فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

نشريه افق طلائی سلامت شماره پنجم اولويت سلامت مدارس

اولویتهای سلامت مدارس

کودکان , نوجوانان و جوانان سرمایه های اصلی هر کشور برای توسعه پایدار بوده و محورهای اصلی برنامه های سلامت محسوب می شوند. توجه به سلامت ، شناسایی ، پیشگیری وکنترل مشکلات جسمی ,روانی و اجتماعی آنها و انجام مداخلات بموقع متضمن سلامت و سعادت جامعه آینده بوده و از اهمیت ویژ ه ای برخوردار است . مدرسه محل یادگیری  دانش , مهارتها و کسب نگرشها یی است که فرد را در تمام مدت زندگی همراهی نموده و تضمین کننده شیوه درست زندگی میباشند . شکوفایی تمام و کمال استعدادها ودستیابی به بالاترین سطوح فراگیری,نیازمند برخورداری فراگیرندگان از سلامت و رفاه میباشد لذا سرمایه گذاری کشورها در امر آموزش , که یکی از مهمترین و راهبردی ترین انواع  سرمایه گذاری میباشد ، .خواهد توانست حداکثر بازدهی را در بر داشته باشد و در غیاب  سطحی قابل قبول از سلامت , افت بازده تحصیلی که با نسبت های مردودی ,تجدیدی و نمرات پایین درسی مشخص میشودبخش عمده ایی از این سرمایه گذاری را بی ثمر خواهد ساخت بدین جهت  تحلیل اولویتهای برنامه سلامت در مدارس دارای اهمیت میباشد .

تحلیل مهمترین اولویتهای سلامت مدارس

1- تغذیه دانش آموزان :

وضعیت نامناسب تغذیه در کودکان ونوجوانان میتواند منجر به کاهش مقاومت در برابر بیماریهای مختلف شده , رشد عضلانی ,استخوانی را مختل نموده باعث ضعف بینایی و اختلال رفتاری میشود . شایعترین اختلالات تغذیه ای  شامل کمبود پروتئین انرژی , کمبود ید وکمبود ویتامین A  و فقر آهن میباشد.

    - کمبود ویتامین A یکی از عللی است که اختلالات بینایی , اختلالات جلدی و نقص ایمنی را به همراه دارد .

    - کمبود ید بیش از 60 میلیون دانش آموز را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار میدهد که خود را به شکل کریتینیسم , عقب ماندگی ذهنی و اختلالات فیزیکی نشان میدهد.

   - کمبود آهن نیز از اختلالاتی است که بیش از 200 میلیون دانش آموز در سنین مدرسه را تحت تاثیر  قرار میدهد این اختلال علاوه بر کم خونی باعث عدم تمرکز کافی ؛ افت تحصیلی و اختلال رفتاری میشود . 6/5 % دانش آموزان از وضعیت تغذیه ای مناسبی بر خوردار نیستند

                    افق طلائی سلامت                                                                                                          صفحه 5

در سالهای اخیر از یکسو فعالیت جسمانی کودکان و نوجوانان جامعه ما رو به کاهش گذاشته و تماشای تلویزیون و انواع بازیهای رایانه ای جایگزین بازیهای گروهی پر تحرک شده است و از سوی دیگر سلایق غذایی بجای غذاهای سنتی و میان وعده های غذایی ساده به سوی مواد غذایی پر کالری و فاقد ارزش غذایی کافی گرایش پیدا کرده است . این مجموعه عوامل باعث اختلالات لیپیدی سرم در کودکان و نوجوانان و همچنین بروز اختلالات مختلف رشد در آنها شده اند .

2- بهداشت محیط:

بهبود وضعیت بهداشت محیط ؛سرویسهای بهداشتی مدارس  و لوله کشی صابون مایع در  بهداشت فردی دانش آموزان وپیشگیری از بیماریهای انگلی نقش اساسی دارد  60 % مدارس از تجهیزات کافی برخوردار نیستند .

3-     بهداشت روانی و پیشگیری از رفتارهای پرخطر :

مصرف سیگار و سوء مصرف مواد و داروها ؛ الکل ؛ اعمال خشونت آمیز و تغذیه ناصحیح عمده رفتارهای پر خطر را شامل میشود که هر یک به نوعی سلامت انسانها و خصوصاٌ نسل جوان را تهدید میکند . بررسی اپیدمیولوژیک سوءمصرف مواد در کشور در سال 1381 نشان میدهد که 3/12% سوءمصرف کننده گان مواد 19-15 سال داشتند .بهر حال با توجه به شیوع بالای اعتیاد و این واقعیت که 7/7 % جوانان به پیشنهاد دوستان مدرسه مصرف مواد را شروع مینمایند و ایکنه شروع زودتر مواد غیر قانونی با احتمال بیشتری اعتیاد را به دنبال دارد عواقب جدی تر و طولانی تری از نظر بهداشتی ؛ آموزشی و بلوغ هیجانی داشته واحتمال رسیدن به یک زندگی با  ثبات در بزرگسالی را کاهش داده ؛باعث افزایش اختلالات روانی میگردد .

شناخت ابعاد مشکل اعتیاد در این دوره سنی و سپس اقدامات مناسب در زمینه پیشگیری ضروری است. در بعضی از موارد مشکلات رفتاری زمان کودکی بتدریج در سنین نوجوانی و جوانی تبدیل به خشونت شده است . اما عده  زیادی از جوانانی که دست به اعمال خشونت آمیز میزنند مدرکی دال بر اختلال رفتاری در کودکی یا نوجوانی نداشته اند یا بسیار اندک بوده است .

4-    مراقبت های بهداشتی :

آمارهای موجود بر اساس نتایج مراقبت های بهداشتی دانش آموزان پیش از پیش نشانگر اهمیت تشخیص  به هنگام و مداخله زود رس است که میتواند تاثیر بسزایی در کاهش بار بیماریها در آینده داشته باشد .

5-    آموزش جامع بهداشت :

بنابر تحقیقات WHO شواهد زیادی در مورد تاثیر ارتقای سلامت دانش آموزان برپیشرفت تحصیلی آنان موجود است از سوی دیگر با اجرای برنامه جامع آموزش بهداشت در مدارس امکان ارائه خدمات آموزشی به بیشترین افراد گروه هدف ( 18-6 سال ) فراهم میگردد چرا که مدارس حدود یک سوم جمعیت کشور را پوشش میدهند و برنامه های آموزش بهداشت در مدارس ؛هنگامی که بصورت یک برنامه جامع ملی پایه ریزی شوند میتوانند بیشترین جمعیت گروه هدف را پوشش دهند .

در حال حاضر کشور ایران جمعیتی معادل 17 میلیون دانش آموز 18-6 ساله دارد که حدود 8 میلیون نفر در مقطع ابتدایی 5 میلیون نفردر مقطع راهنمایی و 4 میلیون نفر در مقطع دبیرستان مشغول به تحصیل هستند .

منابع:گاهنامه علمی؛خبری ؛ آموزشی اداره سلامت جوانان و مدارس وزارت بهداشت و درمان

کتاب بهداشت مدارس : انتشارات  وزارت بهداشت و درمان

لیلا جهانتیغ کارشناس بهداشت مدارس مرکز بهداشت زابل

 

[ ۱۳۸٥/۱۱/۸ ] [ ۸:۳۱ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]