فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

تب خونریزی دهنده کریمه کنگو CCHF

تب خونریزی دهنده کریمه کنگو CCHF

‌ Crimean - Congo Hemorrhagic Fever

تهیه کننده گان : غلامحسن محمد زاده

منبع : راهنمای کشوری مبارزه با تب خونریزی دهنده کریمه کنگو، انتشارات مرکز مدیریت بیماریهای واگیر ، 1390

 آمار گروه تخصصی پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

تب خونریزی دهنده کریمه کنگویک بیماری تب دار و خونریزی دهنده بوده که بوسیله کنه منتقل می شودو مرگ و میر بالا دارد . باوجودیکه بیماری مخصوص حیوانات است ولی مواردتک گیروهمه گیریهای ناگهانی این بیماری در انسانها نیزاتفاق میافتد.از سال1378موارد مظنون و قطعی درایران


شناسایی شده و بیشترین موارد از استان سیستان و بلوچستان گزارش گردیده است . در منطقه سیستان اولین موارد از سال 1379 موارد قطعی مشاهده شد .

راههای انتقال بیماری :

- گزش کنه یا دستکاری وله کردن آن

- تماس با خون، گوشت و ترشحات حیوان آلوده در حین و پس از ذبح 

- تماس با خون، ترشحات بیماران مبتلا(بیمار طی مدتی که در بیمارستان بستری است به شدت برای دیگران آلوده کننده است)ویروس از طریق هوا انتقال نمی یابد .

علائمبالینیچهارمرحلهدارد:

دوره نهفتگی (دورهکمون):

دوره نهفتگی بیماری بین 13– 1روز متغیر بوده و بستگی به راه ورود ویروس دارد. به دنبال گزش کنه ، دوره نهفتگی معمولا 3- 1 روز است و حداکثر به 9 روز می رسد. پس از تماس با خون، ترشحات و بافت حیوان آلوده و انسان مبتلا معمولا 6-5 روز  بوده وحداکثر دوهفته است .

مرحله قبل از خونریزی :

شروع علائم بیماری ناگهانی بین 7-1 روز و همراه با سردرد شدید ، تب و لرز ، درد عضلانی (بخصوص در پشت و پاها) ، گیجی ، درد و سفتی گردن ، درد چشم و ترس از نور (حساسیت به نور) است . ممکن است تهوع و استفراغ بدون ارتباط با غذا خوردن ، گلودرد و احتقان ملتحمه در اوایل بیماری وجود داشته باشد است .گاهی اسهال، دردشکم ، کاهش اشتها وکاهش فشار خون نیز دیده میشود. تب معمولا بین16 – 3 روز طول می کشد .

مرحله خونریزی دهنده :

مرحله خونریزی دهنده معمولا از روز 3 بیماری شروع شده و بطور متوسط 4 روز طول می کشد.

خونریزی در مخاطها و پتشی(خونریزی زیرپوستی) بخصوص در قسمت بالای بدن، در طول خط زیر بغلیو زیر پستان در خانمها دیده می شود و در محلهای تزریق و تحت فشار ممکن است ایجاد شود. شاید هماتوم (خونریزی در فضای بسته)، ملنا (خون درمدفوع ) ، هماچوری(خون در ادار) ، خونریزی از بینی ، لثه وخونریزی از رحم دیده شود وگاهی هموپتزی(خلط خونی)، خونریزی در ملتحمه وگوشها نیز ایجاد میشود. (برخیمواردخونریزیازبینی،استفراغخونی،ملناوخونریزیرحمآنقدرشدیداستکهبیمارنیازبهتزریق خوندارد.)مرگبدلیلازدستدادنخون، خونریزی مغزی،کمبودمایعات بدلیل اسهال،یاادم ریوی ممکن است ایجادشود.

دوره نقاهت :

بیمارانازروزدهموقتیضایعاتپوستیکمرنگمیشود،بتدریجبهبودیپیدامیکنند. مشخصهدورهنقاهتطولانیبودنآنبههمراهضعف می باشدکهممکناستبراییکماهیا بیشترباقیبماند.

کنترل و پیشگیری

-  بیماریابی ، تشخیص بموقع بیماری ، درمان مناسب

- افزایش آگاهی درزمینه راههای سرایت وپیشگیری از بیماری

- اجتناب از ذبح در منازل و اماکن غیربهداشتی و توصیه به ذبح دامها درکشتارگاهها

- پرهیز از خوردن گوشت نیم پز و جگر خام

- عدم جداسازی کنه ازدام ، بادست بدون دستکش و مبارزه با کنه ها بوسیله سمپاشی

- پوشاندن نواحی در معرض گزش کنه(استفاده ازپیراهن آستین بلند،شلواربلند،چکمه ودستکش درهنگام تماس بادام وتعویض لباس)

- رعایت احتیاط لازم در خصوص خون وترشحات بدن بیماران شامل استفاده ازکلاه، عینک،گان،پیش بندپلاستیکی،دستکش وچکمه

- تاکیدمی گردد پس از ذبح دام ، لاشه به مدت 24 ساعت در یخچال نگهداری شده و سپس با استفاده از وسایل حفاظت فردی  قطعه قطعه شود .

