فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

تب مالت Brucellosis

تب مالت     Brucellosis

امیر بزی شاد کارشناس بیماریها

منابع : دستورالعمل کشوری تب مالت - مرکز مدیریت بیماریها - 1385

بروسلوز از بیماریهای مهم مشترک بین انسان ودام می باشد. این بیماری در انسان به نام   تب مواج،تب مالت ،تب مدیترانه أی و.معروف است..بیماری  بطور مستقیم ویا باتماس غیرمستقیم انسان با دامهای آلوده به او منتقل می شود.تب مالت در انسان می تواند از یک بیماری حاد تب دار تا یک بیماری خفیف و نا مشخص در تغییر باشد و به مدت چند روز ، چند ماه وگاهی چند سال به درازا کشد. ویژگی مرحله حاد بیماری عبارت است ازآغاز ناگهانی یا پنهانی بیماری همراه با


 تب ، لرز ، عرق ، درد و یا آماس مفاصل(بطور معمول در یک مفصل) که مفاصل بزرگتر مانند ران ، زانو ، شانه و آرنج را گرفتار می کند. از دیگر علائم بیماری درد پشت ، سردرد ، بیخوابی ، بزرگ شدن کبد ، لکوپنی همراه با لنفوسیتوز نسبی است. ازدیگرمشخصات این بیماری حملات تبهای نامنظم (متناوب) همراه باعرق فراوان ، درد مفاصل و بزرگ شدن طحال می باشد. چشمگیرترین جنبه سیمای بالینی بیماری شدت آن و نبود نشانه های بالینی است. مرحله حاد بیماری در مدت دو تا سه هفته فروکش       می کند. تب مالت یک بیماری سخت در انسان و یک بیماری دامی با پیامدهای اقتصادی وخیم می باشد بیماری در سراسر جهان پراکنده است هرجا که گاو ، گوسفند و بز به شمار بسیار باشداین بیماری هم بصورت بومی است.

عوامل بیماریزایی بیماری :

میکروب بیماری از جنس بروسلا است که چهار نوع بروسلا در انسان ایجاد بیماری می کنند : ب. ملی تنسیس ، ب.آبورتوس ، ب. سوئیس                 و ب.کانیس

حدت (قدرت) بیماریزایی ب. ملی تنسیس از همه بیشتر و یک گونه مهاجم میباشد که بطور معمول درگوسفند و بزها ایجاد بیماری            می کند. حدت بیماریزایی ب.آبورتوس کمتر و در درجه نخست بیماری گاوها است. حدت بیماریزایی ب. سوئیس در حد میانی بوده و بطور عمده خوکها را دچار می کند. ب. کانیس در سگها ایجاد بیماری       می کند.

مخزن اصلی آلودگی انسان ، گاو ، گوسفند ، بز ، خوک ، گاومیش اسب و سگ است. در دامها تب مالت می تواند موجب سقط ، دفع پیش از موعد جنین یا مرگ آن شود. جانوران آلوده از راه شیر ، جفت یاترشحات زهدان وواژن و به ویژه درحین زایمان یا سقط بروسلارا دفع می نمایند.دام می تواندتا پایان زندگی آلوده بماند.کشاورزان ، چوپانان، قصابان، سلاخان ،دامپزشکان و کارکنان آزمایشگاههادرمعرض خطربیماری هستند.

بروسلوز در شرایطی که نگهداری دامها بصورت بسیار پیشرفته انجام شود اما به همراه آن استانداردهای بهداشتی پیشرفته نباشد شایع تر است تراکم در مراتع ، بارندگیهای سنگین ، نبود نورخورشید ، کارهای غیربهداشتی در فرآیند فراهم کردن شیر و گوشت همگی انتشار تب مالت را مساعد می سازد.

بیماری می تواند در صورت مساعد بودن شرایط از نظرآب ، ادرار  مدفوع و کود هفته ها وگاهی ماهها در این مواد زنده بماند.

انتقال تب مالت بطور معمول از دامهای آلوده به انسان روی می دهد. دلیلی در دست نیست که نشان دهد انتقال انسان به انسان هم بروز        می کند.

راههای انتقال بیماری عبارتند از :

الف ـ تماس با موادآلوده : بیشتر از همه آلودگی در اثر تماس مستقیم با بافتها ، خون ، ادرار ، ترشحات واژن ، جنین سقط شده و بخصوص جفت آلوده روی می دهد. آلودگی از راه خراشهای پوست ، مخاط یا ملتحمه (راه پوستی – مخاطی) پیش می آید. راه پوستی و مخاطی بطور عمده شغلی و در کسانی است که  در دامداریها و کشتارگاهها هستند.

ب ـ آلودگی از راه خوراکیها : آلودگی بصورت غیرمستقیم از راه خوردن شیر نجوشیده یا فرآورده های شیری دامهای آلوده بروز          می کند. سبزیهای تازه ، خام اگر در خاک دارای کود دامهای آلوده رشد یافته باشند می توانند سبب بیماری شوند.آب آلوده به ترشحات آلوده دامها هم می تواند یک منبع عفونت باشد.

ج ـ آلودگی هوا برد : محیط زیست دامهای بیمار خونریزی دار           می تواند به شدت آلوده باشد و بیماری می تواند از طریق استنشاق گرد و غبارآلوده انتقال یابد. در کشتارگاهها و آزمایشگاهها نیز ممکن است بروسلا از راه استنشاق وارد بدن شود که این جزء آلودگیهای شغلی به شمار می آید.

دوره کمون بیماری به شدت متغیرو بطور معمول یک تاسه هفته است ولی می تواند شش ماه یا بیشتر هم باشد.

تشخیص بیماری با جدا کردن میکروب از کشت خون ، مغز استخوان  ترشحات یا نمونه برداری بافتی در مرحله حاد بیماری و یا آزمونهای سرم شناختی می باشد.

راههای کنترل و پیشگیری از بیماری :

1 ـ در جانوران

منطقی ترین روش پیشگیری از بروسلوز انسانی مبارزه با عفونتهای مخازن جانوری یا ریشه کنی آنها است که شامل ترکیبی از این اقدامات می باشد.

الف ـ آزمون وکشتار دامها : بیماریابی دامها انجام شود و دامهای آلوده به بروسلوز کشتار شوندکه این تنها راه حل مطلوب با هدف ریشه کنی بیماری است.

ب ـ واکسیناسیون دامها

ج ـ اقدامات بهداشتی : شامل تدارک محیط زیست تمیز و بهسازی برای دامها ، دفع بهداشتی ادرار و مدفوع آنها ، مراقبتهای دامپزشکی وآموزش بهداشت.

2 ـ در انسان

الف ـ تشخیص زودرس و درمان بیماران

ب ـ پاستوریزه کردن شیر : هنگامی که پاستوریزه کردن شیر ممکن نباشد جوشاندن آن کارساز است

ج ـ اقدامات حفاظتی : هدف از این کار پیشگیری از تماس با دامهای آلوده است. گروههای در معرض خطر (مانند کشاورزان ، چوپانان ، شیردوشان وکارگران کشتارگاهها) باید بالاترین استانداردهای بهداشت شخصی را رعایت نمایند. لازم است در هنگام دستکاری و دفع جفت ، ترشحات جنین سقط شده و دستکاری لاشه و گوشت بایستی وسایل حفاظت فردی داشته باشند.

د ـ واکسیناسیون : واکسن زنده ب ـ آبورتوس سویه  9_BA  برای انسان موجوداست .

[ ۱۳۸٩/۱/٢٢ ] [ ٩:٤٥ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]