فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

سل و اهمیت آن در منطقه سیستان

سل و اهمیت آن در منطقه سیستان

تهیه و تنظیم : خلیل شهریاری

در جهان :

در هر ثانیه یک نفر به میکروب سل آلوده می شود .

در هر 4 ثانیه یک نفر به بیماری سل مبتلا می شود .

در هر10 ثانیه یک نفر در اثر ابتلا به بیماری سل      می میرد.

چرا باید مردم منطقه سیستان درمورد بیماری سل بدانند؟

بیماری سل در سیستان از دیرباز وجود داشته است و بسیاری از مردم را مبتلا کرده و به کام مرگ فرو برده است . این بیماری در سیستان بنام"دق" شناخته و نام برده می شده است . در حال حاضر بالاترین موارد بیماری سل در کشور در منطقه سیستان مشاهده می شود ( سالیانه حدود 500 مورد) .بنابراین جهت پیشگیری و کنترل سل باید همه افراد جامعه بیماری


سل را بخوبی بشناسند .

بیماری سل چیست ؟

سل یک بیماری عفونی میکروبی و مزمن بوده و از شایعترین و کشنده ترین بیماریها در جهان می باشد در حالیکه تمام مرگهای ناشی از سل قابل پیشگیری است. این بیماری از بیمار به فرد سالم انتقال می یابد و ارثی نیست .

میکروب سل چگونه وارد بدن می شود ؟

میکروب سل به صورت ذرات ریز وارد هوا شده و مثل سرماخوردگی منتقل می شود .

این ذرات در صورتیکه فرد مبتلا به سل ریوی باشد توسط سرفه ،عطسه  ، صحبت و ... در هوا پخش می شوند . زمانی که فرد سالم در هوای آلوده به این ذرات میکروبی ، تنفس کند، میکروب سل را وارد ریه خود می کند.  این ذرات در فضاهای بسته برای مدت طولانی می توانند به طور معلق باقی بمانند. (یک سرفه می تواند 3000 ذره میکروبی وارد هوا نماید)

میکروب سل در خلط کاملاً خشک شده و یا در گرد و غبار معلق پس از 8 تا 10 روز از بین می رود ولی تابش مستقیم آفتاب در عرض 5 دقیقه میکروب سل را از بین می برد. در خاک سرد و سایه دار حداقل 6 ماه زنده می ماند .

میکروب از چه راههای وارد بدن فرد نمی شود؟

میکروب سل از راه وسایلی که برای بیماران مسلول استفاده میشوند (از جمله ظروف غذا خوری و لیوان ، قاشق و چنگال، رختخواب ، حوله و ملحفه و ...) انتقال نمی یابد ،

میکروب سل درچه صورت تولید بیماری می کند؟

میکروب سل در هنگام نفس کشیدن وارد ریه ها (شش ها) شده و در آنجا مستقر می گردند . در صورتیکه بدن فرد ضعیف باشد مثل افراد سالخورده و یا کودکان و یا کسانیکه بیماریهایی مثل سرطان دارند میکروب شروع به تکثیر نموده و تعدادشان به حدی می رسد که بر دفاع بدن غلبه کرده و فرد علایم بالینی بیماری سل را بروز می دهد .

و در صورتیکه سیستم دفاعی بدن قوی باشد میکروب سل بصورت خفته تا سالها می تواند باقی بماند .

معمولا از هر 10 نفر آلوده به میکروب سل ،  یک نفر آنها به بیماری سل مبتلا می شوند

علائم بیماری سل کدامند ؟

سرفه بیش از 2 هفته (مهمترین علامت) ، کم اشتهایی ،  کاهش وزن و لاغری، تب خفیف ،  تعریق شبانه ، درد قفسه سینه و خستگی زیاد

بیمار ممکن است سرفه همراه با یک یا چند علامت دیگر را داشته باشد .

