سرطان پستان

سرطان پستان زماني اتفاق مي افتد که سلولهاي پستاني به شکلي خارج از کنترل رشد کنند. اين سلولها به يکديگر مي پيوندند و توده اي بد خيم (سرطاني) را شکل مي دهند. هر پستان از بخشهاي کوچکي به نام لوب ساخته شده است. هر لوب يک گروه از بخشهاي کوچکتر دارد به نام لوبول. اين لوبولها شير توليد مي کنند. لوله هاي کوچکي به نام مجاري که از لوبها شروع مي شود و شکلي مانند شاخه هاي درخت را ايجاد مي کنند، شير را به نوک پستان که در مرکز ماهک است حمل مي کند. بقیه پستان به طور عمده از چربي ساخته شده است.

دو نوع اصلي سرطان پستان وجود دارد. سرطان پستاني که در لوبها آغاز مي شود و به بافتهاي اطراف گسترش مي يابد و به نام سرطان مهاجم لوبولي شناخته مي شود. مورد ديگري سرطان پستاني است که از مجاري آغاز مي شود و به بافتهاي اطراف گسترش مي يابد و به نام سرطان مهاجم مجاري شناخته مي شود.

وضعيت ديگري به نام سرطان درجا نيز وجود دارد که در آن سلولهاي ناهنجار در پستان وجود دارد اما اين سلولها سرطاني نيستند. وجود سرطان درجا علامتي از اين است که در آينده سرطان پستان مي تواند ايجاد شود. سرطان درجاي لوبولي سلولهاي ناهنجاري هستند که از لوبولها منشا مي گيرند و سرطان درجاي مجاري سلولهاي ناهنجاري هستند که از مجاري منشا    مي گيرند. بسياري از توده هاي پستان خوش خيم هستند که به اين معناست که اين سلولها سرطاني نيستند. توده هاي خوش خيم پستان به خارج از پستان گسترش پيدا نمي کنند و خطر تهديد کننده حيات ندارند. هر فردي از جمله آقايان مي تواند به سرطان پستان دچار شود اما اين بيماري عمدتا زنان بيش از 50 ساله را مبتلا مي سازد. و اين خطر به سرعت با افزايش سن زياد مي شود. زناني که سابقه خانوادگي سرطان پستان را دارند بيشتر در معرض خطر هستند.

چگونه مي توانيد خطر سرطان پستان را در خود کم کنيد؟ 

- باقي ماندن در وزن طبيعي

- خوردن سبزيجات بيشتر

- دارويي به نام تاموکسيفن نيز مي تواند خطر سرطان پستان را کم کند اما اين دارو تنها براي زناني استفاده مي شود که خطر بسيار زيادي براي بروز بيماري دارند. هنوز محققین اثرات دراز مدت آن را بررسی می کنند

چه کسي بايد آزمايشات غربالگري سرطان را انجام دهد؟ 

تمام زنان بالاي 20 سال بايستي به طور منظم براي سرطان پستان غربالگري شوند. اما آزمون غربالگري مناسب به طور عمده وابسته به سن زن است. مي توانيد از جدول زير براي آنکه ببينيد چه آزمايشي برايتان مناسب است استفاده نماييد. اگر بين 20 تا 39 ساله هستيد هر يک تا سه سال يک معاينه باليني پستان انجام دهيد اگر بين 40 تا 49 ساله هستيد  هر سال يک معاينه باليني پستان انجام دهيد. زناني که در خطر سرطان پستان قرار دارند نياز دارند که ماموگرامهاي منظم انجام دهند. با پزشک خود در اين مورد صحبت کنيد. اگر بيش از 50 سال سن داريد هر ساله يک ماموگرام (عکس راديوگرافي از پستان) و معاينه باليني پستان انجام دهيد . حتما در مورد خطر سرطان پستان در خود با پزشکتان صحبت نماييد. اگر خطرتان زياد است، ممکن است نياز به انجام دفعات بيشتر ماموگرام و در سن پايين تر داشته باشيد.

نشانه هاي سرطان پستان چيست؟

سرطان پستان ممکن است در مراحل اوليه هيچ نشانه اي نداشته باشد اما با رشد سرطان، نشانه هايي مانند موارد زير بروز مي کند:

-  يک توده در پستان يا زير ناحيه بازو

-  تغيير در اندازه، شکل يا رنگ پستان

-  ترشح از نوک پستان

-  تغيير در حس پوست پوشاننده پستان (پوست ممکن است فلس مانند يا دچار فرورفتگي و چروکيدگي شود)

برخي از اين نشانه ها مي تواند به دليل مشکلات ديگري ايجاد شوند. تنها يک پزشک مي تواند قطعا در اين مورد نظر دهد. اگر شما هر کدام از اين نشانه ها را داريد فو.را با پزشکتان صحبت کنيد.

