فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

چگونه با بودجه کم مواد غذایی مناسبی تهیه کنیم؟

چگونه با بودجه کم مواد غذایی مناسبی تهیه کنیم؟

آرزو کاوه ئی - کارشناس مسئول واحد تغذیه ، معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان

 1.Human nutrition information service, u.s. Department of agricultural : The food guide pyramid, home garden. Bulletion249/Washington .DC/1992/us .government printing office

2. Dietary refrence intake: applications in dietary assessment/ Washington/dc/2001/ national Academy press.

در شرایطی که در آمد خانواده کاهش می یابد و یا اینکه خرید اقلام مورد نیاز دیگر،  بخشی از بودجه خانوار را به خود اختصاص می دهد توجه به استفاده مناسب از مبالغ اختصاص داده شده به غذا بسیار ضروری و مهم است. خانواده ها باید بیاموزند که چطور بودجه خانواده را به مواد غذایی اختصاص دهند به طوری که آن غذاها ارزش تغذیه ای کافی نسبت به هزینه صرف


شده را داشته باشد. این موضوع به قیمت مواد غذایی در دسترس بستگی دارد و متناسب با نوع فصل و محل خرید متفاوت خواهد بود.

برای اینکار :

1- فهرستی از مواد غذایی که ارزش تغذیه ای بالایی دارند با استفاده از هرم غذایی تهیه کنید. در مرحله بعد قیمت مواد غذایی مشابه که ارزش تغذیه ای یکسانی دارند را مورد مقایسه قرار دهید. به عنوان مثال انواع مختلف حبوبات و یا مواد غذایی حاوی آهن را می توان بر اساس قیمت اولویت بندی کرد.

2- بهترین مواد غذایی را متناسب با بودجه مورد نظر پیدا کنید

3- غذاهای گیاهی در عین اینکه قیمت مناسبی دارند بخش سالم و مناسبی از مواد اولیه غذایی را تامین می کنند.

4- پروتیین ها به خصوص مواد پروتیینی حیوانی (گوشت ها، لبنیات و ...)معمولا هزینه زیادی را به خود اختصاص می دهند. در صورتی که در خانواده کودکان و یا افراد مسنی که به دریافت این پروتیین ها نیاز دارند کمتر هستند می توانید از جایگزین های گیاهی که معمولا قیمت مناسب تری دارند استفاده کنید. ترکیب غلات و حبوبات در مجموع پروتیین کاملی را در اختیار شما قرار می دهند که   می تواند جایگزین مصرف گوشت شود. به علاوه گوشت های سفید معمولا هزینه کمتری را نسبت به گوشت های قرمز به خود اختصاص می دهند.

5- به خاطر داشته باشیم گاهی صرفه جویی نا مناسب در هزینه های مربوط به مواد غذایی باعث ایجاد ضررهای بیشتری می شود. برای مثال خرید روغن جامد به جای روغن های مایع به دلیل قیمت پایین تر ممکن است در طول مدت هزینه های سرسام آور جراحی عروق قلبی را به شما تحمیل کند . صرفه جویی در چنین مواردی نه تنها به اقتصاد خانوارکمک نمی کند بلکه ممکن است ضرر و زیان بیشتری را به شما تحمیل کند .

6- به خاطر داشته باشید که مقدار مواد زائد و غیرخوراکی مواد غذایی مخلتف (مثل پوست، استخوان و ...) متفاوت است. در بعضی مواقع نیز ممکن است در تهیه بعضی از مواد غذایی تقلباتی صورت گیرد. مثلا" شیــر ممکن است با آب رقیق شده باشد و یا ادویه با سنگ ریزه و یا سایر ناخالصی ها مخلوط شده باشد.

7- خرید کلی بعضی از مواد غذایی می تواند تا حدی باعث صرفه جویی در هزینه ها شود. اما متاسفانه اغلب خانواده ها پول کافی برای انجام این کار ندارند. ولی در بعضی شرایط این امکان وجود دارد که چند خانواده با هم شریک شده و مواد غذایی را به صورت یکجا خریداری کنند و با هم تقسیم کنند تا هزینه کمتری بپردازند. مثلا"می توانند شکر و یا حبوبات را به صورت کلی با قیمت پایین تر خریداری کرده و بین هم تقسیم کنند.

