فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

شهر سالم از ایده تا اجرا

شهر سالم از ایده تا اجرا

عاطفه میری بهیار مرکز بهداشتی درمانی قرقری

منابع :

1- قادری، عمران (1381). توسعه پایدار شهری ومکان یابی فضا های ورزشی در شهر، اولین سمینار ورزش , محیط زیست و توسعه پایدار، کمیته ملی المپیک ایران.

2- طبیبیان، منوچهر (1376). ارزیابی پروژه شهر سالم در ایران (کوی سیزده آبان)، مجله محیط شناسی، شماره 20.

3- سلمان منش، حسن (1374). شهر سالم، انتشارات شهردای تهران

4- بحرینی، حسین (1374). پروژه «شهرهای سالم» سازمان بهداشت جهانی و لزوم اجرای جدی آن در جمهوری اسلامی ایران، مجله محیط شناسی، شماره 17، انتشارات دانشگاه تهران.

5- سعیدنیا، احمد (1382). کتاب سبز شهرداری­ها، فضای سبز شهری، انتشارات سازمان شهردای­های و دهیاری­های کشور.

********************************************************************

رشد جامعه شهری در کشور ما بیشتر در پنجاه سال گذشته بوده که در این مدت شمار شهرنشینان کمتر از 10 درصد به بیش از 60 درصد رسیده است واین روند هنوز هم ادامه دارد. از این رو جامعه شهری به مکان­ها، فعالیت­ها و برنامه­ها جهت سلامت جسمی و روحی ناشی از مسائل و مشکلات شهری نیاز دارند.

شهر نشینی و سلامت

جهان بسرعت به شهرنشینی روی آورده است . براساس آخرین آمار منتشره ، در طول پانزده سال آینده ، ۲۰ الی ۳۰ شهر جهان ، جمعیتی بالای ۲۰ میلیون خواهند داشت . و مهمتر از همه شهرها یا محیط زیست ساخته بشر ، محل زندگی بیشتر جمعیت جهان بحساب خواهد آمد . تا سال ۱۹۹۰ ، حداقل ۶۰۰ میلیون نفر از مردم حاشیه نشین شهرهای کشورهای در حال توسعه ، در وضعیت نامطلوبی از لحاظ کیفیت زندگی


و بهداشت بسر می برده اند . مشکلات زیست محیطی ، از عمده ترین مشکلاتی است که مدیریت خدمات شهری را بدلیل رشد بی رویه شهرنشینی به شدت زیر فشار قرار داده است مانند : تامین آب آشامیدنی ، مسئله مسکن ، آلودگیها و مدیریت دفع مواد زائد جامد .

پروژه شهر سالم، تعریف شهر سالم

توسعه فیزیکی شهرها ناشی از رشد سریع جمعیت و گسترش بی رویه شهرنشینی در میانه قرن بیستم موجب مطرح شدن مقوله "شهر سالم" مبتنی بر ایجاد تحرک، شادابی، فعالیت و روحیه همکاری و همبستگی شده است. « شهر سالم » شهری است که در آن با ایجاد و گسترش پیوسته شرائط فیزیکی و اجتماعی زیست محیطی و استفاده بهینه از منابع و امکانات موجود ، محیطی فراهم شود که در اثر آن مردم جامعه ضمن حمایت یکدیگر و مشارکت گروهی در انجام کلیه امور زندگی ، قابلیت خود را به حداکثر می رسانند .

شهر سالم یک شهر پاک و مبرا از بسیاری از آلودگی­ها است.

ویژگی­های شهر سالم

§         محیط فیزیکی ایمن

§         اکوسیستم پایدار شهری

§         جامعه نیرومند با بهره مندی از حمایت متقابل

§         مشارکت همگانی در تصمیمات زندگی

§         سلامت و رفاه شهروندان

ایدة شهرهای سالم در جهان و ایران

ایده ی شهر سالم که در واقع به منظور ایجاد یک تحول گسترده در حفظ محیط زیست و ارتقاء سطح بهداشت مطرح شده بود به صورت قابل توجهی مورد استقبال کارشناسان ، متخصصان و مسئولین مسایل بهداشتی و شهری قرار گرفت.

« طبق گزارش ارائه شده توسط سازمان بهداشت جهانی ، در حال حاضر 1000 پروژة شهر سالم در کشورهای مختلف دنیا وجود دارد. 600 پروژه در کشورهای اروپایی و 100 پروژه در آمریکای شمالی در دست اجراست. در منطقه مدیترانه شرقی در حال حاضر فقط 30 شهر سالم فعال هستند».

اندیشه شهر سالم در ایران در « نخستین سمپوزیوم شهر سالم » که در آذرماه سال 1370 در تهران برگزار شد مطرح و مورد بررسی کارشناسان ، صاحب نظران و مسئولان سازمانها دستگاههای اجرایی کشور قرار گرفت. تشکیل شورای عالی سالم سازی هوا، شورای عالی فضای سبز و شورای عالی حمل و نقل و ترافیک شهری از جمله پیشنهاداتی هستند که جهت ایجاد ساختار مناسب برای همکاریهای بین بخشی سازمانها در سطح ملی ارائه شدند.

مفاهیم اساسی « شهر سالم »

سازمان جهانی بهداشت ، از ابتدای شروع به کار در سال ۱۹۴۶ ، ارتباط تنگاتنگ عوامل جسمی روانی و اجتماعی با یکدیگر را در تعیین سلامت افراد مشخص نموده است . در سال ۱۹۷۸ ، سازمان جهانی بهداشت با پیام « سلامت برای همه » در   « آلماآتا » براساس ۶ اصل ، جنبش نوینی را در تبیین بهداشت و سلامت عموم آغاز کرده است . این اصول عبارتند از :

اصول سلامت برای همه

§         کم کردن نابرابریها در بهداشت

§         تاکید برپیشگیری از بیمارییها      

§         همکاری بین بخشی به منظور کاهش عوارض زیست محیطی

§         مشارکت مردمی

§         تاکید بر مراقبت های اولیه بهداشتی در سیستم ارائه خدمات بهداشتی ودرمانی

§         همکاری بین المللی

مشکلات کلیدی توسعه که بوسیله پروژه شهر سالم به آنها توجه شده است عبارتند از :

§         بهداشت نامناسب در مناطق مسکونی شهری ، خصوصاً برای اقشار کم درآمدی که در مناطق پر جمعیت سکونت دارند .

§         کمبود خدمات اساسی ، مناطق فقیر نشین و آلودگی زیست محیطی

§         ناتوانی تعداد زیادی از مقامات محلی در انجام وظیفه در زمینه بهداشت عمومی و محیط زیست

« شهر سالم » ضرورتاً یک برنامه آماده سازی است که هدف آن ارتقاء سطح سلامت ، توسعه و کارآئی فعالیتهای سازمانهای شهری و حرکت های مردمی است

[ ۱۳۸٩/٤/٢٢ ] [ ۱۱:۱٧ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]