فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

چرا...

چرا پیشگیری از " سو مصرف مواد " اهمیت دارد ؟   ( 2 )

تعاریف و مفاهیم

اعتیاد : اعتیاد یعنی وابستگی به مواد

مواد اعتیاد آور : مواد اعتیاد آور شامل همه ی موادی است که روی مغز تاثیر گذاشته و باعث هیجان ، عصبانیت ، افسردگی ، رفتار غیر طبیعی و یا گیجی می شوند و مصرف مکرر آنها وابستگی ایجاد می نماید .

وابستگی : وابستگی یعنی تمایل شدید فرد به ادامه ی مصرف یک ماده .

وابستگی باعث بروز برخی رفتارها و حالت های غیرعادی زیر در فرد می شود :

·   فرد وابسته برای رسیدن به حالت نشئه و سرخوشی مجبور است به تدریج مقدار ماده ی مصرفی را افزایش دهد .

·   فرد وابسته ، در صورت عدم مصرف ماده ، به عوارض ناراحت کننده ای از نظر جسمی و یا روانی دچار می شود .

·   فرد وابسته به تدریج نسبت به آداب و مسئولیتهای خانوادگی و اجتماعی خود بی تفاوت می شود .

·   فرد وابسته گاهی به ترک ماده تمایل پیدا می کند ، اما         نمی تواند آن را ترک کند .

سومصرف مواد :

سو مصرف بدین معنا است که اگر چه فرد نسبت به مواد اعتیاد ندارد ، ولی آن را مصرف می کند و در مقایسه با وابستگی حالات خفیف تری را نشان می دهد ، این امر منجر به بروز مشکلات قانونی ، اجتماعی و یا ارتباطی شده و فرد را از انجام وظایفش باز می دارد . 

مواد مورد سو مصرف :

هدف از آشنایی با مواد مورد سو مصرف ، مخدر و ابزارهای مصرف آنها ، افزایش توانایی در شناسایی مبتلایان احتمالی به مصرف مواد مخدر در محیط زندگی می باشد . مواد مخدر مورد سو مصرف انواع زیادی دارد . در این مقالات تنها مواردی را ذکر می کنیم که مصرف آن در ایران رایج تر می باشند .

الف - مواد افیونی : شامل تریاک ، هروئین ، مرفین ، کدئین و شیره تریاک می باشد . این مواد به روش تزریقی ، تدخین ، خوراکی یا استنشاقی و ... مورد استفاده قرار می گیرند.

1-    تریاک : تریاک معمولا به رنگ قهوه ای  تیره و دارای قوامی خمیری است که بویی شبیه به ادرار مانده دارد و هنگام سوختن بوی خاصی شبیه چسب دوقلو می دهد. تریاک از گیاه خشخاش بدست می آید و منشاٌ هروئین ، کدئین و مرفین نیز همین ماده است .

1-1   سوخته ی تریاک : پس از کشیدن تریاک ماده ای به رنگ قهوه ای سوخته و براق بدست می آید که سوخته تریاک نام دارد .

2-1   شیره ی تریاک : از حل کردن سوخته تریاک در آب و جوشاندن و صاف کردن آن  شیره ی تریاک به دست می آید . 

2-    هروئین : هروئین یکی از مشتقات مرفین می باشد . پودری نرم و سفید رنگ بوده که انواع ناخالص آن قهوه ای رنگ است . هروئین را به اشکال گوناگونی بسته بندی می کنند .

3-    کدئین : ماده ی سفید رنگی است که به صورت قزصهای خالص یا به صورت ترکیب با استامینوفن و آسپرین یا شربتهای ضد سرفه مورد استفاده قرار می گیرد. مصرف مکرر و بدون دلیل قرص های مذکور می تواند نشانه ای از اعتیاد باشد .

4-    مرفین : مرفین پودری است سفید رنگ یا به رنگ کرم ( یا گاهی قرمز آجری ) تلخ و بی بو این ماده در حالت خاص ، نرم و ورقه ای است . البته شکل تزریقی مرفین هم وجود دارد .  

آثار مصرف مواد افیونی : آثار مصرف مواد افیونی معمولاٌ تا 8 ساعت پس از مصرف باقی می مانند . پاره ای از این آثار عبارتند از :

-  تغییرات رفتاری یا روانی ( ابتدا سرخوشی و سپس بی تفاوتی ، کج خلقی و پرخاشگری

بی قراری و یا کندی روانی حرکتی  و اختلال در قضاوت ) -   تهوع و استفراغ  -  کاهش احساس درد  -   احساس گرما ، گرگرفتن و خارش بینی  -  سنگینی دست و پا و سستی  -   خشکی دهان -   کاهش فشار خون  -  تنگ شدن مردمک   -    یبوست و کاهش اشتها  -   افت عملکرد شغلی و اجتماعی .

     

     این مطلب را در شماره های بعدی پیگیری نمایید . 

 

تهیه و تنظیم : شیرین شهریاری ( کارشناس بهداشت روان )

[ ۱۳۸٦/٦/۱ ] [ ۱٠:۱٢ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]