فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

روشهای صحیح دستوردادن به کودک

روشهای صحیح دستوردادن به کودک

شیرین شهریاری(کارشناس بهداشت روان)

منابع مورد استفاده: جزوات آموزشی دفترسلامت روانی اجتماعی و اعتیاد معاونت سلامت وزارت بهداشت )

اغلب دستوراتی که والدین به کودکان خود می دهند موثر واقع        نمی شود. یکی از شایعترین مشکلات در بین خانواده ها ،روش دستور دادن به کودک است بطوری که کودک آن را به خوبی درک کرده و اجرا نماید.

دستورهایی که معمولاً موثر واقع نمی شوند دارای یکی از خصوصیات زیر هستند:

1- دستورهای زنجیره ای: دستورات زنجیره ای یعنی چندین دستور در یک زمان به کودک داده شود مانند" لباست را بپوش ، دندانهایت را مسواک بزن ، موهایت را شانه بزن و بعد


بیا صبحانه بخور... کودکان هنوز آنقدر توانایی شناختی ندارند که همه اطلاعات را با هم پردازش کرده و تمام بخشهای آن را به خاطر آورند ذهن و حافظه کودک محدود است بهتر است این دستورها را به بخشهای کوچکترتقسیم کرده و هر کدام را به تنهایی ازکودک درخواست کرد.

2- دستورهای مبهم : دستورهایی که برای کودک واضح و روشن نیستند و به خوبی نمی توانند منظورگوینده را منتقل کنند. به عنوان مثال هنگامی که ما انتظار داریم بچه ها بدون درگیری و خشونت با هم بازی کنند و دعوا نکنند ولی فقط به آنها بگوییم "بچه خوبی باشید". در اینجا خوب بودن برای کودک مبهم و نامفهوم است و ممکن است نداند از او چه خواسته شده و باید چکار کند که از نظر والدین بچه  خوبی باشد؟ بنابراین بهتر است به صورت مشخص و اختصاصی به آنها بگوییم "با اسباب بازی هایتان با هم و به آرامی بازی کنید"

3- دستورات پرسشی : مثل"آیا دوست داری که اتاقت را تمیز کنی؟" در این موارد کودک لجباز می تواند بسادگی بگوید "نه".

به جای استفاده از این نوع دستورات سوالی ، ابتدا فکرکنیدآیا واقعاً     می خواهیدکه دستورتان انجام گیرد ، اگر اینطور است از این دستورات پرهیز کنید ولی اگر واقعاً برایتان  فرقی نمی کندکه مثلاً اتاق همین الان یا بعداً تمیز شود می توانید جمله بالا را بکار ببرید. با این وجودگاهی مهم است که به کودک شانس انتخاب بدهیم تا قدرت تصمیم گیری در کودک افزایش یابد.

4- دستوراتی که بدنبالش دلیل و منطق آورده می شود :

مثال : "اسباب بازیهایت را بردار چون مادربزرگت اینجا می آید و تو  می دانی که او خانه تمیز را دوست دارد." دراین مثال ممکن است کودک دستور اصلی را فراموش کند و با دلیلی که بدنبالش می آید حواسش پرت و منحرف می شود. راه موثرآن است که ابتدا دلایل را توضیح وبعد دستور را بدهید. مثلاً " مادربزرگ به اینجا میآید و او خانه مرتب را دوست دارد ، پس لطفاً الآن اسباب بازیهایت را جمع کن"

روش دستور دادن موثر

نزدیک کودک بروید ، تا حد چشم های کودک خم شوید و با اوتماس چشمی برقرار کنید. فاصله شما در زمان دستور دادن به اندازه فاصله یک دست باز باشد (یعنی به فاصله شانه تانوک انگشتان) و برای کودک به طور دقیق مشخص کنید و بگویید که چکارکند.

نکات مهم

1- هرچه تعداد دستورها کمتر باشد ، موثرتر بوده و کودک بهتر متوجه شده و سریعتر آن را اجرا می کند.

2- دستور ساده ، مشخص ، خاص و روشن باشد

3- دستورها باید بیشتر به شکل مثبت باشند. مثلاً : به جای گفتن"بلندصحبت نکن" بگویید"آرام صحبت کن".

4- از ژستهای فیزیکی بطور مناسب استفاده کنید مثلاً" به جایی که باید اسباب بازی را بگذارد اشاره کنید"

5- با صدای محکم و قاطع با کودک صحبت کرده و بگوییدکه چه کار باید بکند ، اما نباید درکلامتان خشونت وجود داشته باشد. سعی کنید دستورها با تهدید همراه نباشند و با لحن خوب و قاطع گفته شوند.

6- به اطاعت از دستور ، پاداش دهید (تشویق کلامی مانند آفرین ، متشکرم و یا غیرکلامی مانند دادن جایزه و...)

7- دستورها باید در حد سن و فهم و تواناییهای کودک باشد.

8- بهتر است از دستورات ساده تری که مطمئن هستید می تواند انجام دهد شروع کنید

نکته

اگر کودک در شرایطی است که نمی تواند دستورهای ما را انجام دهد ، بهتر است به زمان دیگری موکول گردد و اصلاً درخواست نگردد.

مثلا ً: کودک درحال دیدن کارتون مورد علاقه اش می باشد و ما به او می گوییم "بلندشوکتابهایت را مرتب کن"

عدم رعایت دستور از جانب کودک دلیل بر لجبازی او نیست. احتمال دارد که کودک متوجه منظور شما نشده باشد ، پس دستورخود را دوباره با توجه به روش های ذکرشده برای او تکرار کنید.

مطمئن باشید در صورت رعایت و تمرین موارد فوق ،کودکتان دستورهای شما را بهتر انجام خواهد داد.

[ ۱۳۸٩/۱/٢٢ ] [ ۱٠:٠٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]