فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

رسانه

رسانه

نویسنده: راضیه کیخائی  پست الکترونیک: keykhaeirazieh@gmail.com

منبع: اسدی امیرحسین، زارعی فاطمه، نصیری امیر، مروجی سید سجاد، کیخائی راضیه، طهرانی هادی، رجعتی فاطمه، رسانه های دیجیتال و سلامت، چاپ اول، آثار سبحان، زمستان 1390، 18-14

در طی چند دهه گذشته، آموخته های زیادی در زمینه نقش رسانه ها در آموزش و ارتقای سلامت به دست آمده است. رسانه ها می توانند ابزار قدرتمندی برای آموزش گستره ای از مهارت های اجتماعی و شناختی باشند. طبق برآوردها، جوانان زیر بیست سال به طور میانگین یک سوم زمان بیداری خود را با


 وسایل ارتباط جمعی به صورت مستقیم یا غیرمستقیم می گذرانند. ارتباطات و رسانه های جدید بزرگترین مولد رشد ناخالص ملی کشورها بوده و 70 درصد رشد ناخالص ملی را به خود اختصاص می دهند.

در این میان رسانه ها ، توانایی بالقوه ای در خصوص فعالیت های پیشگیری محور داشته و در اجرای بسیاری از اهداف پیشگیری کاملاً موثر هستند و یا می توانند باشند.برخی از کارکردها و آثار مثبت رسانه ها شامل این موارد است:

- افزایش دانش و آگاهی و تصحیح باورهای غلط

- تحت تاثیر قراردادن نگرش ها و هنجارهای اجتماعی

- تغییر رفتار در طولانی مدت

- اصلاح شیوه زندگی مردم

- پیشنهاد یا ترغیب به کارهای مفید و مثبت مثلاً تماس با خط تلفنی جهت مشاوره

- بهینه سازی اوقات فراغت جوانان و تقویت فعالیت های جایگزین

انواع رسانه

رسانه ها، افراد، ابزار یا موقعیت هایی هستند که به وسیله آن ها پیام ارائه می شود. در واقع رسانه به کلیه امکاناتی اتلاق میگردد که می توانند شرایطی را در محیط آموزشی به وجود آورند که تحت آن شرایط، یادگیرندگان قادر باشند اطلاعات، رفتار و مهارت های جدید را با درک کامل به دست آورند. به عبارت دیگر، رسانه به معنی هر وسیله ای است که انتقال دهنده فرهنگ، آداب و افکار عده یا جمعیتی باشد. ویژگی اصلی رسانه ها، فراگیر و عمومی بودن آنهاست. بر خلاف مدرسه و دیگر ارکان حیات انسانی، رسانه ها امری فراگیرند؛ آن ها می توانند یک کلاس بی دیوار با میلیاردها مستمع را تشکیل دهند. رسانه ها وظیفه حراست از محیط را به عهده دارند. آن ها باید همبستگی کلی را بین اجزاء جامعه در پاسخ به نیازهای محیطی ایجاد کنند و مسئولیت انتقال میراث اجتماعی، از نسلی به نسل دیگر را به عهده دارند.

برخی از اندیشمندان، جامعه را به صورت مدار بسته ای تعریف می کنند که در آن رسانه های جمعی به عنوان شاهراهی در فرآیند هویت بخشی جامعه، نقش ایفا می کنند. رسانه ها می توانند حرکت، پویایی و سر زندگی را تقویت کنند و هم رخوت، تنبلی و سستی را گسترش دهند. از یک سو احساس های عاطفی، محبت و صداقت را برمی انگیزند و از سوی دیگر قادرند احساس زشتی، دشمنی، بی اعتمادی، دروغ و خشونت را زنده نمایند. این کارکرد به طور طبیعی موجب پیدایش تضاد درونی-رفتاری در مقیاس فردی و اجتماعی می شود

رسانه ابزاری است که برای ذخیره سازی و عرضه اطلاعات یا داده ها بکار گرفته می شود و دارای انواع مختلفی دسته بندی می باشد. نمونه ای از دسته بندی انواع رسانه به صورت زیر می باشد:

رسانه تبلیغاتی: رسانه هایی که برای ثبت یا ذخیره سازی و عرضه تبلیغات در شکل های مختلف ارائه می شوند.

رسانه پخشی (broadcast): این نوع رسانه بر روی شبکه الکترونیکی ارائه می شود.

رسانه الکترونیکی: اطلاعاتی که از طریق بستر الکترونیکی یا انرژی الکترومکانیکی عرضه می شوند.

رسانه دیجیتالی: رسانه الکترونیکی که برای ذخیره، انتقال و دریافت اطلاعات دیجیتالی استفاده می شود و شکلی از رسانه الکترونیکی می باشد.

رسانه جمعی: به معنی ارتباطات جمعی است و به مجموعه ای از کلیه فناوری های رسانه ای شامل اینترنت، تلویزیون، روزنامه، فیلم و رادیو اطلاق می شود.

چند رسانه ای(multi media): ارتباطات از طریق شکل های چندگانه که در همکاری با یکدیگر شکلی از محتوای اطلاعاتی و پردازش شده را ارائه می دهند.

