فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

آشنایی با هپاتیت های ویروسی(1)

آشنایی با هپاتیت های ویروسی(1)

تهیه تنظیم : جوادشهرکی- کارشناس ایمنسازی شبکه بهداشت ودرمان هیرمند

 منابع: اصول پیشگیری و مراقبت از بیماریها،مرکزمدیریت بیماریها،ویرایش دوم سال1385

2-حاتمی حسین وهمکاران : جامع بهداشت عمومی (جلد دوّم)، چاپ دوّم ( 1385)

نظر به برنامه ریزی جهت اجرایی شدن برنامه جامع کنترل هپاتیت در دانشگاه علوم پزشکی شهرستان زابل ،آشنایی با انواع این بیماری از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

زردی چشمانتان را جدی بگیریدآیا تاکنون هپاتیت گرفته‌اید یا کسی را در اطرافیانتان می‌شناسید که دچار این بیماری شده باشد؟! چه کسانی بیشتر در معرض این بیماری هستند و رفتار شما با این افراد چگونه است و چطور می‌توانید خود را از سرایت


این بیماری ایمن کنید؟!

هپاتیت به معنی التهاب بافت کبد است که این التهاب می‌تواند از علل مختلفی نشأت بگیرد ولی آنچه که به صورت عام مورد توجه است التهاب ویروسی بافت کبد است که عاملش ویروس‌ها هستند البته داروها ، الکل ها ، بیماری‌های عروقی و باکتری ‌ها نیز می‌توانند کبد را دچار التهاب کنند، هپاتیت را به چند نوعA  ،B  ،C  ،D  ،E  ،F  و G تقسیم می‌کنند که در این شماره در مورد هپاتیتهای A و E  توضیح مختصری ارائه خواهد شد و آشنایی با سایر هپاتیتها درشماره بعدی به چاپ خواهد رسید .

هپاتیت A (آ) :

شاید باور نکنید اگر بگوییم هپاتیتA یکی ازبیماری‌های شایعی است که بسیاری از مردم به آن مبتلا می‌شوند. ولی برای راحت کردن خیال شما باید گفت که این نوع ازهپاتیت ، بیماری خود محدود شونده‌ای است که خود به خود با گرفتن زردی مختصر و بدون مصرف دارویی بهبود می‌یابد و به دلیل مزمن نبودنش جای هیچ گونه نگرانی باقی نمی‌گذارد. میزان مرگ ناشی از هپاتیت A بسیار کم و در حدود 5/0 درصد می‌باشد. مهمترین راه سرایت راه مدفوعی - دهانی می‌باشد. همچنین انتقال مستقیم در همجنس بازان مرد دیده شده است.

دوره کمون آن تقریبا ۱ ماهه( 15-50 روز )‌ و به ندرت کشنده ‌است. ویروس در برابر اتر و اسید مقاوم است و به علت همین مقاومت باید در برخورد با بیماران مبتلا احتیاط کرد. این بیماری از طریق دستگاه گوارش فرد را آلوده می‌کند و در سلول‌های اوروفارنکس و اپیتلیال روده تکثیر پیدا می‌کند. به دنبال ضایعات سلول‌های کبدی ، یرقان ظاهر می‌شود. این ویروس از طریق صفرا وارد روده و مدفوع می‌شود و از دو هفته (متوسط ۱۰ روز) قبل از ظهور علایم و ایجاد آنتی‌بادی در مدفوع وجود دارد و از طریق مدفوع منتشر می‌شود.

علایم

علایم بالینی آن شامل خستگی مفرط , بی اشتهایی , ضعف , تهوع , شکم درد , یرقان ، تیره شدن رنگ ادرار است . این بیماری در افراد بالغ شدید تر از از کودکان است. شیوع بیماری بین سنین ۳۰ تا ۱۵ است. بیش از ۸۰ درصد بزرگسالانی که به هپاتیت A مبتلا می‌شوند ، تا ۸ هفته بیمار هستند و حدود ۳۰ روز کاری را از دست می‌دهند. مرحله پیش ‌یرقانی ، ۵ تا ۷ روز طول می‌کشد و با شروع ناگهانی تب ، ناخوشی ، بی‌اشتهایی ، تهوع ، استفراغ ، درد شکم و سردرد خود را نشان می‌دهد. علایم کمتر شایع شامل لرز ، میالژی ، آرترالژی ، سرفه ، اسهال ، یبوست ، خارش و کهیر هستند. نشانه‌های موجود در معاینه فیزیکی عبارتند از : هپاتومگالی دردناک ، اسپلنومگالی . مرحله یرقانی (ایکتریک) که ۳ تا ۳۰ روز طول می‌کشد ، با بیلی ‌روبینمی کونژوگه شروع می‌شود و متعاقباً طی چند روز یرقان رخ می‌دهد و مدفوع به رنگ روشن و اصطلاحاً خاک رسی (clay- colored) در می‌آید. عفونت مزمن رخ نمی‌دهد.

