فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

سکته مغزی

سکته مغزی

تهیه و تنظیم  : روح ا... دهمرده کارشناس دیابت فشارخون معاونت بهداشتی

منبع : شمس  محسن . سموات طاهره و همکاران . راههای پیشگیری و کنترل بیماریهای قلبی و عروقی . نشر جوان . چاپ اول 1391 

سلول های مغز باید همواره از طریق جریان خون از اکسیژن وگلوکز تغذیه شوند. اگر سلول های مغز به علت پارگی شریان های مغزی ویا انسداد آن، در دریافت اکسیژن وگلوکز مشکل پیدا کنند، از بین می روند و حمله مغزی یا سکته مغزی رخ می دهد .سکته مغزی به علت


 شرایط مختلف ایجاد می گردد:

1- انسداد عروق مغزی:در یک شریان سالم به ندرت لخته خون تشکیل    می شود. وقتی که دیواره د اخلی شریان ها با پلاک چربی پر می شوند    شریان ها دچارسفتی شده و باریک می شوند. درنتیجه، جریان خون کند و احتمال ایجاد لخته بیشتر خواهد شد. ایجاد لخته خون درشریان مغز و مسدود شدن آن یکی از مهم ترین علل بروز سکته مغزی است. به این وضعیت ترومبوز مغزی می گویند. این نوع سکته مغزی شایع ترین نوع است.

بعضی اوقات وقتی یک لخته خون دریکی از رگ های بدن دور از مغز مثل شریان کاروتید (شاهرگ گردنی)تشکیل می شود، توسط جریان خون در رگ ها به حرکت درمی آید تا این که بالاخره در یک شریان جا می گیرد(آمبولی). اگر این لخته خون درشریان مغز جاگیرد وجریان خون را مسدود کند، به آن آمبولی مغزی می گویند. وقتی یک لخته به صورت ترمبوز یا آمبولی، یک شریان در مغز را مسدود کند، این وضعیت انسداد عروق مغز به سکته مغزی منجر می شود . شایع ترین علت ایجاد آمبولی در عروق ، اختلال درضربان قلب است .

2- خون ریزی مغزی : زمانی که یکی از شریان های مغزی پاره شود و خون به داخل بافت اطراف مغز منتشر شود، دراین حالت خونریزی مغزی رخ می دهد و منجر به سکته مغزی می شود . با پاره شدن شریان مغزی، بافت این قسمت، ازخون محروم می شود و علاوه بر آن، فشار ناشی از تجمع خون درفضای بین مغز وجمجمه سبب می شود که بافت مغز تحت فشار قرار گیرد     به این ترتیب سلول های مغزی نمی توانند فعالیت خود را انجام دهند.

علل بروز خون ریزی های مغزی متنوع است. فشارخون بالا یکی از شایع ترین علل آن است. ضربات مغزی یا یک آنوریسم می تواند  منجر به پاره شدن شریان مغز ودر نتیجه خونریزی از شریان مغز شوند. درآنوریسم قسمتی از جدار شریان نازک می شود و درقسمت های ضعیف دیواره شریان، بیرون زدگی به شکل یک بادکنک به وجود می آید.این وضعیت اغلب با فشارخون بالا تشدید می شود .آنوریسم ها همیشه مشکل ایجاد نمی کنند ولی پاره شدن آنها می تواند منجر به سکته مغزی شود.

عوامل خطر غیر قابل اصلاح

1- سن : با افزایش سن خطر بروز سکته مغزی نیز افزایش   می یابد. بعد از 55 سالگی احتمال بروز سکته مغزی به ازای هر10سال افزایش سن، دو برابر می شود، البته باید دانست که سکته مغزی منحصر به افراد مسن نیست و در سن پایین تر نیز ممکن است رخ دهد .

2- جنس : میزان مرگ ناشی از سکته مغزی در زنان جوان نسبت به مردان جوان کمتر است. در دوران بعد از یائسگی به علت تغییرات هورمونی، میزان بروز سکته مغزی در زنان به سرعت افزایش می بابد و با مردان برابر می شود .

3- زمینه خانوادگی یا ژنتیکی: در بعضی از خانواده ها بروز این بیماری ها بیشتر است.

عوامل خطر قابل اصلاح درسکته مغزی

1- فشارخون بالا: فشارخون بالامهمترین عامل سکته مغزی است و بسیاری از سکته های مغزی با تشخیص وکنترل فشارخون بالا قابل پیشگیری خواهند بود.

2- بیماری های قلبی: مانند بیماری عروق کرونر و یا اختلال درآهنگ ضربان قلب و بیماری در سایر عروق بدن: دومین عامل خطر مهم سکته مغزی و مرگ ناشی از آن بیماریها هستند.

3- مصرف دخانیات : مصرف مواد دخانی به ویژه اگر با مصرف قرص جلوگیری از بارداری همراه باشد، خطر بروز سکته مغزی را افزایش         می دهد.

4- سابقه سکته مغزی یاحمله  مغزی گذرا: احتمال بروز سکته مغزی را چند برابر  بیشتر می کند .

5- غلظت خون:تعداد زیاد گلبول قرمز خون ، می تواند احتمال ایجاد لخته را افزایش دهد و احتمال سکته مغزی را بالا ببرد .

6- اختلال چربی های خون : کلسترول خون بالا خطر سکته مغزی را افزایش می دهد، چون سبب افزایش رسوب چربی در جدار رگ ها         می شود و با باریک شدن مجرای شریان ها و کاهش جریان خون به مغز ، بروز سکته مغزی را باعث می گردد. یک ماده چرب است که دربافت زنده یافت می شود. همه افراد نیاز به مقداری کلسترول دارند و آن را از دو راه به دست می آورند: بیشتر کلسترول مورد نیاز فرد در بدن ساخته می شود و بخش دیگر آن از طریق رژیم غذایی به بدن وارد می شود. مقدارکلسترول خون افراد با مصرف غذاهای حاوی کلسترول یا غذاهایی که بدن را وادار می کنند کلسترول بسازد، افزایش خواهد یافت .کلسترول بالا در خون می تواند با تغییراتی در رژیم غذایی و در بعضی موارد مصرف دارو کاهش یابد .

 

7- دیابت: موجب آسیب عروق خونی و سرعت گرفتن روند ایجاد تصلب شرابین (آترواسکلروز ) از جمله شریان های مغزی می شود  .

8- مصرف الکل: مصرف مشروبات الکلی نیز احتمال سکته مغزی را افزایش می دهد.

9- کم تحرکی: به طور غیرمستقیم درایجاد خطر سکته مغزی نقش دارد درواقع کم تحرکی موجب چاقی می شود

10- چاقی: چاقی موجب دیابت و فشارخون بالا می گردد و می تواند سبب خطر بروز سکته مغزی شود.

[ ۱۳٩٢/۸/۱۱ ] [ ۱۱:٤۸ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]