فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید نوزادان

بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید نوزادان

تهیه کنندگان : محدثه عارفی – غلامحسن محمدزاده

منبع : کتاب کاردان و بیماری کم کاری مادرزادی تیورئید – تالیف : دکتر علیرضا دلاوری ، دکتر شهین یاراحمدی

مقدمه :

کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از علل مهم قابل پیشگیری عقب افتادگی ذهنی در نوزادان است . درصورت وجود کم کاری تیروئید در جنین ، اختلالاتی در ارگانهای مهم از جمله سیستم عصبی مرکزی و اسکلتی ایجاد می شود ، اما اغلب نوزادان در بدو تولدکاملاٌ طبیعی هستند . دلیل این امر آن است که


حدود یک سوم تیروکسین ( T4  ) مادری از طریق بند ناف به جنین انتقال یافته و از بروز علائم بالینی در جنین جلوگیری می کند.

معیارهای تشخیصی

- علائم و نشانه های بالینی تقریباً همگی غیر قابل اعتمادند،بهمین جهت از آزمایشات غربالگری برای تشخیص زودرس بیماری استفاده می شود . در برنامه غربالگری کم کاری تیروئید نوزادان نمونه از پاشنه پا در فاصله زمانی 3 تا 5 روز بعد از تولد گرفته می شود

- برای این منظور آزمایشات TSH، T4  مناسبند .

 - حساسیت آزمون TSH  بالاتر است .

 - در دوران نوزادی (1-4 هفته اول) این مقادیر پیشنهاد کننده هیپوتیروئیدی نوزادان است :

TSH≥10mU/L  و T4<6.5㎍/dl

عوامل مساعد کننده متعددی در بروز کم کاری تیروئید در نوزادان ( گذرا و دائمی ) نقش دارند.

هیپوتیروئیدی گذرا در نوزادان

-  شایعترین علت آن کمبود ید است

-  مصرف خارجی یدمثل مصرف بتادین روی پوست یا مخاط نوزادان یا مادران در دوران قبل از زایمان            

- استفاده از ماده حاجب که مقادیر زیاد ید هستند                 

-  استفاده از داروهای حاوی ید مثل شربت اکسپکتورانت

-  عبور داروهای ضد تیروئید از جفت                

هیپوتیروئیدی دائمی در نوزادان

- شیوع بیماری در دختران نسبت به پسران بیشتر و در نژاد سفید بیش از نژاد سیاه است .

- کم کاری مادرزادی تیروئید در جوامع سنتی که ازدواج های فامیلی بیشتر است ، شیوع بالاتری دارد .

- اختلال در ساختمان هورمون تیروئید از علل دیگر کم کاری تیروئید دائمی است .

علائم و نشانه های بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید

الف - تظاهرات بیماری در ابتدای دوران نوزادی :

- زردی طول کشیده

- ادم (خیز)درصورت وبدن

- مدت حاملگی بیش از 42 هفته

- وزن زمان تولد بیش از 4کیلوگرم

- کم اشتهایی و شیرخوردن ناکافی

- درجه حرارت پائین (اغلب زیر35درجه)

- کم تحرکی و حرکات آهسته

- ا تساع شکمی و یبوست و فونتانل خلفی بزرگ(بیش از5میلمتر)

- آپنه و تنفس صدادار 

ب - تظاهرات بیماری در طول اولین ماه زندگی:

- سیانوز محیطی و سردی انتهاها

- ادم در دستگاه تناسلی خارجی

- وزن نگرفتن و مک زدن ضعیف

- یبوست واتساع شکمی

- ضربان قلب کندو کاهش فعالیت و خواب آلودگی واختلال تنفسی ناشی ازبزرگ بودن زبان

ج - تظاهرات بیماری درطول سه ماهه زندگی:

- فتق نافی

- یبوست وپوست خشک وپف آلود

- بزرگی زبان وادم درکل بدن

- گریه خشن

- کم خونی ماکروسیتیک و رشد جسمی کم

اکثرنوزادان مبتلا به کم کاری تیرویید،قبل از مرخص شدن از زایشگاه ،علائم ونشانه های بسیارکم دارندو یا حتی فاقدعلامت هستند و فقط توسط آزمایشات غربالگری قابل شناسایی هستندوعلائم بالینی در آنها معمولا تا سن 3-2ماهگی ظاهر نمی گردد .  عدم درمان کم کاری تیرویید گذرا در اوایل زندگی می تواند منجر به کاهش ظرفیت هوشی در بچه ها می گردد .

زمان در جلوگیری از عقب ماندگی ذهنی در نوزادان مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید ، از طلا با ارزش تر است .

[ ۱۳٩٠/٧/٢٠ ] [ ٩:۱٠ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]