فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیماری سل چیست ؟

بیماری سل چیست ؟

تهیه و تنظیم : خلیل شهریاری حسینعلی ستوده

منبع : دکتر میرحقانی لیلا – دکتر ناصحی مهشید – کتاب راهنای کشوری مبارزه با سل –مرکز نشر صدا – 1381

اطلاعات مرکز هماهنگ کننده سل شهرستان زابل

بیماری سل یک بیماری عفونی واگیردار است و عامل آن میکروبی بنام مایکوباکتریوم توبرکلوزیس می باشد که از طریق دستگاه تنفسی وارد بدن شده و ابتدا در ریه ها جایگزین می شود و ممکن است سایر


قسمتها و اندامهای بدن را نیز گرفتار کند .

چرا بیماری سل در منطقه سیستان اهمیت دارد ؟

منطقه سیستان کانون بیماری سل در کشور می باشد .

سالهاست که بالاترین میزان بروز سل در سطح کشور به این منطقه اختصاص دارد که مربوط به علل مختلفی از قبیل عدم تشخیص به موقع موارد مثبت و انتشار از طریق این بیماران ، مصرف ناقص داروها توسط بیماران که خود باعث عود بیماری و مقاومت داروئی می گردد ، تغذیه نامناسب مردم ، همجواری با کشور افغانستان و ... می باشد .

آیا وقتی میکروب سل وارد بدن شخصی شود شخص به بیماری سل مبتلا می گردد ؟

خیر . هنگامیکه میکروب سل وارد بدن افراد می شود سه حالت پیش می آید :

1- سیستم ایمنی و دفاعی بدن آن را محاصره کرده و از بین میبرد.

2- میکروب بدون اینکه از بین برود بصورت خفته تا پایان عمر در ریه ها باقی مانده و فرد هرگز به بیماری سل مبتلا نشود و میکروب را به دیگران نیز منتقل نخواهد کرد .

3- در اشخاصی که سیستم ایمنی آنها ضعیف تر است مانند سالمندان میکروب تکثیر یافته و به حد بروز بیماری می رسد.

در چه کسانی ممکن است بیماری سل به وجود بیاید ؟

عموما میکروب در بدن افرادی فعال شده و علائم سل را ایجاد می کند که قدرت دفاعی بدن آنها به علل مختلف ضعیف شده باشد.

از جمله عوامل زمینه ساز ایجاد بیماری سل عبارتند از فقر و سوء تغذیه ، پیری و کهولت سن ، برخی بیماریهای دیگر مانند سرطان ، ایدز و ...

از کجا بدانیم که ممکن است به بیماری سل مبتلا شده باشیم ؟

·         سرفه طول کشیده بیش از 2 هفته (مهمترین علامت)

·         کم اشتهایی ، کاهش وزن و لاغری

·         تب خفیف

·         تعریق شبانه

·         درد قفسه سینه

·         خستگی زیاد

در صورت مشاهده علائم سل (یک یا چند علامت) بایستی به نزدیکترین واحد بهداشتی درمانی مراجعه کنید تا بررسی و اقدام لازم جهت تشخیص انجام شود.

از کجا بدانیم که واقعا بیماری سل داریم یا نه ؟

بهترین راه تشخیص بیماری سل ، انجام آزمایش خلط در سه نوبت می باشد که در آزمایشگاه  از نظر وجود میکروب سل مورد بررسی قرار می گیرد.

وقتی فرد مشکوک به واحدهای بهداشتی مراجعه کند در سه نوبت از او نمونه تهیه خواهد شد. اولین نمونه در واحد بهداشتی که مراجعه شده با حضور کارمند بهداشتی تهیه می شود. دومین نمونه را شخص ، صبح روز بعد هنگامی که از خواب بیدار شد تهیه می نماید. سومین نمونه هنگام تحویل نمونه دوم به واحد بهداشتی ، با حضور کارمند بهداشتی تهیه می شود. در پایان یک فرم که مشخصات فرد و بیماری اش در آن قید شده تکمیل و توسط کارمند بهداشتی به آزمایشگاه ارسال میشود.

برای درمان بیماری سل چه باید کرد ؟

در صورت اثبات و تشخیص بیماری سل در فرد ، توسط پزشک تحت درمان حداقل بمدت 6 ماه قرار می گیرد. داروهای ضد سل هر روز باید قبل از صبحانه مصرف گردد که پس از این مدت بیماری کاملا بهبود خواهد یافت. داروهای ضد سل رایگان بوده و جهت اطمینان از درمان ، توسط پرسنل بهداشتی به بیمار خورانده می شود

چه کار کنیم که به بیماری سل مبتلا نشویم ؟

·         شناسایی بموقع و درمان صحیح بیماران

·         رعایت بهداشت فردی بخصوص در بیماران مبتلا به سل ریوی خلط مثبت*

·         تغذیه مناسب

·         واکسیناسیون کودکان

* (میکروب سل در خلط بیمار مشاهده می شود)

چه مدت لازم است بیماران مبتلا به سل از خانواده جدا شوند ؟

با توجه به واگیردار بودن بیماری سل بخصوص نوع خلط مثبت* آن توصیه می گردد در 2 هفته اول درمان بیمار از سایر اعضای خانواده بخصوص کودکان جدا بوده و اتاق بیمار باید حتی المقدور نورگیر و قابل تهویه باشد.

آیا واکسن از بروز بیماری سل جلوگیری می کند ؟

واکسن ب ث ژ در بدو تولد به نوزادان تلقیح می شود و فقط می تواند از ابتلاء کودکان به نوع خطرناک و کشنده بیماری  (مننژیت سل ، سل ارزنی ، ...) جلوگیری نماید .

همیشه یادمان باشد :

-  منطقه سیستان کانون بیماری سل در کشور می باشد .

-  مبارزه با سل مقرون به صرفه ترین سرمایه گذاری بهداشتی است .

-  درمان کامل بیماری سل شش ماه طول می کشد.

-  تاخیر در تشخیص سل با افزایش مرگ و میر و خطر انتقال بیماری به سایرین همراه خواهد بود.

-  درمان ناکامل و ناقص سل ، به مراتب از درمان نکردن بیماران بدتر است .

- پیدایش سل مقاوم به درمان نشانه ای از کنترل ناموفق سل در جامعه است .

-  افراد خانواده شخص بیمار باید از نظر بیماری سل مورد بررسی قرار گیرند .

-  حداکثر 5 درصد افراد آلوده به میکروب سل ، به بیماری سل مبتلا می شوند.

-  تمامی خدمات تشخیصی و آزمایشگاهی بیماری سل رایگان می باشد.

- میکروب سل بوسیله حشرات ، خون ، ظروف غذاخوری ، لیوان و اشیاء دیگر منتقل نمی شود.

- میکروب سل در بدن میلیونها نفر در دنیا وجود دارد ولی آنها احساس بیماری نمی کنند.

- میکروب سل در مدت 5 دقیقه در تابش مستقیم نور آفتاب از بین می رود.

- بهترین راه درمان بیمار مسلول ، اجرای طرح داتس(DOTS) یعنی مصرف دارو زیر نظارت مستقیم کارمند بهداشتی می باشد.

-  ابتلا به سل ممکن است اولین علامت آلودگی به ویروس ایدز باشد.

[ ۱۳۸٩/٧/۱٤ ] [ ۱٠:۱٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]