فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

کمکهای اولیه

کمکهای اولیه

تهیه و تنظیم : فهیمه طباطبایی کاردان بهداشت محیط مرکز بهداشتی درمانی حضرت علی (ع)

منبع : کتاب کمک های نخستین ویژه ی مراکز و دانشسراهای تربیت معلم - الیزابت رحیمی - چاپ از شرکت افست ((سهامی عام))

کمک های نخستین عبارت است از اقداماتی فوری که بلافاصله پس از بروز حادثه صورت می گیرد وسبب کاهش چشمگیر مرگ و میر می شود.

شخص کمک دهنده نیازی به داشتن اطلاعات پزشکی یا پرستاری ندارد و با آموختن اصول کمک های اولیه که خیلی ساده است هر کس می تواند این امر را بعهده


بگیرد لذا فرا گرفتن آن برای همه ی مردم چه در زمان جنگ و چه زمان صلح ضروری و لازم و مفید است.

معمولا کمک های اولیه برای حفظ سلامت وحیات مصدوم یا بیمار قبل از رسیدن سرویس پزشکی و یا رسانید ن مصدوم به پزشک و مراکز درمانی انجام میگیرد.

هدف از کمکهای نخستین عبارت است از:

1)     نجات و زنده نگهداشتن شخص مصدوم یا بیمار

2)     جلوگیری از شدت یافتن عارضه

3)     کمک به بهبود حال بیمار تا رسیدن و یا انتقال او به مراکز درمانی

صفات کمک دهنده:

برای آنکه کمک کننده بتواند وظایف خود را به خوبی و بنحو صحیح انجام دهد باید دارای صفات زیر باشد:

1.     سرعت عمل داشته ،در هر حادثه بسرعت از وضع بیمار،محیط اطراف او و حادثه ای که اتفاق افتاده است اطلاعاتی کسب نموده و اقدام به نجات بیمار نماید.

2.     در هر حادثه خونسردی خود را حفظ نموده و با آرامش دست بکار شود.

3.     به روحیه ی بیمار توجه نموده وسخنانش تسلی بخش و محبت آمیز بوده ، رفتارش اطمینان بخش و توام با دلسوزی باشد.

4.     در کارش وارد بوده و با اصول کمکهای اولیه آشنا باشد و بداند که در هر حادثه به چه نحو باید عمل کند و چه اقداماتی را انجام دهد.

5.     ابتکار عمل داشته و از حداقل وسایل،حداکثر استفاده را در بهبود حال مصدوم بنماید.

وظایف کمک دهنده:

قبل از هرموضوع باید توجه داشت که وظایف کمک دهنده در سطح کمکهای نخستین بوده و از حد معینی تجاوز ننماید.کمک دهنده به هیچ وجه نباید در امور پزشکی و درمانی که صلاحیت آنرا ندارد دخالت نماید. دخالت کمک دهنده در امر درمان بیمار یا مصدوم باعث ایجاد عوارض بیشتر و ازدیاد ناراحتی بیمار خواهد شد.

وظایف کمک دهنده به دو دسته ی اصلی و فرعی تقسیم می شود:

وظایف اصلی کمک دهنده:

در هر حادثه آنچه بسیار ضروری بوده و اهمیت دارد،حفظ ترتیب عمل در کمک های اولیه است که جزو وظایف اصلی کمک دهنده محسوب می شود. بدین ترتیب که کمک دهنده باید همیشه در نظر داشته باشد که هنگام رسیدن به بالین مصدوم یا بیمار به ترتیب زیر اقدام نموده و  یکایک موارد ذکر شده را به خاطر بسپرد.

1-    دور کردن شخص مصدوم یا مجروح از محیط خطر در صورت لزوم (مثل ریزش کوه ،آوار،آتش سوزی،غرق شدگی و غیره)

2-    بازرسی راههای تنفسی کنترل علائم حیاتی بدن(مثل نبض،فشار خون،تنفس)

3-    جلوگیری ازخونریزی

4-    کنترل علائم مسمومیت واقدام به نجات مصدوم

5-    کنترل شکستگی ها و انجام کمک های اولیه ی لازم

شرح وظایف اصلی کمک دهنده:

در هر حادثه باید نوع عارضه را تشخیص دهید تا بتوانید از روی اصول صحیح کمک های خود را شروع نمائید. برای تشخیص ابتدا باید از سابقه ی مصدومیت آگاه شد یعنی اینکه باید اطلاع داشته باشید که حادثه یا بیماری چگونه اتفاق افتاده و یا شروع شده است.

