فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

مدارس مروج سلامت

مدارس مروج سلامت

درجمهوری اسلامی ایران

تهیه و تنظیم : حمید رضا اکبری کارشناس سلامت نوجوانان وجوانان و مدارس

منبع : دستورالعمل اجرایی مدارس مروج سلامت در جمهوری اسلامی ایران

مقدمه :

امروزه سلامت مردم یکی از چالش های عمده کشورها است. تغییر در شیوه زندگی و نابودی محیط زیست همه را تحت تاثیر قرار داده است . بیماری هایی مانند سرطان، بیماری های قلبی، دیابت و ایدز در حال افزایش هستند. بسیاری از این بیماری ها و اختلالات از طریق آموزش، ارتقاء سلامت و اقدام های حمایتی قابل پیشگیری است.

کودکان و نوجوانانی که با آموزش کافی، رژیم غذایی متعادل، مکان سالم و امن برای بازی و تمرین و حمایت عاطفی برای رشد شخصیتی، تکامل می یابند برای مواجه با چالش های آینده زندگی آماده ترهستند. یک جوان آگاه و مطلع، عزت نفس بالایی دارد. این جوان از سیگار، مواد مخدر و الکل


دوری می جوید و توانایی حل مسئله در شرایط دشوار زندگی را دارا می باشد. ضروری است تا اطمینان حاصل شود که کودکان فرصت و حمایت کافی برای پرورش رفتار سالم در محیط های حامی سلامت را دارند .

دانش آموزانی که شیوه زندگی سالم را می آموزند به احتمال زیاد در طول زندگی خود به آن پایبند خواهند بود. این تمام آن چیزی است که در مدارس مروج سلامت باید به آن توجه کرد" توانمند شدن و قابلیت تصمیم گیری و انتخاب".

رسالت

مدیریت سلامت محور در زمینه ارایه خدمت به نوجوانان و جوانان در راستای ارتقای کیفیت زندگی این گروه سنی با تاکید بر اقدامات پیشگیرانه منطبق با فرهنگ جامعه و متناسب با جنسیت مورد نظر و مشارکت همه جانبه ایشان. وظیفه اصلی ما ارایه استانداردهایی ست که در تعامل با همه نهادهای متولی این گروه به دست میآید وبرای هماهنگ سازی خدمات قابل ارایه در نظام سلامت برای این گروه مخاطب به طور مستمر پایش خواهد شد.

تعریف

مدارس مروج سلامت به منزله یک نظام برای ارتقای سلامت است که با مشارکت فعالانه اولیاء، مربیان و دانش آموزان و با رویکرد توانمند سازی HPS و آموزش همسانان و همسالان، منجر به افزایش ظرفیت دانش آموزان در زمینه مراقبت از خود (Selfcare) فرهنگ خود مراقبتی، توانمندسازی مردم در مورد سالم زندگی کردن، سالم کارکردن و آموزش با کیفیت خواهد شد.

فواید مدرسه مروج سلامت

  • · پیام روشن مدرسه مروج سلامت این است که: اعتماد به نفس، عزت نفس، ارتباطات و مهارت های ارتباطی، برای رفاه و سلامت روانی حیاتی هستند.
  • · تشویق دانش آموزان به ورود در تصمیم گیری ها بسیار مهم است.
  • · یادگیری و تجارب در مدرسه دانش آموزان را برای رسیدن به سلامت کامل کمک می کند.

به احتمال زیاد رفتارهای بهداشتی و ارزش های کسب شده در دوران کودکی و نو جوانی در طول زندگی ادامه پیدا می کند.

اهداف

هدف کلی :

ترویج و استقرار مفاهیم ارتقای سلامت در بین دانش آموزان مدارس کشور از طریق استقرار نظام مدارس مروج سلامت

اهداف اختصاصی :

1/ توانمند سازی دانش آموزان، پرسنل، اولیاء و مربیان در زمینه مفاهیم ارتقای سلامت نوجوانان و جوانان و ساختار مدارس مروج سلامت

2/ ارائه خدمات سلامت در یک مجموعه ادغام یافته وارتقای شاخصهای آن در سطح کلیه مدارس کشور

3/ گرد آوری و استفاده از حداقل داده ها برای جمع آوری شاخص ها و اطلاعات به منظور پایش، برنامه ریزی، ارزشیابی و رتبه بندی مدارس مروج سلامت در سطوح ملی و منطقه ای

4/  بهبود وضعیت بیماریابی و درمان دانش آموزان مبتلا به اختلالات و مشکلات سلامتی

5/  بهبود الگوهای تغذیه ای دانش آموزان

6/ پیشگیری از رفتارهای مخاطر ه آمیز سلامت در دانش آموزان

7/ بهبود شرایط فیزیکی و بهداشت محیط درمدارس

8/ افزایش مشارکت دانش آموزان، کارکنان، اولیاء و مربیان در زمینه ارتقای سلامت نوجوانان و جوانان و جامعه در قالب شکل گیری برنامه داوطلبان سلامت

9/ دستیابی به بهترین مدل و مکانیسمها برای ایجاد شبکه های ملی ومنطقه ای در کشورهای مدیترانه شرقی براساس شواهد و بهره گیری از تمامی نظریه ها

10/ مرور و تبادل اطلاعات حاصل از تجارب و موفقیتهای بدست آمده در زمینه مدارس مروج سلامت در سطوح استانی، ملی و منطقه ای

چگونه مدرسه مروج سلامت داشته باشیم ؟

برای رسیدن به مدرسه ای که ارتقا دهنده سلامت است وما آن را مروج سلامت می نامیم آگاهی، برنامه ریزی, اجرا وارزیابی برای موفقیت برنامه ضروری است. قابل ذکر است که برنامه و مواد آموزشی در بسیاری از مدارس از گذشته جنبه ی ارتقای سلامت داشته است اما این میزان به حد ایده آل آن نرسیده است.

