشد. حدود 90% مرگهای ناشی از هپاتیتB با تزریق واکسن قابل پیشگیری است .

همه گیر شناسی :

در حال حاضر حدود 2 میلیارد از جمعیت جهان با ویروس هپاتیت آلوده شده اند که حدود 400 میلیون نفر در جهان ناقل هپاتیت B هستند البته میزان شیوع ناقلی هپاتیت B در نقاط مختلف جهان متفاوت بوده که به 3 گروه تقسیم می شوند

1 – مناطق با شیوع کم : در این مناطق از 1/0 درصد تا 2 درصد می باشد شامل کشورهای آمریکای شمالی ، اروپای شمالی و غربی ، استرالیا و قسمتی از آمریکای جنوبی و مرکزی

2 – مناطق با شیوع متوسط : در این مناطق شیوع ناقلی هپاتیت B 2 تا 8 درصد می باشد شامل کشورهای اطراف مدیترانه ، ژاپن ، آسیای مرکزی ، خاورمیانه و قسمتهایی از آمریکای جنوبی و لاتین و اروپای شرقی

3 – مناطق با شیوع بالا : میزان شیوع در این مناطق 8 تا 20 درصد است شامل کشورهای آسیای جنوب شرقی ، چین ، آلاسکا ، قسمتهایی از خاورمیانه و اروپای شرقی

در ایران شواهد موجود نشان می دهد که حدود 40 درصد جمعیت به نوعی با ویروس هپاتیت B در تماس بوده اند که کمتر از 3 % آنها ناقل باقی مانده اند .

راههای انتقال

تماس جنسی نا ایمن : انتقال از طریق تماسهای جنسی مهمترین روش انتقال در کشورهای توسعه یافته می باشد بنظر می رسد در جوامعی که جمعیت جوان آنها زیاد است رفتارهای جنسی پرخطر نیز شایع بوده و شانس انتقال عفونت از این طریق بسیار بالا ست .

تزریق خون و فرآورده های خونی : تزریق خون و یا فرآورده های آن یک روش مهم در انتقال هپاتیت B است . البته با توجه به بررسی و آزمایش خونهای اهدایی میزان انتقال ویروس هپاتیت B به حداقل رسیده است .

انتقال از مادر به جنین : میزان انتقال ویروس هپاتیت B از مادر به جنین در صورت مثبت بودن مادر بیش از 90 درصد است . انتقال ویروس از مادر به جنین ممکن است در طی بارداری ، هنگام زایمان یا بعد از زایمان اتفاق بیفتد .

انتقال عرضی : احتمال انتقال ویروس هپاتیت B از طریق خراشهای پوستی یا مخاطی و همچنین تماسهای بدن نزدیک بخصوص در کودکان وجود دارد . همچنین بعلت زنده بودن ویروس تا یک هفته در خارج از بدن احتمال آلودگی در تماس با وسایل نظیر مسواک ، تیغ و حتی اسباب بازی آلوده با خون وجود دارد .

تزریقهای وریدی : انتقال ویروس هپاتیت B معمولا در اثر استفاده از سرنگ و لوازم مشترک بخصوص در مصرف کنندگان موارد مخدر تزریقی اتفاق می افتد . همچنین از طریق طب سوزنی غیربهداشتی ، خالکوبی و تاتو در انتقال ویروس نقش بسزایی دارند .

عفونت بیمارستانی : هپاتیت B شایعترین ویروس منتقل شونده از طریق تماس با خون آلوده در پرسنل بهداشتی و درمانی می باشد . انتقال معمولا از طریق وسایل آلوده یا تماس با سوزن آلوده ایجاد می شود .

پیوند اعضا : در صورتیکه فرد اهداکننده از نظر هپاتیت مثبت باشد می تواند ویروس را به گیرنده عضو انتقال دهد .

علائم بالینی :

علائم و نشانه های بالینی عفونت هپاتیت B بصورت حاد ومزمن متغیر می باشد .

هپاتیت حاد : 70 % موارد هپاتیت حاد B بدون زردی و در 30 % بقیه دچار زردی می شود . علائم اولیه هپاتیت حاد شامل : بی اشتهایی ، تهوع ، استفراغ ، بی حالی ، سردرد ، تب ، دردشکم .

البته با بروز زردی در اغلب موارد پررنگ شدن ادرار و کم رنگ شدن مدفوع دیده می شود همچنین بعلت بزرگی کبد ، احتمال بروز درد در قسمت فوقانی و راست شکم وجود دارد .

هپاتیت مزمن : بیشتر بیماران مبتلا به هپاتیت B ، بدون علامت هستند . در بیماران علامت دار شایعترین علامت ضعف ، بی حالی و خستگی زودرس و بی اشتهایی می باشد و در مواردی درد در قسمت فوقانی و راست شکم دیده می شود . در صورت پیشرفت بیماری به علت سیروز علائمی نظیر زردی ، بزرگی طحال و ... بروز می کند .

آلودگی بدون علامت : در این افراد هیچ گونه علامت ظاهری ندارد ولی ویروس هپاتیت در خون آنها وجود داشته و می تواند آنرا به سایرین انتقال دهد . در این افراد خطر تبدیل به هپاتیت مزمن وجود دارد .

راههای پیشگیری :

تزریق واکسن هپاتیت B جهت گروههای در معرض خطر ( کودکان ، افراد خانواده فرد بیمار ، کارکنان آزمایشگاهها و ...

پایبندی به اصول خانواده و  پرهیز از رفتارهای پرخطر جنسی و محافظت نشده

پرهیز از استفاده از وسایل تیز و برنده مثل سرنگ و سرسوزن ، تیغ اصلاح و مسواک بصورت مشترک

پرهیز از انجام خالکوبی ، تاتو ، حجامت ، ختنه بصورت غیر علمی و غیر بهداشتی

واکسیناسیون هپاتیت B :

بیماری هپاتیت B از بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن است . این واکسن از گرانترین واکسنهای موجود بوده و از سال 1372 به تمامی کودکان زیر 5 سال در سه نوبت واکسن بصورت عضلانی تزریق می شود .

جهت ایمنی بیشتر جامعه، متولدین 1368 و 1369 در طی دو سال قبل واکسینه شده اند . در مرحله سوم نیز متولدین1/1/1370 لغایت 1/12/1370 در سه نوبت طی تاریخهای ذیل واکسن دریافت می کنند :

نوبت اول  1/11/87 لغایت  10/11/87

نوبت دوم 1/12/87 لغایت  10/12/87

نوبت سوم 1/5/88  لغایت  10/5/88

محل واکسیناسیون :

تمامی مراکز بهداشتی درمانی و خانه های بهداشت منطقه سیستان

تهیه و تنظیم : نورعلی اصغری کارشناس هپاتیت

منبع : انتشارات مرکز مدیریت بیماریها

[ ۱۳۸٧/۱۱/۱٦ ] [ ۱٠:٠٠ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]