عوامل خطر سرطان پستان 

موارد زير بر خطر سرطان پستان اثر مي گذارد. برخي ممکن است با شما تناسب داشته باشد و برخي نه :

سن ، جنس  ، قد ، وزن ، سبزيجات ، الکل ، سن اولين قاعدگي ، سن اولين زايمان ، سن يائسگي ، تعداد زايمانها ، تغذيه با شير مادر ، مصرف قرهاي پيشگيري از بارداري ، استفاده از هورمونهاي پس از يائسگي ، قوميت يهود ، سابقه خانوادگي ، بيماري خوش خيم پستان .

سن و سرطان پستان

خطر ايجاد سرطان پستان با افزايش سن افزايش مي يابد. اين ميزان عمدتا در سن زير 40 سال کم است، پس از 40 سالگي شروع به افزايش مي کند و در سنين بالاي 70 سال بيشترين ميزان را دارد.

                        

جنسيت و سرطان پستان

گرچه سرطان پستان مي تواند در مردان نيز ايجاد شود، حدود 99 درصد موارد در کشور آمريکا در زنان تشخيص داده مي شود.

قد و سرطان پستان

زنان قد بلند خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان پستان دارند. دانشمندان در مورد دليل آن مطمئن نيستند. يک دليل آن          مي تواند اين باشد که افراد قد بلند سلولهاي بيشتري در بدن خود دارند که تعداد سلولهايي را که قابليت سرطاني شدن را دارند افزايش مي دهد. دليل مطرح ديگر اين است که افراد بلند قد در زمان کودکي سريعتر رشد مي کنند و رشد سريعتر منجر به تغيير در ساختار ژنتيکي سلولهاي بدن مي شود و در نهايت باعث      مي شود آنها سرطاني شوند.

زنان و مردان قد بلند خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان روده نيز دارند.

وزن و سرطان پستان

زناني که در وزن طبيعي باقي مي مانند خطر کمتري براي ابتلا به سرطان پستان دارند، به ويژه اگر در دوره پس از يائسگي قرار داشته باشند. اين بدين دليل است که وزن کمتر سطح استروژن را در بدن شما کاهش مي دهد. استروژن يک هورمون مربوط به دستگاه تناسلي زنان است که در زناني که در دوره پيش از يائسگي خود قرار دارند در طي چرخه قاعدگي ترشح مي شود. اما اين هورمون پس از يائسگي توسط سلولهاي چربي نيز آزاد   مي شود. سطوح بالاي هورمون استروژن پس از يائسگي مي تواند باعث شود سلولهاي پستان، سرطاني شوند.

سبزيجات و سرطان پستان

زناني که حداقل 3 سهم از سبزيجات در هر روز مصرف مي نمايند خطر کمتري براي ابتلا به سرطان پستان دارند. سبزيجات حاوي ويتامين آ  احيا کننده است. سطح پايين ويتامين آ با سرطان پستان مربوط است. يک سهم از سبزيجات معادل يک فنجان سبزيجات سبز برگ خام مانند کاهو يا اسفناج نصف فنجان از ساير سبزيجات خام يا پخته نصف فنجان لوبيا يا نخود پخته است.

سن اولين قاعدگي و سرطان پستان

زناني که در سن پايين تري قاعده مي شوند، خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان پستان دارند. دليل اين امر آن است که قاعدگي زود هنگام بدن زن را در معرض مقادير بيشتر استروژن در طول دوره زندگي قرار مي دهد.

سن اولين زايمان و سرطان پستان

زناني که اولين فرزند خود ار در سنين بالا به دنيا مي آورند در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان پستان قرار دارند. دليل اين مسئله آن است که به نظر مي رسد حاملگي بافت پستان را تغيير مي دهد و احتمال سرطاني شدن آن را کم مي کند.

سن يائسگي و سرطان پستان

زناني که در سنين بالاتري نسبت به ديگر زنان يائسه مي شوند (زماني که قاعدگي هاي منظم به طور کامل متوقف مي شود) خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان پستان دارند. علت اين است که يائسگي دير رس بدن زن را در معرض مقادير بيشتر استروژن در طول دوره زندگي قرار مي دهد. زناني که يائسگي دير رس دارند در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان رحم نيز هستند.

