نشریه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیماری فلج اطفال چیست ؟

بیماری فلج اطفال چیست ؟


بیماری پولیومیلیت با فلج شل ناگهانی شناخته شده و ویروس آن فقط انسان را آلوده کرده و فقط از انسان به انسان انتقال می یابد . این بیماری می تواند در هر سنی بروز نماید ولی بیشتر در کودکان و بخصوص گروه زیر 5 سال دیده می شود (بیماری پولیو یکی از علل فلج شل حاد کودکان و نوجوانان می باشد ) . بیماری فلج اطفال در 90 % موارد بدون علامت بوده یا علائم خفیف دارد و تنها در کمتر از 1% علائم فلجی را نشان می دهند (10-5% موارد بدلیل درگیری عضلات تنفسی ، مرگ را بدنبال دارد ).

وضعیت بیماری در جهان و ایران

در حال حاضر برخی از کشورها عاری از پولیو و در برخی از کشورها همچنان بیماری بومی است . بنابراین احتمال انتشار ویروس وحشی از کشورهای آلوده به سایر کشورهای عاری از پولیو می باشد. به دلیل خطر طغیان بین المللی پولیو از شمال نیجریه ، سازمان جهانی بهداشت ریشه کنی پولیو را اولویت دار ترین عملیات اعلام کرد . پولیو در چهار کشور افغانستان ، پاکستان ، هندوستان و نیجریه بصورت بومی وجود دارد ومتاسفانه موارد بیماری در افغانستان و پاکستان نسبت به سال گذشته بیش از 2 برابر افزایش یافته است . درایران در 8 سال اخیر موردی از فلج اطفال گزارش نشده است که یکی از علل کاهش آن ، برگزاری روزهای ملی واکسیناسیون فلج اطفال    می باشد .

انتقال بیماری

ویروس بیماری فلج اطفال عموما از طریق دستگاه گوارش (تماس مستقیم با مدفوع ، آب آلوده و ...) وارد بدن شده و در حلق و روده ها تکثیر یافته و سپس می تواند وارد خون شده و از راه خون یا رشته های عصبی به نخاع و مغز انتشار یابد و سپس به اعصاب حرکتی نخاع و مغز حمله کرده و با انهدام این اعصاب ایجاد فلجی نماید . تا زمانیکه ویروس از بدن فردآلوده دفع شود احتمال واگیری و انتقال بیماری وجود دارد (ویروس در ترشحات حلق تا یک هفته و در مدفوع 2 تا 3 هفته ماندگار است) .

علایم بیماری

علایم بیماری پس از 45 – 3 روز (دوره نهفتگی) ظاهر می شود . در صورت ابتلا به نوع شدید بیماری درد شدید عضلانی ، سفتی گردن همراه   یا بدون فلج شل دیده می شود. همچنین تب ، سردرد، خستگی ، استفراغ و یبوست ، اختلال تعادل ، احساس ضعف ، عدم هماهنگی در حرکات یک یا چند اندام از دیگر علایم بالینی می باشد .

پیشگیری

بهترین راه پیشگیری از این بیماری تلقیح واکسن می باشد که بصورت رایگان از ابتدای تولد به کودکان خورانده می شود . قطره خوراکی باعث ایجاد مصونیت روده ای شده و در نتیجه این کودکان ویروس وحشی را به کودکان دیگر منتقل نمی کنند .

درمان

متاسفانه این بیماری درمان قطعی ندارد و معمولا فرد مبتلا تا پایان عمر فلج می ماند که این مسئله علاوه بر مشکلات جسمی بر خود فرد ، بحرانهای روحی و روانی ، اجتماعی ، اقتصادی شدیدی برای فرد مبتلا ، اطرافیان و جامعه ایجاد می نماید

چرا واکسیناسیون همگانی فلج اطفال ؟

در این طرح تمامی کودکان بایستی در یک زمان مشخص ودر2 نوبت بفاصله 1 ماه واکسن خوراکی فلج اطفال را دریافت نمایند تا بدین طریق ضمن متوقف کردن انتشار ویروس وحشی در جامعه ، انتقال ویروس وحشی را قطع کرده و  جایی برای ماندگاری ویروس وحشی فلج باقی نماند .

چرا این طرحها همچنان ادامه دارد ؟

واکسیناسیون همگانی فلج اطفال از سال1372 آغاز و در حال حاضر فقط در4 استان سیستان و بلوچستان ، هرمزگان ، کرمان و خراسان جنوبی  بعلت همجواری با کشورهای آلوده افغانستان و  پاکستان بصورت خانه به خانه اجرا می شود .

توجه :

اگر کودکی در روزهای نزدیک به طرح ، قطره فلج اطفال گرفته باشد باز هم در طرح نیاز به دریافت واکسن دارد.  همه کودکان صفر تا  59 ماهه بایستی بدون توجه به واکسیناسیون قبلی قطره خوراکی دریافت نمایند. حتی اگر واکسنهای کودک بصورت مرتب تلقیح شده باشد و فاصله واکسیناسیون با طرح فلج چند روز بیشتر نباشد.

تعریف فلج شل حاد

هر بیمار زیر 15 سال مبتلا به فلج شل ناگهانی بدون سابقه قبلی یا ضربه از جمله با تشخیص گیلن باره و نیز هر مورد مظنون به فلج اطفال در هر سنی ، (گیلن باره نوعی بیماری سیستم عصبی است که باعث فلج     می شود) بنابراین لازم است هرگونه فلج ناگهانی  جهت بررسی بیشتر توسط پزشک متخصص، فورا به نزدیکترین خانه بهداشت یا مرکز بهداشتی درمانی و یا هر واحد بهداشتی درمانی دیگر اطلاع داده شود .

همانگونه که مستحضرید هر ساله نوبت ایمنسازی تکمیلی فلج اطفال بصورت خانه به خانه در فصل بهار در کشور انجام می شود . با توجه به گرم بودن هوا ایمنسازی سال جدید میلادی در دو نوبت به شرح ذیل انجام خواهد شد :

مرحله اول : 23/10/87 لفایت 26/10/87

مرحله دوم  29/11/87 لغایت 1/12/87

گروه سنی واجد شرایط واکسیناسیون در این طرح تمامی کودکان صفر تا 59 ماهه یعنی متولدین  1/10/1382  به بعد می باشند .

نکته : جمع آوری گسترده تر نمونه از موارد تماس فلج شل حاد یکی از ابزارهای پیشنهادی کارشناسان سازمان بهداشت جهانی برای تقویت و افزایش حساسیت نظام مراقبت فلج شل حاد می باشد .

توجه : با توجه به وضعیت بیماری در جهان و بخصوص کشور افغانستان که با ما کیلومترها مرز مشترک دارد و تردد قابل توجه اتباع این کشور به داخل ایران لزوم انجام برنامه بصورت خانه به خانه و با کیفیتی بالا مورد تاکید قرار می گیرد .

تهیه و تنظیم : خلیل شهریاری مدیر گروه بیماریها

[ ۱۳۸٧/۱۱/۱٦ ] [ ۱٠:٠۱ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]