8- بودجه خانوار را نباید به مواد غذایی که قیمت کمتری دارند اما از کیفیت مناسبی بر خوردار نیستند اختصاص داد.

9- افراد جامعه باید یاد بگیرند به تاریخ تولید و مصرف مندرج بر بسته بندی مواد غذایی توجه کنند و از خرید مواد غذایی تاریخ گذشته اجتناب کنند.

10- بعضی از مواد غذایی قیمت بالایی دارند ولی از نظر ارزش تغذیه ای کیفیت مطلوبی ندارند به همین دلیل این گونه مواد غذایی ارزش صرف هزینه ندارند. مثال هائی از این گونه مواد غذایی عبارتند از انواع نوشابه های گازدار، آبنبات ها و شیرینی هایی که منبع شکر هستند و برای سلامت دندان ها مضرند. این گروه از مواد غذایی نباید در برنامه غذایی کودکان گنجانده شوند و فقط می توان گاهی اوقات به صورت تفریحی و تفننی از آنها استفاده کرد.

11- اغلب مواد غذایی که با ریزمغذی ها غنی شده اند نیز برای خرید مناسب نیستند به ویژه وقتی که قیمت بالایی داشته باشند. البته مواد غذایی مثل نمک و مواد غذایی اصلی مثل آرد و غلات غنی شده که معمولا" نسبت به انواع غیر غنی شده قیمت بالایی هم ندارند از این موضوع مثتثنی بوده و خانواده ها می توانند از فواید تغذیه ای آنها با قیمت مناسبی برخوردار شوند.

12- مواد مغذی موجود در میوه های درشت تر بهتر از مواد مغذی میوه های کوچک تر نیست. بر همین اساس می توانید میوه های کوچک که قیمت کمتری دارند وهمان مواد مغذی را برای شما تامین می کنند خریداری کنید.

13- به لحاظ خواص تغذیه ای و بهداشتی توصیه می شود که مواد مغذی مورد نیاز خود را از غذاهای سالم و بی ضرر تامین کنید. خرید مواد غذایی غنی شده با ریزمغذی ها تنها در صورتی منطقی است که فقدان جدی مواد غذایی که منبع آن ریزمغذی خاص هستند، وجود داشته باشد. به عنوان مثال در زمانی که افراد قادر به مصرف ماهی و سایر غذاهای دریایی به عنوان منابع غنی ید نباشند خطر پیشرفت کمبود ید وجود خواهد داشت. علت این کمبود این است که خاک بسیاری از مناطق و همچنین گیاهان و حیواناتی که از این خاک تغذیه می شوند محتوی ید پایینی دارند.

14- مکمل های مواد مغذی و انرژی زاها معمولا"از اقلامی هستند که ارزش صرف هزینه و مصرف ندارند. این گروه معمولا" قیمت بالایی دارند و توصیه ها همیشه بر این اساس است که هر فردی باید مواد مغذی مورد نیاز خود را با مصرف انواع مختلف مواد غذایی تامین کند.

15- مواد غذایی بومی موجود در محیط معمولا ارزان تر از مواد غذایی هستند که از راه های دورتر به محل زندگی شما حمل می شوند. استفاده از این مواد غذایی باعث افزایش تنوع در رژیم غذایی و بهبود طعم غذاها می شوند. به علاوه بر اساس تجربه شما می توانید غذاهای بیشتری با موادی که با آنها آشنا هستید را طبخ کنید. انواع سبزی های محلی، انجیر جنگلی، تمشک، شاتوت، میوه های چنگلی، پرندگان کوچک و ... نمونه هایی از این مواد غذایی هستند.

 

[ ۱۳٩٢/٢/۱٥ ] [ ۸:۱٦ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]