فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

ماما

آشنایی با جمعیت مامائی ایران

در شعار امسال روز جهانی ماما که از سوی سازمان جهانی بهداشت مطرح شده، سلامت مادران و کودکان در اولویت قرار گرفته  است، چون بر اساس آمارهای موجود از هر یک هزار تولد زنده، 18 نوزاد جان خود را از دست می دهند و در این میان، نوزادان مادرانی  که از سواد و آگاهی کمتری برخوردار هستند، بیشتر در معرض آسیب قرار می گیرند.

تاريخچه و فعاليتهاي جمعيت مامايي ايران

   

با نگاهي به پيشينه پايگيري جمعيت مامائي ايران آشكار مي گردد كه اين جامعه همواره با مشكلات و نارسائيهائي روبرو بوده است كه آثار ناگواري درچگونگي ارائه خدمات و ميزان آگاهي اين گروه را فراهم مي آورده است. براين اساس عده اي از ماماهاي كشور در شهريور 1323 " كانون مامائي " را پايه گذاري نموده و شروع به فعاليت كردند. اين كانون پس از اتخاذ نام هاي مختلف مانند "سنديكاي مامائي" و" جمعيت ماماها" در سال 1342 با" كانون همكاري ماماها" كه اعضا‌ آن را پرستار ماماها تشكيل مي دادند يكي گرديد و بدين ترتيب انجمن تازه اي به نام" انجمن ماماهاي ايران" تشكيل يافت. ولي به نظر مي آيد كه انجمن نامبرده توانايي لازم را براي برطرف كردن نارسائيها نداشته و در اواخر سال 1367 به دليل دشواريهاي گوناگون حرفه اي از قبيل نامعين بودن جايگاه مامايي، منطبق نبودن برنامه هاي آموزشي با شرح وظايف، عدم وجود شرح وظايف معين و مناسب، عدم حضور ماماها در سياستگذاري و تصميم گيريهاي مربوط به رشته، جذب نشدن ماماهاي فارغ التحصيل در محيط‌هايي كاري، نداشتن نماينده در سطح وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در ابعاد مختلف و بسياري ديگر، گروهي از ماماهاي جوان بار ديگر براي حل مشكلات و تامين كمبودها همت گماشتند و پس از بررسي مشكلات موجود زمينه را براي تاسيس "جمعيت مامائي ايران" فراهم آوردند و طي دو سال فعاليت و پيگيري در سال 1369 جمعيت  موفق به كسب پروانه فعاليت از وزارت كشور گرديد و به ثبت شركتها رسيد.

قدمت رشته مامايي در ايران به شكل آموزش عالي پس از تحصيلات دبيرستان، به 80 سال قبل بر مي گردد. اولين آموزشگاه مامايي بنام « مدرسه قابلگي » با 10 نفر شاگرد در سال 1298 در بيمارستان بانوان (زنان) سابق شهر تهران تأسيس شد. پس از گذشت 10 سال، اولين آموزشگاه عالي مامايي در سال 1308 و با اعطاي مدرك معادل ليسانس بعنوان يكي از شعب مدرسه طب آغاز به كار كرد. در سال 1313 دانشگاه تهران تاسيس شد و سپس دانشكده پزشكي آن نيز افتتاح گرديد. لذا چند سال بعد در سال 1319 بيمارستان زنان ضميمه دانشكده پزشكي منضم گرديد. از اين آموزشگاه تا سال 1331 جمعا" 462 نفر فارغ التحصيل شدند. از سال 1335 تا 1358 برنامه آموزشي آموزشگاه به برنامه 5/1 ساله پرستاري و مامايي براي ليسانسيه هاي پرستاري تغيير يافت. پس از آن بدنبال 3 سال تعطيلي انقلاب فرهنگي از آغاز سال 1362 با نام « مدرسه عالي مامايي» شروع به كار كرد و مجددا" از ورودي ديپلم به تربيت كاردان و كارشناس مامايي اختصاص يافت. در سال 1365 پس از انتقال آموزش گروههاي پزشكي از آموزش عالي به وزارت بهداشت، دانشكده هاي پرستاري و مامايي تاسيس گرديد كه در بهمن ماه 1368 مصوب شد. لذا با تاسيس دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران، رشته مامايي نيز با تشكيل دو گروه آموزشي به نامهاي « بارداري و زايمان ژنيكولوژي » و « بهداشت مادر و كودك» به فعاليت پرداخت كه تا حال حاضر نيز ادامه دارد. هم اكنون اين گروهها در تربيت دانشجويان كارشناسي و كارشناسي ارشد مامايي ارائه خدمت مي نمايند.

