فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

تحقیق در سیستم های بهداشتی »HSR

« تحقیق در سیستم های بهداشتی »HSR  ))

« پژوهش و تحقیق یک موضوع تجملاتی نیست بلکه یک ضرورت حیاتی برای کشور است »مقام معظم رهبری

تهیه و تدوین : صغری حجازی کارشناس آموزش سلامت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد- انتهای خیابان سناباد hejazis1@mums.ac.i

منابع :- آصف زاده سعید، ملک افضلی حسین- ده گام پژوهش در سیستم های بهداشتی درمانی.انتشارات معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی 1380

- فرهادی نژاد محسن. سیمای پژوهش در ایران . مشهد.انتشارات دامینه ،1388  

- شاقلی ریحانه. روش‌های تحقیق علمی و اصول نگارش .مشهد. انتشارات دامینه .1386                              

از خوانندگان محترم انتظار میرود پس از مطالعه مقاله :

- انواع تحقیق را نام ببرند

- معیارهای اصلی تحقیق در سیستم های بهداشی را شرح دهند

- مراحل انجام یک تحقیق را توضیح دهند

مقدمه:

در برهه ای از زمان به سر می بریم که ساختار جمعیتی، شیوه های زندگی نیازهای اجتماعی و فرهنگی و نیازهای بهداشتی درمانی مردم به طور مداوم درحال تغییر است. ضرورت رویارویی با تغییرات و حل مشکلات بهداشتی درمانی گونه ای است که


  باید به عنوان نیروی انسانی شاغل در این بخش بتوانیم به روش علمی با رویدادها برخورد کنیم و از پس حل مسائل برآییم .

امروز تحقیق و پژوهش را پایه توسعه و تعالی دانسته‌اند و تمرکز بر فرایند و راهبردهای تحقیقاتی را می توان در زمره مهمترین و حیاتی‌ترین برنامه های دوربرد جوامع و سازمان ها برای توسعه پایدار و بالندگی فراگیر به شمار آورد . بی شک انجام این مهم نیازمند پیش زمینه ها و توانمندسازی کارکنان بهداشتی درمانی در پژوهش های کاربردی و بهره جویی از اندیشه های این سرمایه عظیم انسانی در راستای توسعه سلامت مردم و حل مسائل و مشکلات بهداشتی درمانی می‌باشد .

تعریف تحقیق :

تحقیق و پژوهش کلماتی آشنا هستند لیکن تصور ذهنی متفاوتی از این کلمات در اذهان نقش بسته است. در یک کلام هر گونه تلاش جهت درک مجهولات و گسترش دایره معلومات را پژوهش گویند. بطور کلی تحقیق جمع آوری، بررسی و تفسیر نظام یافته داده ها به منظور پاسخ به یک پرسش یا حل مشکل خاصی است .

انواع تحقیق : به پژوهش ها از جهات مختلف می توان نگریست و به همین دلیل دسته بندی های مختلفی برای آن ارائه شده است . در اینجا ما به ذکر رایج‌ترین دسته ‌بندی می‌پردازیم .

1-تحقیقات بنیادی : انواعی از تحقیقات می‌باشند که کاربرد نتایج آنها در حال حاضر و در جهان امروز مشهود نیست. حس کنجکاوی بشر مهم‌ترین نیروی محرکه جهت اجرای این گونه پژوهشها می‌باشد که عمدتاً  پروژه های پرخرجی نیز هستند. هدف اصلی از اجرای تحقیق بنیادی تولید دانش بیشتر و درک پدیده هایی است که روی می دهد و  سرانجام ارائه نظریه ها بر پایه نتایج تحقیق می‌باشد .

2 تحقیقات کاربردی : اگر نیاز جامعه بشری محقق را وادار به انجام پژوهش جهت حل آن کرده است و در واقع کاربرد نتایج تحقیق در جامعه مشهود باشد آنرا تحقیق کاربردی می نامند.

