فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

دیابت

دیابت

تهیه کنندگان : غلامحسن محمدزاده - ابوالفضل پناهی میشکار

منبع : برنامه‌ی کشوری پیشگیری و کنترل دیابت (مرکز مدیریت بیماریهای غیر واگیر)

دیابت و ورزش (مرکز مدیریت بیماریهای غیر واگیر)

دیابت بیماری است که در آن سطح قند خون در افراد بالا می باشد که این ناشی از اختلال در عملکرد انسولین می باشد.

یکی از موادی که باعث تولید انرژی در بدن می شود، گلوکز ( قند ) می باشد و اندام هایی مثل


مغز و سلول های قرمز خون از طریق قند خون تغذیه می شوند.

سطح قند خون در افراد معمولا در یک محدوده مشخصی باقی می ماند و بدن دارای سیستمی است که تعیین می کند چه مقدار قند خون گردش یابد.  مرکز این سیستم تنظیم کننده بر روی هورمونی است که انسولین نام دارد. انسولین از سلول های موجود در پانکراس (لوزالمعده ) ترشح می شود . دیابت در بلند مدت می تواند منجر به عارضه های همچون بیماری های قلبی ، مشکلات کلیوی ، چشمی ، اختلالات عصبی و قطع شدن عضو شود.

شیوع دیابت :

پیش بینی می شود شیوع دیابت در جهان از 4% در سال 1995 به 5.4% در سال 2025 برسد . با توجه به مطالعاتی که در کشور صورت گرفته است ، شیوع دیابت در کل جمعیت3-2 % و در افراد بالای30 سال 7.3% برآوردشده است .

مرگ و میر ناشی از دیابت :

سالانه000/000/4 مرگ ناشی از دیابت در جهان رخ می دهد . به این ترتیب دیابت عامل9%  کل مرگ های جهان است. بسیاری از     مرگ های منسوب به دیابت ناشی از عوارض قلبی عروقی است .   مرگ های ناشی از دیابت زود هنگام است و زمانی اتفاق می افتد که بیماران از نظر اقتصادی در جامعه فعال هستند.

هزینه های دیابت :

هزینه های مستقیم : هزینه های مستقیم بیماران و خانواده ی آنها عبارتند از : مراقبت های طبی، داروها، انسولین و دیگر ملزومات

هزینه های غیرمستقیم : کیفیت انجام فعالیت های شغلی روزمره افراد، با ابتلا به دیابت کاهش می یابد و حتی تعدادی از آنها توانایی کارکردن را از دست می دهند . بیماری، غیبت، ناتوانی و زمین گیری، بازنشستگی پیش از موعد و یا مرگ زودهنگام موجب افت بازدهی و از بین رفتن بهره وری می شود.

هزینه های نامحسوس: شامل درد، اضطراب، ناراحتی، سردرد و به طورعمده کاهش کیفیت زندگی است که به طور کلی در زندگی مبتلایان و خانواده ی آنها تأثیرگذار بوده و تقریباًُ غیرقابل محاسبه است.

علائم دیابت :

پرخوری، پرنوشی، پرادراری، کاهش شدید وزن بدون علت موجه، تاری دید، تأخیر در بهبود زخم ها، استوپور و کما برخی از علائم دیابت هستند که بیشتر در دیابت نوع 1 دیده می شود.

انواع دیابت :

انواع دیابت عبارتند از دیابت نوع 1  ، دیابت نوع 2 و دیابت بارداری

دیابت نوع 1 : این نوع دیابت بعلت تولید نشدن انسولین که آنهم بعلت از دست رفتن یا بد عمل کردن سلول های سازنده انسولین است ایجاد می شود. انسولین برای ادامه ی حیات ضروری می باشد پس در دیابت نوع1 به علت ساخته نشدن انسولین باید از طریق دارو  وارد بدن شود. حدود 10 درصد از کل دیابت ها مربوط به دیابت نوع1 می باشد. این بیماری بیشتر در کودکی و نوجوانی و بطور کلی قبل از 30 سالگی بروز می کند.

دیابت نوع 2 : در این نوع دیابت پانکراس انسولین کافی تولید نمی کند و حتی اگر تولید کند نیز سلول های بدن حساسیت کمی به  انسولین نشان می دهند که این منجر به تجمع قند خون می شود. حدود 90 درصد از دیابت ها مربوط به دیابت نوع 2 می باشد. این بیماری معمولا از میانسالی به بعد رخ می دهد اگر چه امروزه سن مبتلا شدن به این بیماری در بعضی از کشورها از جمله ایران رو به کاهش است.اغلب افراد مبتلا به دیابت نوع2 چاق هستند یا اینکه در محدوده شکم تجمع چربی دارند.

افراد زیر در خطر ابتلا شدن به دیابت نوع 2 می باشند:

1-  تمام افراد 45 سال یا بیشتر

2- افراد کمتر از 45 سال که دارای فاکتور های زیر هستند :

- چاقی باBMI  برابر یا  بیشتر از 30( قد به متر/وزن به کیلوگرم )

- سابقه ی خانوادگی ابتلا به دیابت

- فشارخون برابر یا بیشتر از 140/ 90 mmHg

- سابقه ی دیابت حاملگی

- HDL (کلسترول خوب) مساوی یا کمتر از 35 mg/dl

- تری گلیسیرید مساوی یا بیشتر از 250 mg/dl

دیابت بارداری: یک وضعیت موقتی است که در طول حاملگی رخ  می دهد. حدود 2 تا 4 درصد از کل حاملگی ها این دیابت را دارند. فاکتور های خطر برای توسعه ی این نوع دیابت عبارتند از  :

 

- داشتن سابقه ی دیابت بارداری یا داشتن حاملگی با وزن بالای طفل و داشتن سن 35 سال یا بیشتر

- چاق بودن ( BMI  مساوی یا بیشتر از 30 kg/m )

- استفاده از بعضی از دارو ها (همچون کورتیکواستروئیدها)

پری دیابت :این افراد ، دیابتی به شمار نمی روند اما در معرض ابتلا به آن می باشند . مرحله ای است بین نداشتن دیابت و داشتن دیابت نوع 2 ، به طوری که فرد نه دارای سطوح نرمال قند خون است نه اینکه قندش خیلی بالامی باشد که به عنوان دیابت نوع 2 شناخته شود.یک نفر از 3 نفری که پری دیابت دارند دچار دیابت نوع 2 می شوند.

بیماران می توانند زندگی خوبی داشته باشند به شرطی که شما با رعایت موارد ذیل دیابت خود را مدیریت کنید :

- انسولین و دیگر دارو های مورد نیاز را با تجویز دکتر مصرف کنید

- سطح قند خون را به طور منظم چک کنید و آن را در محدوده ی هدف حفظ کنید

- از لحاظ جسمانی فعال باشید

- از یک برنامه ی غذایی سالم پیروی کنید. کلسترول و چربی خون خود را در محدوده ی هدف حفظ کنید

- وزن خود را تنظیم کنید

- فشار خون را کنترل کنید

- استرس خود را مدیریت کنید

- از پاهای خود مراقبت کنید و بهداشت آن را رعایت کنید

- سیگار نکشید

- به طور منظم دندان ها و چشمان خود را به پزشک مربوطه نشان دهید.

[ ۱۳٩۱/۸/۱٥ ] [ ۱۱:٤٥ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]