فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

پاسخ به سؤالات رایج مادران ( 6 )

پاسخ به سؤالات رایج مادران ( 6 )

تهیه وتنظیم:  لیلا جهانتیغ کارشناس کودکان معاونت بهداشتی زابل

منابع: کتاب راهنمای مادران برای تغذیه با شیرمادر، پاسخ به سوالات رایج مادران ، انتشارات وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی اداره سلامت کودکان و ترویج تغذیه با شیرمادر، سال انتشار: 1390گردآوری و تالیف :دکتر سید حامد برکاتی،سوسن سعدوندیان، دکتر شهناز علایی، مریم فریور، نسرین همایونفر

همه مادران به طور طبیعی و غریزی علاقمند به تغذیه فرزندان خود با شیر مادر هستند و سعی دارند بهترین مراقبت و تغذیه را برای آنان فراهم نمایند. اما شیردهی و تغذیه شیرخوار با شیر مادر فرآیندی است که


نیاز به آموختن و کسب مهارت های لازم دارد که با وجود انگیزه و علاقمندی مادران و حمایت اطرافیان تسهیل می گردد.

1-  چگونه شیرخوارم را به گرفتن پستان ترغیب نمایم؟

قبل از هر اقدام باید اطمینان حاصل کنید که شیرخوار حقیقتاً از گرفتن پستان امتناع می کند. چون گاهی مادران رفتار طبیعی شیرخوار را به امتناع از گرفتن پستان تعبیر می نمایند. به این منظور به نکات زیر توجه کنید:

- دفعات شیرخوردن واقعی در طی24ساعت:  شیرخوار ممکن است به مقدار کم و دفعات بیشتر یا به مقدار بیشتر و دفعات کمتر شیر بخورد.

- ارزیابی وضعیت شیرخوار از نظر کفایت دریافت شیر:  حداقل 6 کهنه پارچه ای خیس شده با ادرار بی بو و روشن در 24 ساعت و داشتن پوستی لطیف و شاداب معمولاً نشانگر دریافت کافی شیر می باشد.

- توجه به رفتار شیرخوار در فواصل تغذیه: آیا خشنود و راضی است؟ یا به آسانی آشفته می شود و یا بیمار به نظر می رسد؟

-توجه به وضعیت در آغوش گرفتن و شیرخوردن و مکیدن شیرخوار: آیا شیرخوار را در وضعیت مناسبی به پستان گذاشته اید به طوری که سینه و زانوی او روی سینه و شکم تان، دهان شیرخوار هم سطح نوک پستان و چانه وی روی پستان قرار می گیرد؟

- آیا دهان شیرخوار کاملاً باز می شود تا بتواند پستان را به خوبی بگیرد(به سبب صاف شدن نوک پستان در احتقان پستان گرفتن برای شیرخوار مشکل می شود).

توصیه ها

- وقتی که شیرخوار خواب آلود است درست قبل از بیدار شدن یا موقع به خواب رفتن به او شیر بدهید.

- قبل از تلاش برای شیردادن، شیرخوار را با آواز خواندن، تکان دادن یا ماساژ،آرام کنید.

- در زمانی که شیرخوار هنوز زیاد گرسنه نیست، به او شیر بدهید.

- اگر شیرخوار دچار سردرگمی در گرفتن پستان است، قبل از برقراری رفلکس جهش شیر، مقداری از شیر خود را بدوشید، سپس پستان را به کودک عرضه کنید به طوری که او یک پاداش آنی از کوشش خود بگیرد.

- اگر شیرخوار سعی در گرفتن پستان دارد می توانید با قطره چکان شیر دوشیده شده را روی پستان بریزید تا به صورت قطره وارد دهان وی شود. این کارممکن است شیرخوار را آرام و چسبیده به پستان نگهدارد و به تداوم مکیدن تشویق نماید یا ابتدا شیرتان را به روی لب های شیرخوار بدوشید و سپس پستان را به داخل دهان او بلغزانید.

- وقتی کودک پستان را نمی گیرد، وادارکردن وی به گرفتن پستان از طریق گرسنه نگهداشتن او کاردرستی نیست چون شیرخوار دچار سردرگمی در گرفتن پستان ممکن است در خطر کم آبی هم قرار گیرد و اگر انرژی مناسب را دریافت نکند روز به روز ضعیف تر شده و قادر به گرفتن پستان و مکیدن آن نخواهد بود.

- وضعیت های مختلف شیردهی از جمله ایستاده شیردادن، تکان دادن وی پس از چسباندن به پستان، شیردادن در حمام گرم را امتحان کنید.

2- منظور از سردرگمی شیرخوار در گرفتن پستان چیست؟

گاهی شیرخوار نوک پستان را با حرص و ولع، در دهان می گیرد اما قادر به چسبیدن به آن و تخلیه شیر نیست و نمی داند چکار کند یا نوک پستان را با زبانش به بیرون فشار می دهد و یا مکیدن درست ندرد(مثل مکیدن سرشیشه) لذا سبب زخم نوک پستان می شود و با هر مکیدن، شیر کمتری به دست می آورد.

