فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیش فعالی چیست ؟

بیش فعالی چیست ؟

تهیه کننده : فاطمه بگم ستوده بیمارستان امیرالمومنین علی (ع)

منبع : شناخت و درمان مشکلات رفتاری کودکان - مریم دهقان بنادکی

در این اختلال فرد نمی تواند آرام و بدون حرکت بنشیند ، رفتارش را کنترل کند و توجه خود را به یک موضوع خاص متمرکز سازد . این مشکل به طور معمولی قبل از هفت سالگی آغاز می شود. پژوهشگران معتقدند افراد دارای این اختلال ، از انتقال دهنده های عصبی کافی در مغز برخوردار نیستند این مواد شیمیایی در کنترل کردن رفتار 


  به مغز کمک می کند از نظر میزان شیوع از هر 100 دانش آموز 5 نفر ممکن است دارای این اختلال باشند و امکان بروز این اختلال  در پسران ، سه برابر بیش از دختران است .

این اختلال سه علامت عمده یا نشانه مرضی دارد :  مشکل در توجه ، فعالیت بیش از اندازه ( بیش فعالی ) و انجام عمل قبل از فکر کردن (رفتار تکانشی ) این اختلال به سه نوع تقسیم شده است :

1- نوع بی دقت و بدون توجه : فرد در این نوع نمی تواند روی تکلیفی که به اوداده شده یا یک فعالیت خاص تمرکز کند .

2- نوع تکانشی و بیش فعالی : در این نوع اختلال ، بسیار پر تحرک است و بدون فکر به انجام کاری اقدام  می کند .

3- نوع ترکیبی : فرد در این نوع اختلال بی دقت است ، حرکات تکانشی از خود نشان می دهد و فعالیت بسیار دارد بیشتر کودکان دچار این اختلال هستند یعنی در دقت و توجه مشکل دارند و این افراد اغلب به جزئیات توجه زیادی ندارند نمی توانند بر بازیها یا کارهای مدرسه تمرکز داشته باشند. کارهای روزانه خود را تا پایان دنبال نمی کنند و آنها را به پایان نمی رسانند

4- نمی توانند سازمان دهی کنند و بیشتر وقتها وسایل خود را گم        می کنند.

نقش مشاور در روند بهبود دانش آموز بیش فعال

دانش آموزان بیش فعال ، نیازهای گوناگون دارند برخی از آنها نسبت به عملکرد (کلاس ) حتی با دارو درمانی نیز بیش فعال و بی توجه هستند ، این بچه ها اغلب نیاز مند برخی مناسب سازی ها برای کمک به یادگیری هستند در غیر این صورت دچار افت تحصیلی می شوند .

افت تحصیلی دانش آموزان بیش فعال به دلایل زیر است :

1- ناتوانی در تمام کردن تکالیف

2- ضعف شدید در سازمان دهی

3- گوش نکردن یا پیروی نکردن از دستور

4- زندگی بچه های بیش فعال سخت است آنها در مدرسه به زحمت  می افتند بازی ها را کامل نمی کنند و به تدریج به دلیل نوع خاص رفتارشان دوستان خود را ازدست می دهند برخی از دانش آموزان بیش  فعال احساس طرد شدگی خود را با تخریب وسایل ، مبارزه و جنگیدن با دیگران جبران می کنند.

5-اگر چه دارو می تواند به کنترل مشکلات رفتاری که باعث آشفتگی های خانوادگی می شود کمک کند اما همه جنبه ها را درمان نمی کند دانش آموزان بیش فعال تجربه کمی در مورد احساس ارزشمند ی و شایستگی دارند بنابراین هم پدر و مادر و هم فرزندان به تفکیک ها ی کمکی ویژه ای نیاز دارند.  مشاور به این افراد کمک می کند تا خودشان را با وجود داشتن اختلال بپذیرند در این فرایند پدر و مادر در مورد افکار و احساسات خود با مشاور صحبت می کنند تا تغییراتی درخود ایجاد کنند. همچنین مشاور می تواند به دانش آموز بیش فعال یاد بدهد چگونه کارهایش را سر و سامان بدهد او به دانش آموز کمک می کند رفتارهای مطلوب و مهارتهای جدید را یاد بگیرد و نیز در مورد مدلهای مناسب رفتاری مثل : انتظار برای نوبت شراکت در وسایل ،  تقاضای کمک و دیگر کارها با او گفت و گو می کند و به او فرصت عمل     می دهد.