3 تحقیق بنیادی کاربردی : همانگونه که بیان گردید تحقیق بنیادی و کاربردی در دو طیف سر قرار دارند و در بین این دو انتها حالتهای بینابینی وجود دارد یعنی قسمتی از نتایج طرح کاربردی بوده و قسمت دیگر آن بنیادی است .

4 تحقیقات توسعه ای : هدف اصلی این نوع تحقیقات شناسایی نیاز یا استعداد ،  پیدایش اندیشه ها ، طراحی ، تولید ،‌معرفی و انتشار یک محصول و فرآیند یا نظام فن آوری تازه است .

معیارهای اصلی تحقیق در سیستم های بهداشتی :

1 – تحقیقات بایدبر روی مسائل اولویت دار بهداشتی متمرکز شود .

2 – باید روی طرح های تحقیقاتی نسبتاً ساده و کوتاه مدتی تاکید شود که احتمال دستیابی به نتایج در هنگام نیاز برای تصمیم گیری وجود داشته باشد .

3 – به منظور افزایش هزینه – اثر بخشی باید روی مطالعات کم خرجی تمرکز شود که مدیران و کارکنان خدماتی بتوانند عهده دار آن شده ولی بوسیله محققین مجرب پشتیبانی گردد .

4 – تمام واحدهای زیربط باید در طراحی و اجرای طرح ، در تجزیه و تحلیل و شکل گیری توصیه ها دخالت داشته باشند .

5 – نتایج به صورتی ارائه شود که برای مدیران ، تصمیم گیران و اجتماع قابل استفاده باشد .

6 – موثر بودن تحقیقات نباید از روی تعداد مقالات منتشر شده  قضاوت شود بلکه باید به وسیله توانایی آن در تاثیر گذاری بر سیاست بهبود خدمات و سرانجام در منجر شدن آن به بهبود بهداشت جامعه مورد قضاوت قرار گیرد .

هدف از تحقیق در سیستم های بهداشتی :

هدف از تحقیق در سیستم های بهداشتی ، ارتقاء سطح سلامت افراد جامعه به عنوان رکن اساسی در فرآیند توسعه اجتماعی اقتصادی از طریق بالا بردن میزان کارآیی سیستم ارائه خدمات بهداشتی درمانی است .

موارد نیاز به انجام پژوهش :‌

1 –بین وضعیت موجود و موقعیت ایده آل تفاوت وجود داشته باشد .

2 – دلیل این تفاوت ها نامشخص باشد .

3 – برای سئوال پژوهش بیش از یک پاسخ وجود داشته باشد و برای حل مشکل بیش از یک راه حل وجود داشته باشد .

شناسایی و اولویت بندی مسئله :

پرسشهای عمده در سیستم بهداشت عبارتند از :

1 توصیف مسائل برای برنامه ریزی مداخلات بهداشتی :

- لزوم اصلاح از میزان نیازها

- پراکندگی نیازها

- تعداد منابع

2- اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی مداخلات مستمر در ارتباط با :

- تامین نیازهای بهداشتی

-پوشش گروههای هدف

-کیفیت

- هزینه

- اثرات

3 اطلاعات لازم برای توصیف موقعیت های مسئله دار و تحلیل علل احتمالی برای دستیابی به راه حل ها

معیارهای اولویت بندی مسائل برای انجام پژوهش :

1- مناسبت (‌ وسعت مسئله افراد متاثر از مسئله شدت مسئله )

2- اجتناب از دوباره کاری

3- قابلیت  اجرا ( پول زمان ، تجهیزات ، نیروی انسانی )

4- مقبولیت سیاسی ( میزان توجه و حمایت مسؤولین و سیاستگزاران )‌

5 – قابلیت به کارگیری نتایج و توصیه ها

6 – فوریت نیاز به داده ها

7 – مقبولیت اخلاقی ( توجه به حساسیت فرهنگی )

 

 

[ ۱۳٩٢/۸/۱۱ ] [ ۱٠:٥٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]