مشخصات ویروس

عامل بیماری یک نایروویروس از خانواده بونیاویریده بوده و حاوی RNA تک رشته ای است. ویروس در سرما و برودت بمدت طولانی مقاومت می کندو در 37 درجه سانتیگراد برای مدت 7 ساعت و در دمای60 درجه سانتیگراد بمدت 15 دقیقه غیر فعال می گردد.

ویروس در برابر حلال های چربی(اتر و کلروفرم) و در برابر غلظت پائین فرمالین غیر فعال می گردد و بخاطر لایه لیپبدی پوشش آن به حلالهای چربی و ضدعفونی کننده ها حساس است.در ساختمان ویروس 5/22 تا 25 درصد چربی وجود دارد. وجود چربی بیشتر از 5/12 درصد در ساختار و پیکره ویروس، میکروارگانیزم را نسبت به عوامل شیمیایی و فیزیکی حساس می کند. زمانی که به 17 درصد برسد باز این حساسیت افزایش یافته و بالاتر از 20 درصد نظیر CCHF بعنوان میکروارگانیزم فوق العاده حساس مطرح می گردد . مثلاً در حرارت بدن پرندگان بدلیل درجه بالای 40 درجه، ویروس پس از چند دقیقه کاملاً غیرفعال و از بین می رود. اما در در پرندگان سینه پهن بی پرواز نظیر شتر مرغ که از نظرحرارت درونگاهی بدن ، شباهت هایی با پستانداران دارند، می تواند ایجاد عفونت نماید .

انتقال توسط کنه ها

انتقال ویروس از کنه های ماده آلوده به نوزادان از طریق تخمها یا انتقال عمودی نسل به نسل (انتقال ویروس از لارو به نوچه واز نوچه به بالغ) و بالاخره انتقال آمیزشی (انتقال ویروس از کنه های نر به ماده و بالعکس) امکان پذیر است . کنه ای که یکبار آلوده شد در سراسر مراحل سیر تکاملی و زندگی خود آلوده باقی می ماند.

لاروها و نوچه ها روی پستانداران کوچک تا اندازه خرگوش تغذیه می کنند، درحالیکه کنه های بالغ حیوانات بزرگ مانند گوزن، بزکوهی، روباه ، گاومیش، گاو، گوسفند، بز ، شتر و اسب را ترجیح می دهند. انسان ها توسط کنه های نابالغ معمولاً گزیده نمی شوند ومعمولاً انسان بعنوان  میزبان اتفاقی کنه شناخته می شود

ویروس CCHF دامنه وسیعی از حیوانات اهلی و وحشی را آلوده می سازد. انواع کنه های ناقل ویروس CCHF روی بدن پستانداران بزرگ وحشی و اهلی تغذیه می کنند. حیوانات اهلی نظیر گاو، گاومیش، گوسفند، بز، شتر، اسب و … پس از آلوده شدن به ویروس از طریق گزش کنه ها بمدت یک هفته ویرمیک (حضور ویروس در خون ) هستند.

تماس با خون و بافت های آلوده دام ها در این زمان (دوره ویرمی) می تواند برای انسان بیماریزا باشد. کشاورزان، دامداران، دلالان دام، سلاخان، قصابان، بازرسان بهداشتی گوشت، شیر دوشان، پشم چینان و دامپزشکان بیش از دیگران با این چنین دام هائی سروکار دارند.

مهره داران کوچک نظیر انواع موش، خرگوش، جوجه تیغی، سنجاب بعنوان مخازن و میزبانان تقویت کننده ویروس  برای کنه های نابالغ (مراحل لاروی ونوچه ای ) عمل می کنند.

عفونت در حیوانات

بجز مختصر تب گذرا 7-2 روز،علائم دیگری در دام ها مشاهده نشده و پس از یک هفته با تشکیل آنتی بادی در بدن دام، بتدریج دام از ویروس پاک و بهبودی حاصل می گردد .پس از طی دوره نقاحت حیوان برای تمام عمر مصون و دارای ایمنی حفاظتی لازم خواهد بود.

با در نظر گرفتن زمان شروع فعالیت کنه ها در هر استان ( زمانی که درجه حرارت به 20 درجه سانتیگراد می رسد )در کلیه استان ها و در کانون های شناخته شده ، خطر بروز بیماری وجود دارد .

[ ۱۳٩۱/٥/۱٠ ] [ ۱٠:٠۸ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]