فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

معاینات غربالگری دانش آموزان 2

معاینات غربالگری دانش آموزان 2


ارزیابی مقدماتی معاینات در شناسنامه سلامت :

1- اندازه گیری قد ، وزن و BMI دانش آموزان ( در شماره قبل توضیح داده شد )

2- معاینات دهان و دندان

 در سنین 7 تا 12 سال دندانهای شیری کودکان به تدریج می افتند و جای آنها دندانهای دائمی در می آیند اگر دندانهای دائمی صدمه ببینند و از بین بروند دیگر جایگزین نخواهند داشت به این دلیل نگهداری از دندانهای دائمی خیلی اهمیت دارد

بنابراین در هر سال تحصیلی وضع بهداشت دهان و دندان دانش آموزان را باید بررسی کرد

برای معاینه دهان وسایل زیر لازم است:

چوب زبان ، چراغ قوه و گاز تمیز

طرز معاینه دهان و دندان

 1- دانش آموزان را روی یک صندلی بنشانید مقابل او ایستاده و بخواهید که دهان خود را کاملا" باز کند و با چراغ قوه فضای دهان را روشن کنید

 2-  برای اینکه لثه ها و همه سطوح دندانها را به خوبی معاینه کنید باید در کار خود نظم داشته باشید مثلا" اول سطح جونده دندانها بعد سطح لبی و در آخر سطح زبانی دندانها و لثه ها را نگاه کنید  .برای هر یک از این سطحها باید از یک طرف شروع کنید و به طور منظم به طرف دیگر فک نگاه کنید .

1-      برای اینکه لثه و دندانهای فک پایین یک طرف به خوبی دیده شود . باید از بیمار بخواهید که زبان رابه طرف دیگر ببرد و با استفاده از چوب زبان آن را نگهدارید .

2-      برای اینکه لثه و سطح لبی دندانهای فک بالا و پایین را به خوبی معاینه کنید باید با چوب زبان ، لبها و گونه را از سطح لثه دور کنید .

3-    در داخل دهان و بین دندانها به باقیمانده خرده های غذایی توجه کنید . اگر لای دندانها خرده های غذا دیده شود نشانه آن است که شخص از دندانهای خود خوب مراقبت نمی کند .

4-    تمام سطوح را در تک تک دندانها معاینه کنید وجود پلاک دندانی ، جرم و پوسیدگی دندان ( از یک لکه کوچک قهوه ای کم رنگ یا بسیار پر رنگ تا سوراخ شدگی دندانها ) را بررسی نمایید .

5-      به تمام قسمت های لثه نگاه کنید تا در صورت تورم متوجه آن بشوید .

6-    نوک زبان را با گاز تمیز بگیرید و کمی به سمت خارج بکشید و سپس کف دهان ، زیر زبان ، کام داخل گونه ها و لب ها را به خوبی نگاه کنید تا در صورت وجود زخم ، غده ها یا هر چیز غیر طبیعی دیگری متوجه آن بشوید . 

جهت ثبت وضعیت دندانها در هر فک می بایست نحوه نامگذاری دندانها را بدانیم .تعداد و نوع دندانها  در فک بالا و پایین یکسان است .در هر فک نیز تعداد و نوع دندانها نیمه راست و چپ شبیه به یکدیگر است . بنابراین در دهان چهارنیمه فک داریم :

1-      نیمه راست فک بالا             3-  نیمه چپ فک بالا

2-      نیمه راست فک پایین          4- نیمه چپ فک پایین

برای نامگذاری هر دندان باید جای آن را در فک مشخص کرد . برای این کار از دو شکل شبیه فک بالا و پایین استفاده می شود . این شکل ، فک و دندانهای شخص ، هنگامی که مقابل شما ایستاده است را نشان می دهد . پس از معاینه ، تمام مشاهدات خود را با توجه به دستور عمل در پرونده فرم مراقبت دانش آموزثبت نمایید .

    موارد اجاع

اگر در معاینه دهان و دندان دانش آموز ان هر یک از مشکلات زیر دیده شود باید او را به مرکز بهداشتی درمانی ارجاع داد :

-          باقی ماندن دندان شیری با تاخیر بیش از 2 سال از رویش دندانهای دائمی

-          وجود ضایعه مشکوک در لبها ، گونه ها یا دهان

-          پوسیدگی در دندانهای شیری و دائمی

-          وجود تورم لثه ( که با علامت پر خونی ، تورم ، درد و وجود ترشحات مشخص می شود ).

-          جرم دندان

-          درد دندان ( بعد از دادن مسکن طبق جدول دارویی )

در مناطقی که فلوئور آب کمتر از حد طبیعی است برای بالا بردن مقاومت دندانها دهان شویه سدیم فلو راید 20% در مدارس توصیه می شود .

