فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

یرقان نوزادی

بیشتر از نیمی از نوزادان طبیعی و سالم در روز دوم بعد از تولد  در پوست صورت خود ته رنگ زرد پیدا می کنند. اولین جایی که زردی درآن دیده میشود چشمان نوزاد است این زردی در روز سوم تا پنجم به حداکثر میرسد و هفت تا ده روز بعد از تولد کاهش یافته و از بین میرود اگر سینه ؛ شکم و یا پاهای کودک


 زرد به نظر رسید باید آنرا به پزشک نشان داد. زردی شدید ممکن است باعث عقب ماندگی ذهنی و عوارض شدید و غیر قابل برگشت و حتی مرگ نوزاد شود

عامل موثر در بروز زردی نوزادان

زردی در یک کودک سالم زمانی اتفاق می افتد که سطح      بیلی روبین در خون بالا می رود. بیلی روبین ماده شیمیایی است که در اثر تخریب طبیعی سلولهای قرمز پیر تولید می شود.  نوزادان سطح  بیلی روبین بالاتری دارند چون تعداد گلبولهای قرمز حامل اکسیژن در آنها زیادتر است و کبد جوان آنها        نمی تواند بیلی روبین اضافی را متابولیزه کند. هر چه سطح بیلی روبین بالاتر از نرمال می رود، زردی از سر به پائین به سمت گردن و سپس به قفسه سینه پیش می رود تا اینکه در موارد شدید نهایتاً به پنجه پا می رسد این نوع زردی که اصطلاحاً فیزیولوژیک نامیده میشود(برخلاف انواع نادر و شدیدتری که بدلیل بیماری کبدی یا ناسازگاری خونی با مادر ایجاد می شود) معمولاً خطری برای سلامت شیرخواران سالم و رسیده (نه ماهه متولد شده) محسوب نمی شود.

شیوع زردی در نوزادان چقدر است ؟

60 درصد نوزادان ترم ،  روز دوم یا روز سوم پس از تولد دچار زردی می شوند که  پس از یک هفته زردی آنها از بین می رود. در 80 درصد نوزادان نارس نیز که دچار زردی شده اند پس از تولد علائم از بین می روند.

چگونه می توان زردی را درمان کرد؟

اگر کودک مبتلا به زردی باشد ممکن است پزشک انجام آزمایشاتی را برای اندازه گیری سطح بیلی روبین در خون و تشخیص ضرورت درمان پیشنهاد نماید. اگر کودک، ترم متولد شده و از سایر جهات سالم است، اکثر پزشکان درمان را شروع  نمی کنند مگر اینکه سطح بیلی روبین بالاتر از 15 میلی گرم در دسی لیتر خون برسد، معمولاً کودک برای یک یا دو روز برهنه و در حالیکه چشمهایش با یک پوشش محافظ میپوشانیم وی را زیر نور فلورسنت قرار می دهند. نور فلورسنت باعث تخریب بیلی روبین اضافی خون میشود. بیلی روبین های تخریب شده از طریق کبد دفع می شود.اگر سطح بیلی روبین کودک بالا  نیست که نیازی به فتوتراپی (نور درمانی) داشته باشد می توانید با قرار دادن وی در معرض نور خورشید در صبح زود و یا عصر دیر وقت به پائین آوردن آن کمک کنید. اگر کودک دچار نوع نادر زردی ناشی از ناسازگاری خونی باشد و بیلی روبین تا سطح خطرناک بالا رود ممکن است نیاز به تعویض خون داشته باشد.

راه تشخیص زردی نوزادان

در اتاق با نور کافی فشار ملایمی روی قفسه سینه کودک وارد کنید، اگر هنگام برداشتن فشار، ته رنگ زردی روی پوست باقی بماند (این روش برای بچه های با پوست روشن بهتر عمل         می کند، برای بچه های دیگر، زردی سفیدی چشم یا لثه را چک کنید.)با پزشک مشورت کنید بخاطر داشته باشید زردی وضعیتی موقتی است که معمولاً بدون هیچ مداخله ای به سرعت از بین رفته و اثرات دراز مدت ندارد. (مگر در موارد شدید)

موارد غیر طبیعی زردی نوزادی :

1- نوزاد در روز اول زرد شود

2-گروه خونی مادر منفی وگروه خونی پدر مثبت باشد

3- قبلا درخانواده ؛ بعلت زردی ؛ فردی خونش عوض شده یا دچار عقب ماندگی ذهنی یا معلولیت شده باشد

4- نوزاد همزمان با زردی دچار تب وبیحالی بوده ویا شیر نخورد 5- زردی نوزاد شدید بوده و یا زردی آن بیش از 10 روز طول بکشد

 6- نوزادی که درهنگام تولد وزن کمتر از 2500گرم یا زودتر از موعد مقرر به دنیا آمده و زردی شدید گرفته است

تهیه و تنظیم : لیلی جهانتیغ کارشناس کودکان معاونت بهداشتی-  پریدخت شهرکی مدیر گروه بهد اشت خانواده

منبع: بوکلت چارت کودک سالم ویژه غیر پزشک  دفتر سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت و درمان- سلامت کودک درماه های  اول تولد سوسن رحیمی فصبه انتشارات معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر چاپ اول سال 85

[ ۱۳۸۸/٦/۳۱ ] [ ۱۱:٥٠ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]