وجود و شدت علایم عفونت با ویروس هپاتیت A به سن بیمار بستگی دارد. تقریباً ۷۰% از بزرگسالان آلوده دچار علایمی نظیر یرقان(زردی) می‌شوند. بر عکس تنها ۳۰% کودکان کوچک‌تر از ۶ سال دچار علایم می‌شوند که این علایم هم معمولاً غیر اختصاصی و شبیه آنفلوانزا و بدون یرقان است. در اکثر بیماران مبتلا به هپاتیت A تیتر Igm بالا است. لذا مهمترین تست سرولوژی بررسی HAVIgm است. آزمون IgM ضد ویروس هپاتیت A ، آزمایش تأییدکننده ارجح برای هپاتیت A است. IgM سرمی ضد ویروس هپاتیت A را می‌توان ۵ تا ۱۰ روز قبل از شروع علایم ردیابی کرد؛ سطح این آنتی‌بادی برای ۴ تا ۶ ماه همچنان بالا می‌ماند. سطح IgG ضد ویروس هپاتیت A به فاصله کمی پس از IgM بالا می‌رود و این ایمونوگلوبولین در سراسر طول عمر فرد وجود خواهد داشت و باعث ایمنی وی می‌شود .

درمان

درمان برای این بیماران وجود ندارد و تزریق ایمونوگلوبین برای افراد در تماس با بیمار توصیه می‌شود که در دوره کمون باعث کاهش علایم بیماری می‌شود. روش‌های پیشگیری شامل رعایت بهداشت در مراکز عمومی، کنترل بهداشتی آب و مواد غذای بخصوص شیر، شستن دست‌ها بعد از رفتن دستشویی و قبل از صرف غذا و ضد عفونی کردن وسایل بیمار و سرویسهای بهداشتی بسیار موثر است. واکسن، نمونه کشته شده‌است که فقط برای مواقع ضروری استفاده می‌شود.

انتشار

این ویروس به راحتی در جامعه منتشر می‌شودو می تواند ماه ها باقی بماند. بعضی محصولات رودخانه‌ای مثل صدف‌ها می‌توانند منبع آلودگی با ویروس باشند(در روستا های ایران، بچه ماهی خام). آلودگی با ویروس هپاتیت A به ندرت از طریق سرنگ و سوزن آلوده یا انتقال خون پیش می‌آید. همودیالیز هیچ نقشی در انتشار آن میان کارکنان بخش ندارد. شیوع آنتی بادی در افراد دارای سطح اقتصادی و اجتماعی پایین ،بالاتر است. در کشورهای در حال توسعه و عقب مانده اکثر مبتلایان کودکان هستند در حالی که در کشورهای پیشرفته ابتلا در سنین بالاتر است. تقریبا ۴۰ درصد موارد حاد هپاتیت توسط هپاتیت A ایجاد شده‌است.

از آنجا که این نوع هپاتیت از طریق مدفوعی دهانی منتقل می شود ، بهترین راه برای پیشگیری از آن رعایت نکات بهداشتی و جدا کردن وسایل شخصی بیمار مبتلا به هپاتیت A ، در دوران بیماری است . اما در صورت تماس ،تزریق ایمونوگلوبولین سودمند است .

هپاتیت E :

نشانه های هپاتیت نوع E بسیار شبیه هپاتیت نوع A  است . دوره پنهانی (کمون) 15 تا 64  روز است . انتشار جهانی داشته و ایمنی حاصل از بیماری کوتاه مدت بوده و میل به مزمن شدن ندارد تنها مورد خطر این نوع هپاتیت در زنان باردار مشهود است ( درکسانی که در 3 ماهه سوم آلوده می شوند مرگ و میر آن به 20% هم‌ می رسد ) ویروس نوع E به عنوان عامل اپیدمی ناشی از آلودگی آب آشامیدنی با فاضلاب در این کشورها شناخته شده است.

دستورالعمل برخورد با این نوع هپاتیت

گزارش دهی غیرفوری است ولی در موارد همه گیری باید سریعاً گزارش شوند.

اقدامات توصیه شده برای بیمار :

درمان اختصاصی ندارد. استراحت نسبی و رعایت رژیم غذایی مناسب (کم چربی و سرشار ازکربوهیدرات). گرفتن شرح حال از بیمار جهت شناسایی منشأ احتمالی آلودگی

اقدامات توصیه شده برای اطرافیان :

آموزش افراد جامعه درخصوص شست شوی دستها و دفع بهداشتی فضولات انسانی. تزریق ایمونوگلوبولین برای اطرافیان  در تماس با بیمار و مسافران مناطق اندمیک و افرادیکه در تهیه و توزیع مواد غذایی سروکار دارند. تامین آب آشامیدنی سالم خصوصاً در مواقع همه گیری (سیل و...) دفع صحیح و بهداشتی ادرار ، مدفوع ، خون و ترشحات بیمار.

[ ۱۳٩۱/۱/۳۱ ] [ ۸:۱۸ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]