رسانه نوشتاری: ارتباطاتی که از طریق کاغذ یا شکلی از آن ارائه می گردد.

رسانه اجتماعی (social): رسانه هایی که مبتنی بر تعاملات اجتماعی منتشر می گردند.

رسانه های دیجیتال:

رسانه هایی که انتشار محتوا در آن ها، به کمک ابزارهای مجهز به پردازشگر دیجیتال میسر باشد را رسانه های دیجیتال گویند. این رسانه ها شامل رسانه های بر خط مبتنی بر شبکه (نظیر شبکه جهانی اینترنت)، خدمات مخابراتی از قبیل پیام چندرسانه ای[1] و پیام کوتاه[2] و سایر اشکال شبکه های تبادل داده تلفن همراه و همچنین رسانه های مبتنی بر حامل های فیزیکی دیجیتال از قبیل بسته های نرم افزاری رسانه ای، بازی های رایانه ای و مانند آنها می باشند. توسعه روزافزون فناوری اطلاعات در جامعه و رشد شگرف فناوری های نوین ارتباطی در جهان، لزوم سرمایه گذاری دست اندرکاران نظام سلامت کشور بر روی رسانه های دیجیتال را مشخص می سازد.

نگاهی گذرا بر میزان کاربران وبگاه های اطلاع رسانی جهانی مثل Google و Yahoo و آنالیز روش های جذب مخاطب در کمترین زمان ممکن و با تاثیرگذاری بالا در وبگاه هایی مثل Facebook و Myspace  نشان می دهد که تمایل نسل جدید جامعه به رسانه های نوین و دیجیتال، کاملاً قابل توجه و تامل است. صنعت بسیار پر رونق بازی های رایانه ای با حجم تراکنش میلیاردها دلار و استقبال روزافزون کودکان، نوجوانان و جوانان از این رسانه مدرن از یکسو و نقش این رسانه مدرن از سوی دیگر، ما را بر آن می دارد تا نگاهی کاملاً هوشمندانه به این رسانه ها داشته باشیم.

رایانامه های (ایمیل) ارسالی روزانه، که به تعداد میلیارد عدد در روز اینترنت، در حال ارسال و دریافت می باشند و چه بسا در خود پیام هایی نیز دارند که یا در راستای توسعه سلامت بوده و یا تضعیف کننده سلامت، ما را با رسانه ای ارزان قیمت، گیرا، آسان، فراگیر و بسیار مدرن روبرو می سازد که قابلیت دارد تا در کمترین زمان ممکن و با حداکثر کارایی، اطلاع رسانی نموده وتاثیرات مثبت و منفی بر روی مخاطب داشته باشد. امروزه یکی از فعالیت های اصلی شرکت های بازرگانی الکترونیک، شناخت نگرش های مخاطبان و ارسال پیام های هدفمند برای ایشان از طریق رایانامه و پیام کوتاه است. شبکه های اجتماعی، موتورهای جستجو و سایت های اطلاع انی خاص، نقش اساسی در کشف خصوصیات افراد و ارائه به شرکت های بازرگانی و موسسات تجاری دارند.

در راستای سنجش تاثیر رسانه های مدرن بر آموزش سلامت در جامعه، در سال 2008 پروژه ای در آفریقا انجام شد. جامعه هدف این پروژه در گام نخست، نوجوانان دبیرستانی بودند و موضوع مدنظر به صورت خاص ایدز بود. تمرکز اصلی بر توسعه برنامه آموزشی مبتنی بر اینترنت با هدف افزایش اطلاعات سلامتی و بهداشتی، آموزش وانتشار این اطلاعات برای جامعه هدف بود. این پروژه در واقع ارتباطات میان دانش آموزان و مهارت های فنی آنها را افزایش داده و محتوای مورد نظر این پروژه در قالب پیام هایی از طریق رسانه هایی چون اینترنت، چند رسانه ای و ... برای جامعه هدف ارسال می شد. تاثیرات ناشی از این نوع آموزش و از طریق رسانه های مدرن دیجیتال (رادیو، تلویزیون، اینترنت و مجلات الکترونیکی و غیرالکترونیکی) مثبت بوده است.

فعالیت های مبتنی بر اینترنت از جمله محیط های گفتگو بر خط، چت، پست الکترونیکی، وبلاگ ها و ... میان نوجوانان با استقبال یکسانی روبرو نیستند. برخی از فعالیت ها از جمله دانلود و تحقیق در حوزه اطلاعات مورد نظر نوجوانان با استقبال بیشتری همراه بوده است. در این مطالعه نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش سلامت بسیار مطلوب ارزیابی شده است. بدین ترتیب که با استقبال از آن کاربران می توانند در ایجاد و انتشار محتوا و پیام های سلامتی سهیم شوند و این امر علاوه بر افزایش آگاهی برای آنان ایجاد انگیزه می کند.



1(MMS ) Multimedia Messaging Service

2( SMS ) Short Message Service

[ ۱۳٩۱/٥/۱۱ ] [ ۸:٤٠ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]