3- معاینه ستون فقرات

     همانطوری که میدانید ستون فقرات از 23 مهره تشکیل شده است . اگر از پهلو به آن نگاه کنید دارای 4 خمیدگی است یک خمیدگی به طرف جلو در ناحیه گردن ، یک خمیدگی به طرف عقب در ناحیه پشت ، یک خمیدگی به طرف جلو در ناحیه کمر و یک خمیدگی به طرف عقب در لگن ( استخوانهای خاجی و دنبا لچه ) چنانچه یکی از خمیدگی ها تغییر کند ، خمیدگی دیگر با تغییر قوس خود آن را جبران می کند تا تعادل بدن حفظ شود اختلالات شایع ستون مهره ها در دانش آموزان عبارتند از :

الف ) قوز

خمیدگی غیر طبیعی و بیش از اندازه ستون مهره پشتی به طرف عقب را قوز می گویند . در صورت شدید بودن این حالت ، ریه تحت فشار قرار گرفته و اختلال در تنفس به وجود می آید . این افراد خیلی زود خسته و عصبی می شود .

ب) گود پشتی

خمیدگی بیش از اندازه ستون مهره ها در ناحیه کمر به طرف جلو باعث به وجود آمدن خمیدگی بیش از اندازه ستون مهره پشتی به عقب می گردد که به این حالت گود پشتی می گویند .

ج) انحراف ستون فقرات

انحراف ستون مهره ها به یک طرف که این انحراف ممکن است به طرف راست یا چپ باشد در نهایت  باعث تغییرات دنده ها و قفسه سینه شده و فرد را دچار اختلالات گردش خون و تنفس  می کند و یا باعث دردهای کمری و عصبی مختلف خواهد شد .

در صورت مشاهده هر یک از موارد قوز ، گود پشتی و انحراف ستون مهره ها  دانش آموز را به مرکز بهداشتی درمانی ارجاع دهید .

4- کمبود های تغذیه ای

از شایع ترین کمبود های تغذیه ای در سنین مدرسه ، کم خونی و گواتر است . برای پی بردن به وجود این دو بیماری باید دانش آموز ان مورد معاینه قرار گیرند .

الف- برای شناخت کم خونی ، قسمت داخلی لب ها و پلک ها ی پایین را نگاه کنید . این قسمتها در حالت طبیعی قرمز و در صورت وجود کم خونی صورتی یا مایل به سفید به نظر می رسند.

ب- برای پی بردن به بیماری گواتر غده تیروئید را معاینه کنید . در حالت طبیعی غده تیروئید دیده نمی شود و گواتر وجود ندارد.

5- معاینات پوست ؛ مو ؛ ناخن

برای بررسی وضعیت پوست و ضمائم آن در دانش آموز باید به نکات زیر توجه کنید .

معاینه باید در اتاق مجزا با نور کافی و دمای مناسب صورت گیرد

ضایعات و بثورات جلدی از قبیل جوش ، کهیر ، تاول یا علائمی مانند خارش ، خشکی پوست و پوسته ریزی باید مورد بررسی قرار گیرد .

موی سر باید پر پشت ، شفاف ، بدون رشک و شپش باشد . هر نوع بیماری قابل مشاهده مانند قارچ و شپش یا ریزش باید مورد بررسی قرار گیرد .

ناخن ها را باید از نظر رنگ ، شکل و هر نوع ضایعه  غیر عادی مورد بررسی قرار داد.

6- سنجش بینایی

اختلالات بینایی در سلامت دانش آموز و پیشرفت تحصیلی او اثر منفی دارد . آموزگاران به علت تماس دائمی با شاگردان بهتر از هر شخص دیگری می توانند کسانی را که مشکوک به اختلال قوه بینایی هستند شناسایی کنند و آنها را به خانه بهداشت ارجاع دهند .

علائم اختلال بینایی عبارتند از :

1-     خیلی نزدیک یا خیلی دور نگهداشتن کتاب در هنگام مطالعه

2-     ناتوانی در تشخیص اشیاء یا نوشته ها در فاصله 4 تا 6 متر

3-     نارسایی دید در هنگام غروب آفتاب

4-     سر درد

5-     دید هریک از چشمهاکمتر از 10/9 باشد

6-     دید هر دو چشم کمتر از 10/10 باشد

در صورت وجود هریک از علائم فوق نیاز به ارجاع می باشد.

تهیه و تنظیم: منصور قزاق- ناصر میشکار سیستانی

[ ۱۳۸۸/۱/۱٥ ] [ ۱٢:٢۱ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]