ارتقاء آگاهی :

  • برگزاری جلسات اطلاع رسانی و معرفی برنامه برای والدین ,معلمین ودانش آموزان، هیئت مدیره و افراد جامعه
  • پخش برنامه ویدئویی مدارس مروج سلامت برای افزایش آگاهی عمومی
  • · انتخاب یک کمیته و یک رابط یا هماهنگ کننده در مدرسه برای چک کردن روز به روز برنامه های اجرایی در مدرسه
  • · القای روحیه مشارکتی در بین اعضای مدرسه

معیار های انتخاب مدارس مجری:

  • مدارس منتخب شهری دارای مراقب/ رابط بهداشت و مدارس روستایی، تحت پوشش بهورز فعال باشند .
  • مدارسی که مدیر و کارکنان علاقمند و دلسوز در فعالیتهای بهداشتی داشته و برخوردار از نمایندگان انجمن اولیاء و مربیان فعال، دراولویت می باشند .
  • درصورت امکان، مدارس دارای پایگاه تغذیه سالم و اتاق بهداشت باشند .
  • تشکلهای بهداشتی دانش آموزی ( بهداشتیاران و پیشگامان) در مدرسه فعال یا قابل سازماندهی و فعال سازی باشد
  • مدرسه از لحاظ ایمنی و وضعیت بهداشت محیط ( به ویژه سرویس های بهداشتی و آبخوری ها ) مناسب و استاندارد بوده و کپسول اطفاء حریق و جعبه کمکهای اولیه در مدرسه موجود باشد.
  • درصورت امکان مدارس منتخب دارای خدمتگزار یا سرایدار موظف باشند .
  • مدارس مجری از مشاور تمام وقت یا نیمه وقت برخوردار باشند .

فعالیت تیم مدرسه شامل موارد زیر خواهد بود:

  • مدیریت در توسعه و ایجاد یک دیدگاه مشترک و تدوین یک برنامه عملیاتی
  • تهیه برنامه زمانبندی برای اجرای برنامه
  • اجرای برنامه مطابق برنامه عملیاتی و زمانبند
  • طراحی شیوه نظارت بر فعالیت های انجام شده از برنامه عملیاتی و تعیین مسئولیت ها برای اجرای فعالیت ها به طور آشکار
  • تهیه گزارش فعالیت ها ی انجام شده
  • تشریح وظایف و توقعات اعضای تیم و نیز زمان برگزاری جلسات
  • هدایت یا هماهنگی در جهت ارایه روش های ارائه اطلاعات به کارکنان مدرسه و اعضای جامعه و برنامه ریزی و اجرای دوره های آموزشی برای دانش آموزان، اولیا و کارکنان
  • برقراری ارتباط با کارکنان بخش آموزش و بهداشت و درمان

به طور ایده آل تیم سلامت مدرسه بین 8 و 14 عضو دارد.

زمان و نحوه ی تشکیل جلسات کمیته ها

زمان تشکیل جلسات

) Øکمیته های استانی هر 3 ماه یکبار ( حداقل 4 بار

) Øکمیته های شهرستانی هر 2 ماه یکبار ( حداقل 6 بار

) Øکمیته های مدرسه هر ماه یکبار ( حداقل 9 بار

توجه:  در صورت نیاز تعداد جلسات کمیته ها افزایش خواهد یافت.

فرآیند ارزیابی واعطای نشان به مدارس

بعد از انتخاب مدارس، چک لیست ممیزی داخلی در اختیار مدرسه قرار داده خواهد شد. این چک لیست توسط مدیر یا فرد منتخب مدیر تکمیل و به کمیته شهرستانی تحویل می شود. این کمیته موظف است چک لیست را بررسی و در صورت تایید ( کسب حداقل  80 امتیاز از 100 امتیاز کل ) ممیزی خارجی را با استفاده از چک لیست های مربوطه انجام دهد. در صورت عدم کسب حداقل امتیاز لازم، یک ماه به مدرسه فرصت داده می شود تا برای رفع مشکلات اقدام نماید. پس از گذشت یک ماه و رفع مشکلات، مجدد ممیزی داخلی و به دنبال آن ممیزی خارجی انجام خواهد شد. پس از انجام ممیزی خارجی نهایی و در صورت کسب حداقل 80 امتیاز، مدرسه به عنوان مروج سلامت شناخته شده و به ترتیب زیر رتبه بندی خواهد شد.

مدرسه مروج سلامت 5 ستاره........................ 100-91  امتیاز

مدرسه مروج سلامت 4 ستاره ........................ 90-82  امتیاز

مدرسه مروج سلامت 3 ستاره......................... 81-73  امتیاز

مدرسه مروج سلامت 2 ستاره........................ 72-64  امتیاز

مدرسه مروج سلامت 1 ستاره........................ 63-55  امتیاز

[ ۱۳٩۱/٢/۳ ] [ ٩:٤٢ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]