فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

نگارش مقالات در علوم پزشکی 1

مطمئنا تا کنون به ذهن شما خطور کرده است که مقاله ای بنویسید و یا کار پژوهشی انجام داده و پاسخ پرسشهای بیشمارتان را شخصا بیابید .اما زمانی که دست به قلم برده اید حوصله چندین بار نگارش و ویرایش متون و یا یافتن مقالات مشابه را نداشته و از نوشتن انصراف داده باشید . مسلما نگارش کاری بسیار پر مشقت است و نیازمند حوصله و علاقه زیاد به موضوعی  که نویسنده تصمیم به نگارش


در آن زمینه را گرفته ، دارد .

اما گروهی از شما نیز زمانی که تصمیم به نگارش مقاله گرفته اید با مشکلاتی نظیر چگونه باید مقاله بنویسم ، چه بنویسم و ... مواجه شده اید که به علت عدم یافتن پاسخ مناسبی برای آن به هدفی که داشته اید نرسیده و مقاله مورد نظر شما  با شکست مواجه شده است . اخیرا با راه اندازی کتابخانه های سلامت در مراکز بهداشتی درمانی ( مراکز گلخانی ، شندل و محمد شاهکرم ) امکان بیشتری برای مطالعه و تحقیق در علوم پزشکی برای محققان سلامت به وجود آمده است . اما نگارش مقاله ، هنری است که در آن بازی با کلمات حرف اول را میزند آن چنان که گاه یک مقاله بی محتوا چنان خواننده را مجذوب میکند که گویی زیبا ترین رمان را مطالعه میکند و گاه بهترین مقاله انشایی دارد که خواننده را دلزده میکند با این مقدمه به سوال اصلی میپردازیم و آن عبارت از این است که چگونه مقاله بنویسیم ؟

پیش از اینکه نگارش ، یا حتی برنامه ریزی برای نگارش یک مقاله را آغاز کنیم ، لازم است که به شش پرسش زیر پاسخ بدهیم : 

1- چه حرفی برای گفتن دارم ؟ ( درباره چه موضوعی میخواهم بنویسم )

2- آیا این مقاله ارزش نگارش دارد؟

3- پیش از این مقاله ای مشابه چاپ کرده ام ؟

4- مطلوب ترین قالب برای انتقال پیام کدام است ؟

5- خوانندگان مقاله چه کسانی هستند ؟

6- کدام مجله برای چاپ مقاله حاضر، مناسب است ؟

چه حرفی برای گفتن دارم ؟

( درباره چه موضوعی میخواهم بنویسم ؟)

مقاله حاضر حاوی چه پیامی برای خوانندگان است ؟ خوانندگان معمولا در پی مقاله هایی هستند که برای آنها مفید بوده و به پرسشهای آنها پاسخ دهند . در یک مقاله موثر ، نویسنده پرسشهایی را مطرح می سازد و سپس با دلایلی روشن و متقن در صدد پاسخ به آنها بر می آید . قدرت قلم نویسنده در ارائه پاسخ در یک جمله می تواند محک خوبی برای تعیین وضوح پیام کلی مقاله باشد .

پیش از اینکه پژوهش خود را آغاز کنیم ، لازم است پرسش روشنی را مطرح کنیم . سپس طرح ریزی مطلوبی را انجام داده و پس از جمع آوری داده های مورد نیاز به تجزیه و تحلیل دقیق آن بپردازیم .

آیا مقاله ارزش نگارش دارد ؟

نوشتن کار پر مشقتی است ، بنابراین چرا باید مقاله ای بنویسیم که امکان چاپ آن فراهم نشود ؟

شرط قبول مقاله ای برای چاپ از سوی یک مجله علمی ، تازگی پیام آن در علوم پزشکی و یا لااقل برای گروه خاصی از خوانندگان آن مجله است . بررسی متون می تواند اطلاعات بسیاری در مورد شانس چاپ شدن مقاله شما برایتان فراهم میکند همچنین تعیین اهمیت پیام بر اسا س معیار« بنابراین – چه  » یعنی پیام مقاله چه تاثیری خواهد داشت و چگونه بسیار مهم است

آیا پیش از این مقاله ای با این عنوان چاپ کرده ام ؟

نویسندگان از نظر اخلاقی موظف هستند تا ادبیات مجلات را با چاپ مطالب تکراری هدر ندهند . چنانچه مقاله از روی مجله ای پذیرفته و چاپ شود ، تکراری بودن اثر شما بر ملا شده و شان نویسندگی تان رنگ خواهد باخت .