در صورت شک به بیماری چه باید کرد ؟

در صورت مشاهده علائم سل ، می توان به نزدیکترین مرکز بهداشتی درمانی یا خانه  بهداشت مراجعه کرد تا بررسی و اقدام لازم جهت تشخیص بصورت رایگان انجام شود .

تشخیص بیماری سل چگونه است ؟

بهترین راه تشخیص بیماری سل انجام آزمایش خلط در سه نوبت می باشد که بایستی در آزمایشگاه از نظر وجود میکروب سل بررسی شود

سه قوطی از واحد بهداشتی دریافت و طبق توضیحات کارمند بهداشتی ، خلط خود را داخل قوطی قرار داده و نمونه ها به همان واحد بهداشتی تحویل می گردد

بهتر است نمونه ها در محلی با تهویه مناسب ترجیحا در هوای باز و در سایه (به دور از نور آفتاب) جمع آوری گردد

عکس سینه نیز می تواند در تشخیص سل ریوی کمک نماید

درمان بیماری سل چگونه است ؟

پس از تشخیص بیماری سل ، بیمار باید حداقل بمدت 6ماه روزانه داروهای ضد سل را قبل از صبحانه و یک جا زیر نظر کارمند بهداشتی مصرف نماید . در نتیجه پس از این مدت بهبودی خود را کاملا بدست می آورد .

اگر بیمار داروهای خود را صحیح مصرف نکند چه اتفاقی می افتد؟

احیانا اگر درمان سل صحیح انجام نشود ممکن است تعدادی از میکروب های سل زنده مانده و در نقاط دور دست ریه ها پنهان شوند . این میکروبها قوی تر شده و نسبت به داروهای ضد سل مقاوم می شوند . این میکروبها بسیار خطرناکتر و کشنده تر از میکروب های معمولی سل بوده و می توانند در مدت کوتاهی تکثیر پیدا کرده و فرد را مجدداً دچار بیماری کنند . ولی این بار مبتلا به بیماری سل مقاوم به داروها شده و داروهای قبلی در مورد او دیگر موثر نبوده و به دلیل نبودن داروی دیگر ضد سل، محکوم به مرگ خواهد بود.

متأسفانه این بیماران علاوه بر ابتلای مجدد ، اطرافیان خود را به سلی مبتلا خواهند ساخت که هرگز درمان نمی شوند .

چگونه می توان از ابتلا به بیماری سل پیشگیری نمود ؟

مهمترین راه شناسایی و درمان صحیح بیماران (بخصوص بیماران مبتلا به سل ریوی با اسمیر خلط مثبت) می باشد .

همچنین افزایش آگاهی مردم ، ارتقاء سطح بهداشت محیط زندگی افراد ، وجود تهویه و نور کافی در اتاق بیماران ، تغذیه مناسب و واکسیناسیون کودکان نیز در پیشگیری از بیماری موثر می باشند .

آیا لازم است بیماران مبتلا به سل از سایرین جدا باشند ؟

با توجه به واگیردار بودن بیماری سل بخصوص نوع خلط مثبت آن (میکروب سل در خلط بیمار مشاهده می شود) توصیه     می گردد در 2 هفته اول درمان ،بیمار از سایر اعضای خانواده بخصوص کودکان جدا بوده و اتاق بیمار باید حتی المقدور نورگیر و قابل تهویه باشد .

بیماری سل از طریق غذا ، آب ، تماس جنسی ، تزریق خون ، یا نیش حشرات انتقال نمی یابد بنابراین نیازی به جداسازی وسایل و لوازم بیماران مسلول نیست .

آیا می دانید :

 درمان بیماری سل معمولی (6 ماه درمان) حدودا 400 هزار تومان هزینه دارد ولی اگر بیماری سل به داروهای ضد سل مقاوم شود جهت درمان (که درمان آن هم حتمی نیست) از 60 میلیون تا 240 میلیون تومان هزینه دارد (و 2 سال طول می کشد)

[ ۱۳٩٠/٧/٢٠ ] [ ۸:٥۱ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]