فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

سرطان دهان

سرطان دهان

محدثه عارفی – گروه تخصصی بیماریهای معاونت بهداشتی

منبع : مجموعه آموزشی سرطان دهان .  بنیاد امور بیماریهای خاص. سازمان ملی جوانان . گروه حمایت از بیماران سرطانی

 

سرطان هایی که در نواحی لب، لثه، زبان یا مخاط دهان ایجاد می شوند در دسته سرطان دهان قرار می گیرند. این سرطان ها معمولا در افراد بالای 40 سال ایجاد شده و احتمال بروز آنها با بالا رفتن سن افزایش می یابد. این سرطان ها بیشتر


 مردان را گرفتار می کنند ولی با وجود افزایش استعمال دخانیات در زنان ممکن است این نسبت تغییر یابد. سرطان های دهان براحتی قابل مشاهده یا لمس می باشند. هرگونه زخم یا تورم در دهان یا وجود توده در گردن که بیشتر از 2 هفته باقی بماند، باید توسط پزشک بررسی گردد .

سرطان های دهان در صورتی که در مراحل اولیه تشخیص داده شده و درمان شوند، شانس زیادی برای بهبود کامل دارند .

بیشتر این سرطان ها توسط عواملی که با روش زندگی ارتباط دارد، ایجاد می شوند. بیمارانی که زیاد سیگار می کشند یا تنباکو می جوند و افرادی که مشروبات الکلی به مقدار فراوان مصرف می کنند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان های دهان هستند. علاوه بر آن، افرادی که مدت طولانی در آفتاب می مانند، احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان لب دارند . تغییرات مختصر در روش زندگی مثل عدم استعمال و مصرف الکل و محافظت از تابش های نور آفتاب می تواند باعث کاهش احتمال ابتلا به سرطان دهان گردد .

محل سرطان دهان

شایع ترین محل های ایجاد سرطان دهان، لب پایین، زبان، کف دهان و  لثه ها می باشد. همچنین در اطراف لوزه ها، غدد بزاقی دهان و سطح داخلی گونه ها ممکن است سرطان ایجاد شود. اگر سرطان های این نقاط تشخیص داده نشود و بموقع درمان نگردد، سلول های سرطانی به غدد لنفاوی گردن و استخوان های فک انتشار می یابند .

منشا سرطان دهان

بیشتر زخم ها، توده ها و لکه های سفید و قرمزی که در دهان یا اطراف لب دیده می شوند، سرطان نیستند و اغلب به دنبال گاز گرفتن زبان واکنش های حساسیتی، عفونت ها و دندان های خراب ایجاد می گردند. اگر این تحریک ها در عرض دو هفته بهبود نیابد، به پزشک مراجعه شود .

علل سرطان دهان

الف – تنباکو: میزان مرگ و میر ناشی از سرطان دهان در افراد سیگاری 4 برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری است. سرطان دهان در افرادی که تنباکو می جوند و همچنین مصرف کنندگان ناس بیشتر از افراد عادی است و پیپ و سیگار هر دو باعث سرطان لب می شوند. وقتی مصرف کنندگان دخانیات همزمان الکل نیز به مقدار زیاد مصرف کنند، احتمال ابتلا به سرطان باز هم افزایش می یابد .

ب - نور خورشید : ارتباط بین سرطان لب و تماس های مکرر با پرتوهای ماورای بنفش نورخورشید بخوبی شناخته شده است. کشاورزان، ماهیگیران، کارگران ساختمانی، اسکی بازان و کسانی که مدت طولانی از وقت خود را زیر نور خورشید به سر می برند باید خود را از صدمات ناشی از آفتاب محافظت نمایند. یک کرم محافظ آفتاب با قدرت SPF بیش از 15 یا یک محافظ آفتاب حاوی اکسید روی یا دی اکسید تیتانیوم که قبل از ورود به آفتاب روی لب مالیده شود، بهترین عامل پیشگیری از سرطان لب        می باشد. استفاده از کلاه پهن به محافظت از پوست صورت کمک می کند.

ج - تحریک های ناشی از دندان: تحریک های مزمن ناشی از دندان های خراب یا دندان های مصنوعی نامناسب اغلب باعث ایجاد سرطان    نمی گردد. با این حال ممکن است مشکلاتی را در ارتباط با سرطان دهان ایجاد نماید. بعنوان یک اقدام پیشگیرانه مناسب، وقتی که دندان ها باعث صدمه به مخاط اطراف خود شوند، باید توسط دندانپزشک معاینه گردند .

تشخیص

علائم سرطان دهان شبیه اختلالات معمولی است که در دهان پیدا       می شوند. این علائم قابل مشاهده و لمس می شوند. اگر این تغییرات در عرض دو هفته بهبود نیابند باید توسط پزشک معاینه شوند. درد بندرت جزء علائم اولیه سرطان دهان می باشد .

علائم با اهمیت عبارتند از :

1- زخم دهان که بهبود نیابد

2- زخم یا لکه های شبیه زگیل بر روی لب

3- گلودرد مداوم

4- وجود زخم زیر محل قرار گرفتن دندان مصنوعی

5- توده گردنی

6- اختلال در جویدن یا بلع

برای تشخیص سرطان ممکن است عمل نمونه برداری انجام شود .

[ ۱۳٩٢/۸/۱۱ ] [ ۱۱:٥۱ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]