فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

پرخاشگری کودکان

پرخاشگری کودکان

تهیه و تنظیم :رضا ایمانخواه(مسئول واحد مبارزه با بیماریها مرکز بهداشت زابل)

منبع (اختلالات روانی کودکان )تالیف پرفسور الن ا . راس – ترجمه امیر هوشنگ مهریار – انتشارات رشد

در تربیت اجتماعی کودک خواه از نظر سازگاری خود کودک و خواه از نظر تاثیرآن روی جامعه هیچ قالب رفتاری دیگر به اندازه پرخاشگری حائز اهمیت نیست .رابینز  ، موقعیت اجتماعی گروهی از افراد بزرگسال را که سی سال قبل به علت مسائل مختلف به درمانگاه راهنمایی ارجاع شده بودند مطالعه نمود  - نتایج نشان داد افرادی که در دوران کودکی به دلیل پرخاشگری ارجاع شده بودند بیش از افرادی که به علت ترس و وحشت غیر عادی ارجاع شده بودند احتمال داشت در سنین بالاتر به مشکلات روانی


شدید دچار شوند

  • پرخاشگری به عنوان نوعی پاسخ آشکار : این نامگذاری یا دادن عنوان پرخاشگرانه بازتابی از نوعی قضاوت اجتماعی است که طبق تجزیه و تحلیل بندورا تحت تاثیر چندین علل قرار دارد :

1)خصوصیات رفتار مورد مشاهده

2)خصوصیات فردی که نامگذاری می کند

3)خصوصیات شخصی که رفتار او نام گذاری میشود

پاسخهایی که تحت عنوان پرخاشگرانه قرار داده می شود معمولا دارای مقدار یا فشار زیادی بوده و غالبا به درد یا رنج توسط کسی که در معرض این پاسخها قرار داشته اند منجر می گردند .خصوصیات فردی که نامگذاری می کند و خصوصیات شخصی که رفتار او نامگذاری    می شود با زمینه اجتماعی او ارتباط دارند بعنوان مثال فعالیت گروهی از پسر بچه ها ممکن است شوخی و بازی یا پرخاشگری استنباط گردد

  • تقویت پرخاشگری : مانند هر پاسخ ابزاری دیگر پرخاشگری بر اثر تقویت تحکیم می شود  این تقویت ممکن است به شکل تقویت مثبت باشد (مثلا پاسخ پرخاشگرانه کودک باعث شود او چیز  مطلوبی را بدست آورد ) یا به صورت تقویت منفی باشد (مثلا پاسخ پرخاشگرانه به حالت  ناخوشایندی چون مورد حمله قرار گرفتن از طرف کودک دیگری خاتمه یابد )

 

پترسن و همکاران او اشاره میکنند برای اینکه کودک بعنوان پرخاشگر شناخته شود لازم است هم تقویت اجتماعی فراوان به خاطر رفتار پرخاشگرانه خود دریافت نموده باشند و هم با تحریکات عاطفی ناخوشایند مکرری از سوی محیط روبرو شده باشند .

بر اساس اصول تقویت ، پیامدهایی که بطور قرار دادی مثبت نامیده می شوند مانندپاسخ انفعالی  گریه کردن ،باعث تقویت و تحکیم رفتار پرخاشگرانه خواهند شد .در حالیکه پیامدهای به اصطلاح منفی مانندخبر دادن به معلم ، پس گرفتن وسیله ربوده شده ،مقابله به مثل ، مداخله بزرگترها  باعث تضعیف رفتار پرخاشگرانه خواهند شد .

  • یادگیری مبتنی بر مشاهده : عامل مهم دیگری است که به فراگیری پرخاشگری کمک می کند .طبق تحقیقات بندورا ، کودکانی که الگوهای پرخاشگرانه را مشاهده کرده بودند بعدا در مقایسه با کودکان دیگر میزان پرخاشگری کلی بیشتری از خود نشان دادند .قرار گرفتن در معرض الگوهای پرخاشگر ممکن است انجام رفتارهای پرخاشگرانه موجود در گنجینه رفتاری کودک را نیز تسهیل نمایند ، این پدیده به رهاسازی پرخاشگری مشهور است.

 طبق نظریه یادگیری مبتنی بر مشاهده در فراگیری پرخاشگری ، والدین که برای کنترل رفتار پرخاشگرانه کودکان خود از تنبیه بدنی استفاده   می کنند معمولا فرزندان بسیار پرخاشگری ببار می آورند .( الگو و مدل صریحی از رفتار پرخاشگرانه توسط یک فرد بزرگتر نسبت به یک شخص کوچک تر و ضعیف تر)

  • فرضیه ناکامی پرخاشگری : طبق این نظریه پرخاشگری همیشه نتیجه یا پیامد ناکامی می باشد و بعنوان نظریه ای که شرایط لازم و کافی پرخاشگری را در بر دارد تلقی می شود
  • پالایش و پرخاشگری : طبق این نظریه کودک می تواند یا از طریق برزبان آوردن و یا بر اثر تجربه غیر مستقیم تماشای پرخاشگری بصورت فیلم ، خواسته ها و تمایلات پرخاشگری خود را از دستگاه عصبی خود بیرون سازد . نتایج تحقیق نشان میدهد که بازی پرخاشگرانه نه تنها فاقد هر گونه تاثیر پالایش است بلکه باعث افزایش پرخاشگری می گردد

چهار شرط لازم برای یادگیری پرخاشگری

1)پرخاشگری بر اثر دستیابی به تقویت (هل دان کودک از روی تاب وسوار شدن به جای او روی تاب)

2)تساهل و عدم سختگیری والدین نسبت به رفتار پرخاشگرانه کودک

3)یادگیری پرخاشگری از روی رفتار ، مدل یا الگو

4)تحکیم و تقویت پاسخهای پرخاشگرانه بر اثر کاهش تحریکات ناخوشایند ( فرد مورد حمله قرار می گیرد و در نتیجه شخص برای دفاع از خودحمله میکند)

 

[ ۱۳٩٠/٧/٢٠ ] [ ٩:٠۸ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]