تعداد زايمانها و سرطان پستان

زناني که کمتر از 2 فرزند دارند، خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان پستان دارند.. علت اين امر آن است که حاملگي بافت پستان را تغيير مي دهد و احتمال سرطاني شدن آن را کم مي کند. هر چه تعداد بارداريهاي زني کمتر باشد ميزان تغييرات حفاظت کننده در پستان کمتر است. زناني که  کمتر از 2 فرزند دارند، خطر بيشتري براي سرطان تخمدان دارند و زناني که دو يا بيشتر از 2 مورد زايمان داشته اند، خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان دهانه رحم دارند.

تغذيه با شير مادر و سرطان پستان

زناني که حداقل به مدت يکسال در تمام حاملگي هاي خود نوزادشان را با شير مادر تغذيه کرده باشند در خطر کمتري براي سرطان پستان قرار دارند. زناني که نوزاد خود را  با شير مادر تغذيه مي کنند در خطر کمتري براي سرطان تخمدان نيز قرار دارند.

قرصهاي پيشگيري از بارداري و سرطان پستان

زنان در هنگام استفاده از قرصهاي پيشگيري از بارداري در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان پستان قرار مي گيرند. ارتباط بين اين قرصها و سرطان پستان در بسياري مطالعات نشان داده شده است ولي دانشمندان علت آن را نمي دانند. قرصهاي پيشگيري از بارداري مي توانند اثرات مثبت و منفي بر سلامتي زنان بگذارند. اين قرصها در صورتي که حداقل به مدت 5 سال استفاده شوند مي توانند خطر سرطان روده بزرگ، رحم و تخمدان را کم کنند. اما در هنگام استفاده از آنها احتمال ابتلا به سرطان پستان، بيماري قلبي و حمله مغزي افزايش مي يابد. در برخي زنان نيز عوارضي مانند تهوع و استفراغ ايجاد مي کنند.

                      

هشدار: سيگار کشيدن و استفاده از قرصهاي جلوگيري از بارداري مي توانند يک ترکيب کشنده باشند. اين دو همزمان با يکديگر مي توانند خطر حمله قلبي و مغزي را به ميزان زيادي افزايش دهند. تمام زنان سيگاري و قلياني بايستي در اسرع وقت آن را ترک نمايند.

هورمونهاي پس از يائسگي و سرطان پستان

هورمونهاي پس از يائسگي داروهايي هستند که به کم شدن علائم يائسگي مانند گر گرفتگي و خشکي مهبل کمک مي کنند. آنها شامل هورمونهايي هستند که شبيه هورمونهاي دستگاه تناسلي زنان (استروژن و پروژسترون) هستند که ساخت مقادير زياد آنها در بدن پس از يائسگي متوقف مي گردد.

زناني که هورمونهاي پس از يائسگي را به مدت حداقل 5 سال استفاده کنند در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به سرطان پستان هستند. علت آن اين است که اين هورمونها سطح هورمون استروژن را در بدن زن بالا مي برند. سطوح بالاي استروژن پس از يائسگي مي تواند باعث شود سلولهاي پستان، سرطاني شوند.

هورمونهاي پس از يائسگي  مي توانند اثرات مثبت و منفي بر سلامتي زنان بگذارند. اين داروها مي توانند خطر سرطان روده بزرگ و پوکي استخوان را کم مي کنند. اما مي توانند خطر سرطان پستان و رحم را زياد کنند. ضمنا زماني تصور مي شد که اين داروها مي توانند خطر بيماري قلبي را کم کنند اما امروزه اين موضوع که آنها چگونه بر خطر اين بيماري اثر مي گذارند آشکار نيست.

بيماريهاي خوش خيم پستان و سرطان پستان

بيماريهاي خوش خيم پستان گروه بزرگي از وضعيتهاي غير سرطاني پستان شامل کيستها، فيبروآدنومها و هيپر پلازي ها هستند. از بين تمام موارد بيماريهاي خوش خيم پستان تنها هيپر پلازي ها با سرطان پستان مرتبط هستند. علت آن اين است که سلولهاي اضافي در مجاري مي توانند به ميزان بيشتري غير طبيعي شوند. اما در کل هيپر پلازي ها به ندرت سرطاني مي شوند.

سابقه خانوادگي و سرطان پستان

زناني که مادر يا خواهري مبتلا به سرطان پستان دارند در معرض خطر بيشتري هستند به ويژه آنکه تشخيص آن در زمان جواني گذاشته شده باشد. علت اين است که تعداد محدودي از سرطانهاي پستان با تغييرات ساختمان ژنتيکي سلول مربوط هستند که مي تواند در بين نسلها به صورت ارثي منتقل شود.

تهیه و تنظیم برای نشریه : محمود فاطمی