فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیماری هاری

بیماری هاری

تهیه و تنظیم امیر بزی شاد

منبع : دکتر شریفیان جمال و همکاران راهنمای کشوری مبارزه با هاری چاپ و نشر چکامه آوا چاپ دوم 1386

بیماری هاری یکی از بیماریهای مشترک بین حیوان و انسان است . این بیماری یک بیماری کشنده سیستم عصبی مرکزی بوده که مخصوص گوشتخواران اهلی و وحشی می باشد و انسان بطور تصادفی و اغلب از طریق گزش حیوانات به آن مبتلا می شود . بیش از 85 درصد موارد حیوان گزیدگی توسط سگ اتفاق می افتد.

راه سرایت بیماری  : اصلی ترین راه انتقال بیماری ، گاز گرفتن انسان توسط حیوانات (خصوصا سگ) میباشد. این بیماری از طریق زخم در پوست و لیسیدن انسان توسط حیوانات و نیز


وسایل آلوده به انسان منتقل می شود .

علائم بالینی در انسان : دوره نهفتگی بیماری بستگی به شدت زخم ، تعداد جراحت ومحل آن دارد که از چند روز تا سه ماه ، حتی چند سال طول می کشد مهمترین علائم بیماری تب ، افزایش ترشح بزاق ، اختلال در بلع ، تشنج ، تعریق ، کاهش فشار خون ، گشاد شدن مردمک چشم بوده و در نهایت پس از 4 تا 7 روز مرگ اتفاق می افتد.

علائم بیماری در حیوان : دوره نهفتگی بیماری در سگ و گربه از 2 تا 3 هفته و تا چند ماه متغیر است . در برخی موارد 3 تا 10 روز قبل از بروز علائم بالینی در سگ و گربه ویروس موجود در بزاق حیوان می تواند بیماری را منتقل کند .

اولین علامت بیماری ، تغییر در رفتار و عادت حیوان است شامل انس و الفت بیش از حد با صاحب ، اختلال در بلع ، گوشه گیری ، گازگرفتن اشیاء ، سرازیرشدن کف از دهان ، صدای ناموزون و خشن ، فلج دست و پا و در نهایت مرگ حیوان .

درمان : در صورت شروع علائم هاری بیماری درمان پذیر نیست. بیمار مبتلا به هاری باید در اتاق ایزوله تحت مراقبت ویژه قرار گیرد که پس از بستری کردن بیمار در یک اتاق کم نور و محلی بی سر و صدا ، ساکت و آرام اقدام های ذیل انجام پذیرد

- تزریق داروهای آرام بخش وضد تشنج             

- جایگزینی مایع و الکترولیت

- تزریق آنتی بیوتیک در صورت عفونت                             

- باز نگه داشتن راههای تنفسی

- درمان نارسایی تنفسی و قلبی عروقی

اقدام های درمان پیشگیری در خصوص افراد حیوان گزیده :

1-       زدودن و خارج کردن ویروس هاری از محل زخم : دقایق اولیه پس از گزش ، شستشوی زخم با آب تمیز و صابون حداقل به مدت 5 تا 10 دقیقه بطور عمیق و در جریان آب روان قرار دادن آن نقش بسزایی در پیشگیری از ابتلاء به هاری و خارج کردن ویروس از زخم خواهد داشت

2-       خارج کردن کف صابون  از لابه لای زخم با فشار آب  :

 باقی ماندن صابون اثر بعضی از مواد ضد عفونی کننده مورد استفاده پس از شستشو را خنثی می کند

3-        قطع کامل قسمت های له شده و نکروزه

4-       ضد عفونی زخم با بتادین یا الکل 40 تا 70 درصد

5-       خودداری از بخیه زدن زخم حیوان گزیده : ویروس هاری در مقابل نور و اکسیژن هوا قدرت بیماریزایی خود را از دست می دهد. در مورد صدمات شریانی بخیه زدن شریان ، باید توسط پزشک صورت پذیرد که در این صورت باید مقداری سرم هاری را داخل و اطراف زخم تزریق نمود.

6-       تزریق سرم ضد هاری : بایستی به کسانی تزریق شود که دارای یک یا چند گزیدگی یا خراش های عمیق جلدی ( خراشی که در آن خون دیده شود ) یا اینکه خراش در سر و صورت و گردن باشد طبق دستورالعمل

7-       تزریق واکسن ضد هاری : تزریق واکسن ضد هاری در 5 نوبت روزهای 0 ،3 ، 7 ،14 ، 30 پس از گزش و بصورت عضلانی می باشد.

 تزریق در بزرگسالان در عضله دلتوئید بازو ودر اطفال زیر 2 سال در ناحیه فوقانی و جانبی ران انجام می شود . از تزریق در سرین بایستی خوداری کرد

8-       تزریق سرم و واکسن ضد کزاز ( توام یا ثلاث ) بر اساس دستورالعمل

9-       تجویزآنتی بیوتیک

10-     مراقبت حیوان مهاجم : در صورتی که حیوان مهاجم در دسترس باشد تا 10 روز تحت نظربوده و در صورت عدم بروز علائم هاری و نمردن حیوان بطور قطع حیوان هار نیست و  از ادامه واکسیناسیون صرف نظر می گردد.

11-     نمونه برداری از حیوان مهاجم مشکوک :

این عمل با همکاری شبکه دامپزشکی صورت پذیرد.

12 -  واکسیناسیون گروههای در معرض خطر بیماری هاری نظیر کارکنان شبکه دامپزشکی ، محیط زیست ، کارگران کشتارگاهها ، چوپانان ، کارکنان آزمایشگاه و مسئولان درمان پیشگیری هاری

واکسیناسیون به دو روش زیر صورت پذیرد .

-          سه نوبت در روزهای 0 ، 7، 21 یا 28

-          سه نوبت در روزهای  0 ، 28 ، 56  اگر مصون سازی فوریت نداشته باشد

فرد حیوان گزیده را فوراٌ جهت دریافت خدمات درمانی و پیشگیرانه هاری به واحدهای بهداشتی درمانی هدایت نمائید

ابتلای به هاری = مرگ حتمی

کلیه موارد حیوان گزیده جهت دریافت خدمات درمان و پیشگیری از هاری به مراکز ذیل معرفی شوند :

زابل : مرکز بهداشتی درمانی حضرت علی (ع) تلفن 05422253435

زهک : مرکز بهداشتی درمانی شهری زهک تلفن05443222392

هیرمند: مرکز بهداشتی درمانی دوستمحمد تلفن05442622225

تمام موارد حیوان گزیدگی را بایستی مشکوک به هارگزیدگی تلقی نمود تا خلاف آن ثابت شود و اقدام های فوری درمان پیشگیری هاری را شروع کرد.

[ ۱۳۸٩/٤/٢٢ ] [ ۱۱:٠۳ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]