حرکات زبان، آرواره و دهان نوزاد در موقع تغذیه از پستان مادر با مکیدن از سر شیشه متفاوت است. وقتی پستان در دهان شیرخوار قرار می گیرد، زبان او گود    می شود (به حالت تعقر) و پستان را به کام خود می فشارد و با حرکات ریتمیک و فشارآرواره ها به مخازن شیر(که زیر هاله قهوه ای اطراف نوک پستان قرار دارند)، سبب جاری شدن شیر شده و آن را می بلعد و سپس یک نفس می کشد.

ولی اگر شیرخوار از بطری شیر بخورد فوراً با جریانی از مایع روبرو    می شود لذا با زبان خود جلوی شدت جریان شیر را می گیرد تا از خفه شدن خود جلوگیری نماید. لب های او به طور محکم به دور سر بطری می چسبد و آرواره بدون حرکت می ماند و بدون این که تلاشی بکند  شیر بلافاصله جریان می یابد و لذت آنی به او          می دهد.لذا نباید از بطری یا گول زنک استفاده کنید در مواقع اضطراری می توان از فنجان، قاشق، سرنگ، لوله یا قطره چکان استفاده نمایید.

3 - شیرخوارم یک پستانم را نمی گیرد، چه کنم؟

اگر نوزاد از هنگام تولد از گرفتن یک پستان امتناع نماید، باید توسط پزشک از نظر بیماری هایی مثل احتقان یک طرفه بینی، عفونت یک گوش، فتق یک طرفه مغبنی، دررفتگی مهره گردن، شکستگی استخوان ترقوه یک طرف، معاینه شود.

بسته به چگونگی قرار گرفتن جنین در داخل رحم، معمولاً بعد از تولد، چند روزطول می کشد تا عضلات گردن شل شوند و نوزاد بتواند به راحتی گردن خود را از یک طرف به طرف دیگر بچرخاند.

اما شیرخواردر هر سنی ممکن است به طور ناگهانی به علل فوق الذکر و دلایل زیر، ازگرفتن یک پستان امتناع نماید:

1- در صورت ماستیت پستان مادر افزایش کلروسدیم شیر، ممکن است سبب امتناع از گرفتن پستان شود.باید به تغذیه شیرخوار از پستان دیگر ادامه دهید. معمولاً طی یک هفته مزه شیر به حالت عادی بر    می گردد.

2- شاید شیرخوار گوش درد دارد و اگر به طرف گوش مبتلا در آغوش گرفته شود، ممکن است پستان همان طرف را نگیرد.توصیه می شود که یا در وضعیت زیر بغلی به او شیر بدهید یا پس از شیر دادن از پستان، او را به آرامی در همان جهت به زیر پستان دیگر بیاورید.

3- بعلت نوک پستان صاف یا فرو رفته ممکن است شیرخوار پستان طبیعی را ترجیح دهد.

4- در صورت کوچکتر بودن یکی از پستان ها ممکن است رفلکس جهش شیر در آن پستان، ضعیف تر باشد و شیرخوار پستان مقابل را ترجیح دهد. در این صورت باید ابتدا قدری از شیر پستان کوچک را بدوشید و پس از برقراری رفلکس جهش شیر آن پستان را به دهان شیرخوار بگذارید.

5- کاهش تولید شیر در یک پستان ممکن است در اثر بیشتر شیر دادن از پستان دیگر رخ دهد و شیرخوار آن پستان را نگیرد. گاهی ممکن است تعداد مجاری شیری در یک پستان بیشتر از پستان دیگر باشد، لذا شیر از آن آسان تر و فراوان تر جاری می شود و تمایل شیرخوار به آن بیشتر می گردد.  همچنین جراحی و یا صدمات دیگر احتمال دارد تولید شیر را در یک پستان کاهش دهد.

6- در واکنش به مواد آرایشی و استفاده بیشتر مادر از عطر یا ادکلن به یک طرف بدن ممکن است کودک پستان آن طرف را نگیرد.

7- امتناع ناگهانی شیرخوار از گرفتن یک پستان ممکن است نشانه ای از وجود تومور پستان باشد.

برای ترغیب شیرخوار به گرفتن پستانی که کمتر ترجیح می دهد، موارد زیر کمک کننده است :

1- ابتدا شیرخوار را به پستانی که ترجیح می دهد بگذارید. بعد از برقراری رفلکس جهش شیر، کودک را بدون تغییر و ضعیت بدن، به زیر پستان دیگر قرار دهید.

2- ابتدا رفلکس جهش شیر را تحریک کنید و بعد از جاری شدن شیر، پستان را به دهان شیرخوار بگذارید.

3- وضعیت های مختلف شیردهی را با پستانی که نمی گیرد، امتحان کنید.

4- در حال قدم زدن یا در اتاق تاریک و یا در حالی که کودک در خواب است، از آن پستان شیر بدهید.

5- علاوه بر ادامه شیردهی، پستانی را که شیرخوار آن را کمتر می گیرد، مرتب بدوشید تا شیرش افزایش یابد.

[ ۱۳٩٢/٢/۱٥ ] [ ٧:٥٦ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]