در صورتی که بیمار بیهوش نباشد از خود بیمار و در غیر این صورت از افرادی که شاهد جریان واقعه بوده اند،جریان امر را بپرسید.وضع ظاهری محل حادثه هم ممکن است به تشخیص حادثه کمک کند.

ممکن است در جیب های بیمار کارت یا مدارکی وجود داشته باشد که نشان دهنده ی بیماری قلبی و یا بیماری قند باشدکه دانستن این موضوع در امر درمان و کمک به ادامه ی حیات بیمار نقش مهمی دارد.

در مرحله ی بعدی شکایات بیمار و نشانه های بیماری بررسی می شود باید توجه کرد که آیا بیمار دچار اغماء است (نیمه اغماء زمانی است که بیمار تنها قادر به درک تحرکات دردناک شدید میباشد ولی به آنچه که در اطرافش میگذرد واقف نیست.) یا اینکه کمی دچار تیرگی شعور است و تحریکات را درک می کند ولی از محیط درک روشنی ندارد.

اگر کوچکترین تردیدی در مرگ بیمار دارید ، باید کمکهایتان را تا رسیدن پزشک و یا اطمینان از مرگ بیمار ادامه بدهید.

پس از تشخیص نوع حادثه یا بیماری حتی المقدور از حرکت دادن بیمار خودداری نموده و بلافاصله به پزشک یا مراکز درمانی جهت کمک اساسی اطلاع دهید.راههای تنفسی را بازرسی کنید.توجه داشته باشید که توقف عمل تنفس، مسمومیت و خونریزی شدید احتیاج به کمک سریع و فوری دارد.

در ضمن کنترل علائم حیاتی بدن، به رنگ چهره ی بیمار توجه داشته و وضع مردمک چشمهای او را کنترل کنید(یکی از علائم خطر در مصدوم غیرطبیعی بودن مردمک چشمها می باشد که یکنواخت نبوده و یا هر دو بزرگ شده باشد.)

از دادن هر نوع دارو یا مواد غذایی یا مایعات به بیمار بیهوش خودداری کنید و فورا دهان بیمار بیهوش را بررسی کرده و دندان های مصنوعی ، آدامس ، سیگار و یا اشیاء خارجی دیگر را اگر در دهان او وجود داشته باشد خارج نموده و ترشحات لزج را با دستمال پاک نمایید.

دقت نمایید زبان بیمار در جلو دهان قرار گرفته و راه تنفسی او را مسدود نکند. چنانچه بیمار یا مجروح احساس سرما کند و بدنش سرد و رنگش پریده باشد باید او را با پتو یا وسیله ی دیگری گرم نگه داشت.

در صورتی که بیمار دچار شوک است باید او را درمان کرد ، به بیمار و نزدیکانش اطمینان بدهید که توسط  شخص مطلعی مراقبت می شود و بدینوسیله از ترس و اضطراب آنها بکاهید اجازه ندهید که مردم در اطراف مصدوم جمع شده و باعث جلوگیری از جریان هوا در اطراف او گردند.

در صورت نیاز به حمل اضطراری بیمار ، با دقت مبادرت به انجام پانسمان و بانداژ در حد کمک های اولیه نموده و با مشاهده ی شکستگیها پس از آتل بندی بیمار را با حمل صحیح به مراکز درمانی برسانید.

وظایف فرعی کمک دهنده:

از وظایف فرعی نوشتن مختصری از چگونگی حادثه ، حالت بیمار و علائم حیاتی ( قبل و بعد از کمک های کمک دهنده ) و نیز گزارش اقدامات انجام شده برای پزشک یا مراکز درمانی و اورژانس است.

باید قبلا مراکز درمانی یا اورژانس را جهت آمادگی هر چه بیشتر برای پذیرش بیمار آگاه نمود.

اگر تنها هستید و نمی توانید مصدوم را حمل کنید پس از انجام کمک های نخستین و بهوش آمدن مصدوم برای او سر پناهی درست کرده و مقدار لازم آب و غذا در دسترس او گذاشته و بدنبال کمک بروید.

مجروحین را معمولا به پشت می خوابانند،ولی در مواقعی که مجروح یا بیمار حال تهوع داشته استفراغ می کند و یا بیهوش است(بدون داشتن صدمات دیگر بدنی)او را به حالت ایمنی دراز کش و به پهلو میخوابانند.

[ ۱۳۸٩/۱۱/۱٩ ] [ ٧:٢٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]