مطلوب ترین قالب برای انتقال پیام کدام است ؟

سعی کنید موثرترین قالب را برای گزارش موضوع خود انتخاب نمایید . علیرغم وجود رقابت تنگاتنگ میان نویسندگان برای چاپ کردن مقاله های خود در مجله های پر تیراژ ، چنانچه گزارش شما بسیار فشرده بوده ، در قالب های کوتاه اما رسمی مثل گزارشهای کوتاه ، یادداشتهای کلینیکی یا پیامهای کوتاه تهیه شود. امکان چاپ آن در مجله های علمی بسیار زیاد خواهد بود .

خوانندگان مقاله چه کسانی هستند ؟

هنگامی که مقاله چاپ شود چه کسی ، به مطالب آن بها خواهد داد ؟ چه کسانی علاقمند به خواندن پاسخی خواهند بود که مقاله به پرسشهای مطرح در آن پاسخ داده است . هر نویسنده ای بر خلاف واقع ، تصور میکند مقاله اش توجه خوانندگان بسیاری را به خود جلب خواهد کرد . محققان معمولا افرادی هستند که مغزشان پر از حقایق علمی است و صرف اینکه مقاله شما حاوی مطالبی تازه است بدین معنا نیست که آنها جایگاهی را در ذهن خود برای مقاله شما اختصاص دهند و توجه داشته باشید که نباید خوانندگان احتمالی را با کسانی که احساس می کنید به خواندن مقاله شما نیاز دارند اشتباه بگیرید.

کدام مجله برای چاپ مقاله حاضر مناسب است ؟

هر نویسنده ای باید فهرستی از مجلاتی را که به نظر او مناسب موضوع او هستند ، تهیه کند و پرسشهای زیر را در مورد هر یک از مجلات انتخابی اعمال نمایید

1- آیا موضوع مقاله پیشنهادی من در محدوده آن میگنجد ؟

2- آیا این موضوع کرارا در آن به چاپ می رسد یا به ندرت ؟

3- آیا موضوع با خوانندگان آن به بهترین نحو تطبیق می کند ؟

4- چه قالبهایی را برای چاپ می پذیرد ؟

5- آیا در آن صفحه ای با عنوان اطلاعاتی برای نویسندگان به چاپ می رسد ؟

اصرار نورزید که معتبر ترین مجله را برای چاپ مقاله خود انتخاب کنید. مجله انتخابی شما بهتر است مطابق با موضوع شما باشد.برای پیدا کردن مجله مورد نظر برای چاپ مقاله ، شماره ی جدید مجلات را که در نظر دارید دقیقا نگاه کنید به صفحات اطلاعاتی برای نویسندگان که در مجلات چاپ میشود مراجعه کنید و در صورت نیاز با سردبیر مجله تماس بگیرید . آیا موضوع مقاله شما در حیطه موضوعات چاپی در آن مجلات می گنجد . آیا از قالبهایی که به نظر شما درست است در چاپ مقالات خود استفاده میکنند .

اگر شما می خواهید مقاله مشابه مقالات دیگر که جنبه ای از موضوعی را با همان اطلاعات ارائه می دهد بنویسید ، آیا این کار را به عنوان ارائه مقاله ای موثر توجیه می کنید یا هدفتان از نوشتن مقاله های تکراری خودخواهی است نه افزودن به اطلاعات خوانندگان ؟

نکات بسیار مهم :

- حتما برای نوشتن مقاله با همکاران با تجربه مشاوره کنیم .

- همیشه مقاله خود را به مجله ای ارسال نمایید که امکان چاپ آن وجود داشته باشد .

تهیه و تنظیم : حسینعلی ستوده

منبع : ج/ هوث / ادوارد چگونگی انتشار مقالات در علوم پزشکی - ترجمه تقی زاده افشاری علی ناشر تکوین ارومیه چاپ دوم تابستان 79 صفحات 23-1

[ ۱۳۸۸/۱٠/۱٧ ] [ ۸:٢۸ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]