 اهداف جمعيت مامائي ايران به طورخلاصه عبارتنداز:

تلاش پيگير در جهت تامين نيازهاي بهداشتي درماني و آموزشي جامعه ، تلاش در راه ارتقاء آموزشي و تخصصي و علمي مامائي، تلاش در جهت ارتباط و انسجام هرچه بيشتر ماماها كشور، شركت در برنامه ريزي و تحقيق در امور مامائي در زمينه هاي آموزشي – درماني - بهداشتي – تنظيم خانواده- بهبود نسل و حفظ سلامتي مادر-جنين - نوزادوكودك ، فراهم آوردن زمينه هاي لازم جهت رفع نيازهاي صنفي و خدمات اعضا، كمك به آموزش هرچه بيشتر ماماها و ايجاد زمينه هاي تخصصي تر لازم در قسمت هاي مختلف مامائي، كوشش در راه همگاني نمودن خدمات بهداشتي و درماني مامائي و ايجاد زمينه‌هاي همكاري و ايفاي نقش مشورتي علمي و... جمعيت به وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي، دانشگاهها، سازمان نظام پزشكي و وزارتخانه ها و مؤسساتي كه به نحوي در پيشبرد و به ثمر رسانيدن جمعيت مؤثرند.

ايجاد و حفظ نظام صحيح مامائي، تلاش در جهت برقراري ارتباط لازم و كافي با ماماها و متخصصين مامائي كشورهاي ديگر جهان به ويژه كشورهاي اسلامي به منظور دستيابي به علوم و فنون جديد در مامائي و شناساندن مامائي ايران به آنها و فراهم آوردن زمينه همكاريهاي متقابل تحت ضوابط دولت جمهوري اسلامي ايران.

ارتقاء شخصيت علمي، آموزشي و درماني ماماها در سطح جامعه به ويژه گروه پزشكي و تقويت و تحكيم اعتبار و اسم و عنوان مامائي و نظارت بر كار ماماها و ارزيابي علمي آنها طبق قوانين دولتي و حفظ حقوق ايشان. اعلام آمادگي و ايجاد هماهنگي در بين نيروهاي مامائي جهت هر گونه همكاري با دولت و مردم در مقاطع حساس و بحراني نظير جنگ، زلزله‌، سيل و ...

جمعيت مامائي ايران از سال 1380 عضويت كنفراسيون بين المللي ماماها را پذيرفته و فعالانه در كنگره اين كنفراسيون كه اواخر فروردين ماه در كشور اتريش برگزار گرديد شركت نموده است. كنفراسيون بين المللي ماماها در سال 1919 در بلژيك با نام " اتحاديه بين المللي ماماها" تاسيس گرديده و از سال 1954 در لندن به "كنفراسيون بين المللي ماماها" تغيير نام يافته است، درحال حاضر 83 انجمن مامائي از بيش از هفتاد كشور جهان عضويت آن را دارا مي باشند. اين كنفراسيون از سال 1957 با سازمان بهداشت جهاني ارتباط رسمي داشته و با يونيسف، بانك جهاني، فدراسيون بين المللي تنظيم خانواده، مجمع جمعيت و فدراسيون بين المللي زنان و مامائي همكاري نزديك دارد.

اهم فعاليتهاي كنفراسيون شامل برگزاري كنگره بين المللي، كنفرانسها و كارگاه هاي منطقه اي، انتشارشرح وظايف بين المللي، تلاش در راه آغازيك دوره مادري سالم و بي خطر و همكاري نزديك با كارگاه هاي پيش از كنگره سازمان بهداشت جهاني و يونيسف مي باشد.

 جمعيت مامايي ايران در هشت شهر اصفهان، شيراز، تبريز، قزوين، زنجان، لاهيجان،رشت و ساري شعبه تاسيس نموده است كه مهمترين فعاليت اين شعب در رابطه با آموزش و برگزاري سمينارها و پرداختن به مسائل رفاهي ماماها و انعكاس مشكلات مامائي حوزه خود به مركز و برگزاري روز جهاني ماما مي باشد.

 

 

[ ۱۳۸٦/٦/۱ ] [ ۱٠:۱٤ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]