فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

سبک یا شیوه زندگی

سبک یا شیوه زندگی

تهیه و تنظیم : راضیه کیخایی

با توجه به سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع دانشجویان، دانش آموزان و جوانان خراسان شمالی، که سبک زندگی را بخش اساسی و حقیقی پیشرفت و تمدن سازی نوین اسلامی خواندند و با دعوت از نخبگان و صاحبان فکر و اندیشه برای پرداختن به این مفهوم مهم، آسیب شناسی وضع موجود سبک زندگی در ایران و چاره جویی در این زمینه و تاکید بر این نکته که پیشرفت در علم، صنعت ، اقتصاد و سیاست که بعد ابزاری تمدن اسلامی را شکل می دهد، وسیله ای است برای دستیابی به سبک و فرهنگ صحیح زندگی و رسیدن به آرامش، امنیت، تعالی و


 پیشرفت حقیقی. در ادامه مطالبی در رابطه با سبک و شیوه زندگی می آید تا تعریفی روشن از سبک زندگی در ذهن خواننده گرامی به وجود آید و بعد از آن ادامه رهنمودهای رهبر مسلمانان جهان بیان شده تا مطالعه این مطالب چراغ راهی باشد برای تغییر در سبک زندگی و در نهایت پیشرفت تمامی ایرانیان.

شیوه زندگی از تاثیر متقابل بین ویژگی های شخصیتی فرد با  مداخلات اجتماعی و شرایط اجتماعی اقتصادی حاصل می شود.

شیوه زندگی دائما در معرض تغییرمی باشد ،       

دارای تاثیر عمیق در مردم است و الگوی یکسانی  برای همه وجود ندارد.

شیوه زندگی سالم عبارتست از آن دسته از رفتارها که فرد را در مقابل بیماری ها یا صدمات محافظت می کند و یا خطر صدمه به ســلامتی فرد را به حداقل میرساند .

استراتژی های توسعه شیوه زندگی سالم

1- افزایش آگاهی و انگیزه برای رفتار سالم و بهداشتی

2- تدوین سیاست های سلامت نگر

3- ایجاد محیط های حمایتی

4- ارزشیابی و پژوهش در شیوه زندگی سالم

رهبر معظم انقلاب مفهوم پیشرفت را تداعی‌کننده‌ی حرکت، راه و صیرورت دانستند و افزودند:

در هر برداشتی (چه مادی و چه معنوی) از مفهوم توقف ‌ناپذیر پیشرفت، سبک زندگی، رفتار اجتماعی و شیوه‌ی زیستن اهمیت فراوانی دارد.

سبک زندگی در تمدن نوین اسلامی :

رهبر انقلاب برای تبیین بیشتر اهمیت سبک زندگی، به تشریح جایگاه آن در تمدن نوین اسلامی پرداختند و افزودند:

اگر پیشرفت همه‌جانبه را به معنای تمدن‌سازی نوین اسلامی بگیریم، این تمدن دارای دو بخش ابزاری و نیز «حقیقی و اساسی» خواهد بود که سبک زندگی بخش حقیقی آن را تشکیل می‌دهد.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای تحقق هر دو بخش تمدن نوین اسلامی را ضروری خواندند و افزودند:

بخش ابزاری یا سخت‌افزاری این تمدن موضوعاتی است که در فضای امروز به عنوان نمودهای پیشرفت مطرح می‌شود؛ از قبیل علم، اختراع، اقتصاد، سیاست، اعتبار بین‌المللی و نظائر آن.در این زمینه البته پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم، اما باید توجه کرد که این پیشرفت‌ها وسایل و ابزاری است برای دستیابی به بخش حقیقی و نرم‌افزاری تمدن اسلامی؛ یعنی سبک و شیوه‌ی زندگی.           
رهبر انقلاب اسلامی در تشریح مفهوم سبک و فرهنگ زندگی، به مسائلی نظیر خانواده، ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوی مصرف، تفریحات، کسب و کار و رفتارهای فردی و اجتماعی در محیط‌های مختلف اشاره کردند و افزودند: در واقع سبک زندگی به همه‌ی مسائلی برمی‌گردد که متن زندگی انسان را شکل می‌دهند.       
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به توجه عمیق اسلام به مفهوم سبک و فرهنگ زندگی افزودند:

در معارف اسلامی اصطلاح عقل معاش در مفهوم جامع خود مترادف مفهوم سبک و فرهنگ زندگی است و در قرآن کریم نیز آیات فراوانی در این زمینه وجود دارد.           
ایشان با تأکید بر این که بدون پیشرفت در بخش حقیقی تمدن‌سازی نوین اسلامی یعنی « سبک و فرهنگ زندگی » اهداف این تمدن بزرگ محقق نخواهد شد، افزودند:

متأسفانه ما در این بخش، پیشرفت چشمگیری نداشته و مثل بخش اول یعنی علم و صنعت و نظائر آن پیشرفت نکرده‌ایم.  
رهبر انقلاب اسلامی، آسیب‌شناسی و علت‌یابی در زمینه‌ی عدم پیشرفت لازم در بخش سبک و فرهنگ زندگی را ضروری خواندند و با دعوت از اندیشمندان حوزه و دانشگاه، نخبگان سیاسی و فکری، دستگاه‌های مرتبط با فرهنگ و تعلیم و نیز جوانان خاطرنشان کردند: در این زمینه باید همه به خود نهیب بزنیم و ضمن تلاش جدی برای آسیب‌شناسی، به چاره‌جویی و جست‌وجوی راه‌های علاج بپردازیم.ایشان ابراز اطمینان کردند:

اگر گفتمانی در زمینه‌ی آسیب‌شناسی و چاره‌جویی مشکلات موجود در سبک و فرهنگ زندگی به‌وجود آید، با توجه به نشاط و استعداد جوانان، حتماً درخشندگی ملت ایران در این زمینه نیز، چشم جهانیان را متوجه خود خواهد کرد.         
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با توجه به نو بودن بحث « سبک زندگی » در ادبیات و فضای گفتمانی کشور، سخنان خود را با نوعی آسیب‌شناسی عینی ادامه دادند و به طرح سؤالات متعدد پرداختند:      
چرا فرهنگ کار جمعی در ایران ضعیف است؟

چرا در روابط اجتماعی، حقوق متقابل رعایت نمی‌شود؟

چرا در برخی مناطق، طلاق زیاد شده است؟

چرا در فرهنگ رانندگی انضباط لازم رعایت نمی‌شود؟

الزامات آپارتمان‌نشینی چیست؟آیا رعایت می‌شود؟

  الگوی تفریح سالم کدام است؟

 آیا در معاشرت‌های روزانه همیشه به هم راست می‌گوییم؟  دروغ چقدر در جامعه رواج دارد؟

علت برخی پرخاشگری‌ها و نابردباری‌ها در روابط اجتماعی چیست؟

طراحی لباس‌ها و معماری شهرها چقدر منطقی و عقلانی است؟

آیا حقوق افراد در رسانه‌ها و در اینترنت رعایت می‌شود؟

علت بروز بیماری خطرناک قانون‌گریزی در برخی افراد و بعضی بخش‌ها چیست؟

چقدر وجدان کاری و انضباط اجتماعی داریم؟

 توجه به کیفیت در تولیدات داخلی چقدر است؟

چرا برخی حرف‌ها و ایده‌های خوب در حد حرف و رؤیا باقی می‌ماند؟

 ساعات کار مفید در دستگاه‌ها چرا  کم است؟

چه کنیم ریشه‌ی ربا قطع شود؟

آیا حقوق متقابل زن و شوهر و فرزندان در خانواده‌ها به طور کامل رعایت می‌شود؟

چرا مصرف‌گرایی برای برخی افتخار شده است؟ و چه کنیم تا زن هم کرامت و عزت خانوادگیش حفظ شود و هم بتواند وظایف اجتماعی خود را انجام دهد؟       
رهبر انقلاب اسلامی پس از طرح فهرست‌وار این سؤالات افزودند:

ده‌ها سؤال و مسئله‌ی اساسی دیگر نیز وجود دارد که همه‌ی آنها با سبک و فرهنگ زندگی مرتبطند و به علت اهمیت این مسائل در زندگی انسان است که قضاوت در مورد یک تمدن با توجه به پیشرفت آن در بخش سبک و فرهنگ زندگی صورت می‌پذیرد.              
رهبر فرزانه انقلاب پس از تبیین اهمیت عینی « سبک و فرهنگ زندگی» به مبانی کارگشای این مبحث از منظر اسلام پرداختند و تأکید کردند: اسلام"خردورزی، اخلاق و حقوق"را مایه‌های اصلی فرهنگ صحیح می‌داند و ما نیز باید به‌طور جدی به این مقولات بپردازیم وگرنه پیشرفت اسلامی و تمدن نوین اسلامی شکل نخواهد گرفت. ایشان در ترسیم چگونگی شکل‌گیری سبک و شیوه‌ی زندگی افزودند: فرهنگ زندگی متأثر از تفسیر ما از زندگی است و هر هدفی را برای زندگی تعیین کنیم، سبک خاصی را به همراه می‌آورد.            
ایشان تحقق هدف اصلی تعیین‌شده در هر «مکتب و نظریه‌ی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی» را نیازمند اعتقاد و ایمان به آن هدف دانستند و افزودند: بدون اعتقاد جدی و تلاش، هیچ هدفی محقق نمی‌شود.           
رهبر انقلاب در همین زمینه به مغالطه‌ای اشاره کردند که برخی فیلسوف‌نماهای غربی و مقلدان داخلی آنها مطرح می‌کنند.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند:

این افراد می‌گویند جامعه را با ایدئولوژی و مکتب نمی‌شود اداره کرد، اما تمام تجربیات تمدن‌ساز نشان می‌دهد که مکتب هدایت‌کننده و اداره‌کننده‌ی حرکات عظیم اجتماعی است و بدون داشتن مکتب و ایدئولوژی و بدون « ایمان و تلاش و پرداخت هزینه‌های لازم » هیچ تمدنی امکان تحقق نمی‌یابد.              
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای افزودند: البته برخی کشورها بدون ایمان به مکتبی خاص، مقلد تمدن غربند. این‌ها ممکن است به پیشرفت‌های صوری نیز برسند، اما زیان‌های بی‌انتهای ذلت تقلید، آنها را دچار آسیب‌های جدی می‌کند و ریشه‌ی آنها را از بین می‌برد. بنابراین اگر طوفانی بپا شود، توانایی استقامت ندارند.           
رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: بر خلاف این کشورهای مقلد، ملت‌هایی که در مقابل تمدن غرب، مکتب توحید را انتخاب می‌کنند، هم به پیشرفت حقیقی و همه‌جانبه دست می‌یابند و هم تمدنی عمیق و ریشه‌دار می‌سازند که فکر و فرهنگ آنها را در جهان گسترش می‌دهد. 
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با انتقاد از کسانی که در محیط‌های شبه روشنفکری، ملت ایران را از شعارهای مکتبی می‌ترسانند، افزودند: آنها می‌خواهند ترس و واهمه‌ی خود را به مردم منتقل کنند. به همین علت مدام می‌گویند شعارهای مکتبی، درد سر و تحریم و تهدید می‌آورد.       
ایشان افزودند: اگر خوشبینانه به این گفته‌ها نگاه کنیم، باید بگوییم این افراد از تاریخ بی‌خبرند.
رهبر انقلاب: در بحث سبک و فرهنگ زندگی، اسلام عزیز همه‌ی نیازهای انسان را برآورده می‌سازد و دانشوران حوزه و دانشگاه باید علاوه بر تلاش در فقه و حقوق، در بحث اخلاق اسلامی و عقل و سلوک عملی اسلام نیز کارهای متراکم و باکیفیت انجام دهند تا نتایج این تلاش‌ها مبنای برنامه‌ریزی و تعالیم نسل‌ها قرار گیرد.  
در ادامه بعد از تبیین ضرورت ایمان به هدف به عنوان یکی از عوامل اساسی تمدن‌سازی، بحث مهم امروز را با تأکید بر یک نکته اساسی دیگر ادامه دادند: پرهیز کامل از تقلید از سبک و سلوک زندگی در تمدن غربی.
ایشان خاطرنشان کردند:

ما البته بنای بر غرب‌ستیزی نداریم، اما بر اساس بررسی و تحقیق تأکید می‌کنیم که تقلید از غرب، هیچ ملتی را به جایی نمی‌رساند.      
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با استناد به تجارب مکرر چند قرن اخیر خاطرنشان کردند: 

فرهنگ غرب اصولاً فرهنگی مهاجم است و به هر دلیلی در هر کشوری رواج یابد، به‌تدریج فرهنگ و هویت آن ملت را نابود می‌کند.       
ایشان با اشاره به عادی‌شدن گناه بزرگ همجنس‌بازی در غرب، فروپاشی خانواده‌ها و بحران‌ها و مشکلات عمیق دیگر در کشورهای غربی و کشورهای مقلد فرهنگ غرب افزودند: پوسته‌ی فرهنگ غربی پیشرفت ظاهری است، اما باطن آن «سبک زندگیِ مادیِ شهوت‌آلودِ گناه‌آفرین هویت‌زدایِ ضد معنویت» است.              
ایشان با اشاره به تقلید از فرهنگ غربی در برخی مظاهر زندگی در کشور افزودند:

باید با فرهنگ‌سازی لازم، یک حرکت تدریجی در زمینه‌ی اصلاح این مسئله ایجاد شود.               
رهبر انقلاب اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود، سوء‌استفاده‌ی گسترده‌ی غرب از ابزار هنر و به‌ویژه هنرهای نمایشی و سینما را مورد اشاره قرار دادند و افزودند: سیاستمداران  غربی با استفاده از این روش، به دنبال سلیقه‌سازی و ترویج سبک زندگی غربی در جوامع دیگر هستند.        
ایشان به استناد تحقیقات به عمل آمده افزودند: آنها در پروژه‌هایی تعریف‌شده و با استفاده از جامعه‌شناسان، روانشناسان و مورخان، نقاط ضعف ملت‌ها به‌ویژه ملت‌های اسلامی را بررسی می‌کنند و با شناخت راه‌های تسلط بر آنها، ساخت فیلم‌های خاصی را به فیلمسازان سفارش می‌دهند که در این زمینه همه‌ی مسئولان و مردم باید از فرهنگ اصیل خود و کشور مراقبت کنند.      
رهبر انقلاب با اشاره به نکته‌ای دیگر، پرهیز همزمان از «سطحی‌گرایی و تحجر» و نیز سکولاریزم را ضروری دانستند و افزودند: برخی حرف‌ها و تبلیغات ظاهر دینی دارد، اما در باطنش جدایی دین از زندگی را دنبال می‌کنند.      
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پایان سخنانشان در جمع پرشور جوانان خراسان شمالی تأکید کردند: انقلاب اسلامی دارای توانایی، ظرفیت و انرژی متراکمی است که می‌تواند همه‌ی موانع را از سر راه بردارد و تمدن «ممتاز، متعالی، برجسته و باشکوه» اسلامی را در مقابل چشم همه‌ی جهانیان برپا سازد.       

[ ۱۳٩٢/٢/۱٤ ] [ ۱:٠٦ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]