 راه حلهای پیشنهادی به پدر و مادرها

1- صبور و بردبار باشید و در مقابل رفتارهای آنی و تکانشی او زود از کوره در نروید.

2- همواره واضح و روشن با فرزند خود صحبت کنید و در مقابل کودک استوار و مثبت باشید ( مثلا" اگر میخواهید او تکلیف خود را تا قسمتی که مشخص شده در وقت تعیین شده انجام دهد برای او توضیح دهید و بر نحوه انجام آن نظارت پی در پی داشته باشید )

3- سعی کنید فرزندخود را در یاگیری و کنترل رفتارهایش کمک کنید ( اگر او زیاد تحرک دارد از او بخواهید مدت زمان مشخصی آرام باشد برای مثال5 دقیقه نقاشی بکشد و در صورت انجام موفقیت آمیز فعالیت او را مورد تشویق قرار دهید و هر بار زمان فعالیت را زیاد کنید).

4- وقتی فرزند شما کارش را خوب انجام داد به او پاداش بدهید مثلا" اگر تکالیفش را بدون اشتباه  نوشت بی درنگ او را تشویق کنید ( با کلام یا یک جایزه کوچک )

5- با او در مورد استعدادهایش و به کارگیری آنها صحبت کنید ( مثلا" اگر کودک شما نقاشی زیبایی می کشد در مورد  آن با او صحبت کنید وازاو بخواهید نقاشی های مختلفی در زمینه های دیگر مثلا" رعایت بهداشت و نظافت بکشد )

6-دراو توانایی ایجاد کنید ( می توانید نقاشیهای او را در منزل به صورت یک نمایشگاه در معرض دید قرار دهید تا همه اعضای خانواده ببینند و او را تشویق کنند کم کم او   احساس می کند توانایی زیادی دارد و       می تواند آنرا بکار گیرد ) .

7- خواسته های خود را با جملات ساده و کوتاه برای فرزندان بیان کنید ( آن کتاب را بیاور ، نه اینکه کتاب را بیاور و برایم بخوان و خلاصه اش را بگو )

8- کارهایی را که باید انجام دهد به او گوشزد نکنید ( به او بگوئید باید انشایت را در مد 45دقیقه بنویسی هرگزنگوئید اگرانشایت را ننویسی ....) 

9- شیوه هایی رابرای کنترل رفتار او بیاموزید این برنامه ها می تواند شامل جدول زمان بندی فعالیتها ، برنامه های پاداش و محروم کردن باشد.

10- توجه کردن به بهداشت روانی خانواده بسیار مهم است شما باید پذیرای خدمات  مشاور ه ای برای داشتن احساسات بهتر نسبت به فرزندتان و نیز یادگیری بیشتر او در زمینه مهارتهای اجتماعی باشید.

11- مرتب با مدرسه او در تماس باشید و عوامل مدرسه را مورد حمایت قراردهید .

12- سعی کنید برای اینکه  شایسته بودن  و اعتماد به نفس او تقویت شود برای مثال (از او بخواهید سفره را پهن کند و بشقابها و قاشقها را سر سفره بگذارد ).

13- فرزندتان را در یک فعالیت مطلوب و یا آرام بخش شرکت دهید    ( مطالعه یک متن کوتاه و دلخواه ).

14- او را مرتب درگیر فعالیتهای یادگیری کنید این فعالیتها باید به صورت کوتاه باشد.

 15- در مقابل رفتار مشکل آفرینی فرزندتان واکنش مناسب نشان دهید  ( اگر لیوان آب ریخت خونسردی خود را حفظ کرده از او بخواهید بیشتر دقت کند ).

16- درمواقع ضروری رفتارهای او را مدیریت کنید ( ازاو بخواهید با آرامش در صف باشد ).

17- او را متناسب با علاقه اش در یک کلاس ثبت نام کنید.

18- دارو درمانی را زیر نظر پزشک شروع کنید ودرصورت نیاز ادامه دهید .

[ ۱۳۸٩/۱/٢٢ ] [ ٩:٥٥ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]