فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

روز جهانی دیابت

شعار امسال روز جهانی دیابت 23 آبان ماه «دیابت در کودکان و نوجوانان» است.

دیابت یکی از مزمن‌ترین بیماری های کودکی است. این بیماری می‌تواند کودکان را در هر سنی حتی در سنین پیش از مدرسه و نوپایان را مبتلا کند. دیابت در کودکان اغلب دیر تشخیص داده می‌شود، یعنی هنگامی که کودک به علت قند خون بالا دچار عارضه


روز جهانی دیابت :

شعار امسال روز جهانی دیابت 23 آبان ماه «دیابت در کودکان و نوجوانان» است.

دیابت یکی از مزمن‌ترین بیماری های کودکی است. این بیماری می‌تواند کودکان را در هر سنی حتی در سنین پیش از مدرسه و نوپایان را مبتلا کند. دیابت در کودکان اغلب دیر تشخیص داده می‌شود، یعنی هنگامی که کودک به علت قند خون بالا دچار عارضه «کتواسیدوز دیابتی» شده است یا اصولا تشخیص اشتباهی در مورد بیماری کودک داده می‌شود.

در حال حاضر، بیش از 246 میلیون نفر در جهان مبتلا به دیابت هستند . تخمین زده می‌شود که 700 هزار کودک زیر 15 سال در هر سال (200 کودک در هر روز) به دیابت مبتلا شوند.

بنا براعلام انجمن دیابت ایران، در هر10 ثانیه در جهان، یک نفر به دلیل دیابت فوت می‌کند و 2 نفر نیز به دیابت مبتلا می‌شوند. هر سال 7 میلیون نفر در جهان به جمعیت دیابتی‌ها افزوده می شود. به طوری که نسل بعدی 350 میلیون نفر دیابتی را در خود جای خواهد داد. به خصوص در قاره آسیا، در سال 2025، 80 درصد مبتلایان به دیابت متعلق به کشورهایی هستند که وضع اقتصادی متوسط رو به پایین دارند.

رشد دیابت در ایران

رشد فزاینده این بیماری در ایران به علت روش ناصحیح زندگی کنونی و کم تحرکی و ماشینی شدن زندگی، روند رو به بالا و چشمگیرتری از کشورهای درحال توسعه دارد. براساس یک غربالگری که سال گذشته در ایران انجام شده، شیوع این بیماری در میان آقایان 21.4 درصد و در خانمها 3.67 درصد نسبت به 5 سال پیش، افزایش یک درصد را نشان می دهد. بیشتر دیابتی ها به دیابت نوع دو مبتلا هستند که متخصصان این نوع از دیابت را اپیدمی (همه گیری) قرن نامیده اند.

بیش از 50 هزار کودک زیر12 سال در کشور به دیابت نوع یک مبتلا هستند. بر اساس آمارها 25 تا 30 درصد دانش آموزان در مدارس اضافه وزن دارند که اگر این روند ادامه یابد این افراد در سنین میانسالی دچار عوارض بیماری دیابت خواهند شد

نتایج تحقیقات نشان داده که حدود 4 میلیون نفر در کشور دچار اختلال قند خون و حدود 3 میلیون نفر نیز به دیابت مبتلا هستند.

دیابت را می توان از جمله علل عمده نابینایی، نارسایی کلیوی و قطع عضو بدن در سراسر جهان دانست، طوری که بیش از 90 درصد بیماران دیابتی از عوارض چشمی، کلیوی و عصبی رنج می برند. دیابت در ایران به عنوان شایع ترین علت نابینایی محسوب می شود.

دیابت یک اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) بدن است که در آن یا انسولین به میزان کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست وظیفه خود را به درستی انجام دهد و در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن، قند خون بالا می رود. انسولین، هورمونی است که وظیفه اصلی آن کاهش قند خون است. زیرا، بالا بودن قند خون در دراز مدت باعث بروز عوارض در سیستم قلب و عروق، کلیه ‌ها، چشم و سلسله اعصاب            می ‌گردد

به طور کلی دیابت به چهار گروه دیابت نوع یک، نوع 2، دیابت حاملگی و دیابت به علل متفرقه تقسیم ‌بندی می ‌شود:

دیابت نوع یک؛ در دیابت نوع یک که بین 10 تا 15 درصد موارد دیابت را تشکیل می ‌دهد، تولید انسولین از پانکراس (لوزاالمعده) به علت از بین رفتن سلولهای سازنده انسولین، متوقف می ‌شود به همین خاطر افراد مبتلا به این نوع دیابت از بدو تشخیص، انسولین مورد نیاز بدن را به صورت تزریقات روزانه تامین می کنند. دیابت نوع یک اغلب در سنین زیر 30 سال به وجود می آید. دیابت نوع یک معمولا شروع پر سر و صدایی دارد و با علائمی چون تشنگی، پرادراری، پرنوشی، کاهش وزن، گرسنگی و خستگی شدید تظاهر پیدا می ‌کند

دیابت نوع 2؛ در دیابت نوع 2 که بیشتر در افراد بالای 30 سال و چاق دیـده می ‌شـود و بیـن 85 تـا 90 درصـد مـوارد ابتلا به این بیماری را شامل می ‌شود، انسولین تولید شده از پانکراس به خوبی عمل نمی ‌کند. در واقع یا پانکراس به اندازه کافی انسولین ترشح نمی ‌کند و یا اینکه انسولین ترشح شده به علت وجود مقاومت به انسولین مخصوصا در افراد چاق، فاقد کارآیی لازم است

دیابت نوع 2 شروع خیلی آهسته‌ تری دارد و شایع‌ ترین علامت اولیه آن در واقع "بی علامتی" است. درصد قابل توجهی از مبتلایان به دیابت نوع 2 (تقریبا 50 درصد) از بیماری خود اطلاعی ندارند و تنها با انجام آزمایش قند خون می ‌توان آنها را شناسایی کرد با این وجود در صورت عدم کنترل مطلوب ممکن است علائمی مشابه با دیابت نوع یک نیز بروز کند. از دیگر علائم دیابت نوع 2 می ‌توان به عفونت‌ های مـکـرر مخصـوصـا در دستـگـاه ادراری و پـوست، تـاری دیـد، بهبـودی دیـررس زخمهـا و احسـاس سـوزش و بـی ‌حسی در انگشتان پاها اشاره کرد

تمامی افراد بالای 40 سال در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند و باید هر 3 سال یک ‌بار تحت آزمایش قند خون قرار بگیرند. افراد دچار اضافه وزن نیز در معرض ابتلا به دیابت نوع 2 هستند و انجام آزمایشات مکرر قند خون در آ‌نها باید در سنین زیر 40 سال یا با فواصل کوتاه تر (هر یک تا دو سال) انجام شود

دیابت حاملگی؛ دیابت حاملگی به نوعی از دیابت گفته می ‌شود که برای اولین بار در طول حاملگی تشخیص داده شود. این نوع دیابت معمولا گذرا است و بعد از دوران حاملگی بهبود می ‌یابد. خانم های مبتلا به دیابت حاملگی بعدا در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند

علل دیگر ابتلا به دیابت؛ از علل متفرقه دیابت می ‌توان به جراحی، داروها (مثل کورتیکواستروئیدها)، سوء تغذیه و عفونت اشاره کرد.

شانس ابتلای افراد با سابقه دیابت در والدین و خواهر و برادر، بیش از افرادی است که سابقه خانوادگی از ایـن بیمـاری ندارنـد. زیـرا، افزایـش ایـن خطـر، احتمـالا بـه انتقال بعضی از ژن های عامل بیماری مربوط می شود.

هنوز درمان قطعی برای دیابت پیدا نشده است، حتی روش های جدیدی مثل پیوند سلولهای بتا به افراد مبتلا به دیابت نوع یک نیز به علت ضرورت مصرف داروی ضد درد پیوند به صورت مادام‌ العمر و عوارض احتمالی ناشی از آنها برای اکثریت افراد مناسب نیست. با این وجود رعایت پنج اصل کنترل دیابت، باعث می ‌شود تا افراد دیابتی بتوانند یک زندگی سالم با افراد غیر دیابتی داشته باشند و از پیدایش عوارض دیابت جلوگیری کنند. این پنج اصل عبارتند از: آموزش، کنترل روزانه، تغذیه صحیح، فعالیت جسمانی و مصرف منظم داروها (قرص یا انسولین) در صورتی که  هر یک از این پایه ‌ها سست باشد تعادل و در واقع کنترل دیابت بر هم خواهد خورد

محمدزاده کارشناس دیابت

[ ۱۳۸۸/٦/٢۸ ] [ ۱٢:۱۸ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]