فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

پاسخ به سؤالات رایج مادران (8)

پاسخ به سؤالات رایج مادران  (8)

تهیه وتنظیم:  لیلا جهانتیغ

منابع:کتاب راهنمای مادران برای تغذیه با شیرمادر، پاسخ به سوالات رایج مادران، انتشارات وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی اداره سلامت کودکان

 ترویج تغذیه با شیرمادر، سال انتشار 1390، گردآوری و تالیف :دکتر سید حامد برکاتی،سوسن سعدوندیان، دکتر شهناز علایی، مریم فریور، نسرین همایونفر

 

مقدمه : تغذیه با شیر مادرمعمولاً می‌تواند با موفقیت انجام شود اگر:
* مادر بخواهد و احساس خوبی در باره آن داشته باشد.

* شیرخوار در وضعیت صحیح پستان را بمکد. 

* شیرخوار به طور مکرر و هر زمان که مایل است تغذیه شود.
پس وظیفه ما، آگاه سازی مردم در همه جاست که: ترویج و حمایت از تغذیه با شیرمادر، حق مادر، حق کودک و دفاع از حقوق بشر است .

1- برفک نوک پستان چرا به وجود می آید و چگونه درمان    می شود؟


برفک معمولا به دنبال درمان ماستیت و سایر عفونت ها با آنتی بیوتیک به وجود می آید. این عفونت پوست نوک پستان را زخم کرده و خارش ایجاد می کند و نوک پستان کمی کمرنگ تر می شود. گاهی اوقات شیرخوار هم مبتلا به برفک دهان است. در صورت تشخیص مادر و شیرخوار باید هم زمان درمان شوند. برخی مادران آن را به صورت احساس سوزش و تیرکشیدن توصیف می کنند. مدت درمان مادر14روز و با محلول یا کرم نیستاتین است که روزی 4 بار بعد از شیر دادن روی نوک و هاله پستان مالیده می شود. درمان شیرخوار نیز 14 روز و فقط با محلول نیستاتین می باشد که روزی 4 بار 15قطره از محلول را باید به آرامی در سطح داخلی دهان شیرخوار یعنی داخل گونه ها، لثه ها و روی زبان مالید. بهترین زمان بلافاصله بعد از تغذیه است که اثر آن تا نوبت بعدی تغذیه باقی می ماند.

درمان مادر و کودک باید تواما ادامه یابد.مادر باید سینه بندخود را روزانه عوض کرده و با آب داغ و صابون بشوید. در صورت استفاده از گول زنک و سرشیشه برای کودک، استفاده از آنها رامتوقف کنید و یا روزانه 20 دقیقه بجوشانید و بطور هفتگی آن ها را عوض کنید.

2- در صورت بروز احتقان در پستان مادر چه باید کرد؟

بهترین راه پیشگیری از بروز احتقان شروع تغذیه نوزاد از پستان بلافاصله بعد از تولد و تغذیه مکرر اوست. اطمینان حاصل کنید، گرفتن پستان در وضعیت صحیح است. هنگام احتقان پوست روی پستان اغلب براق و نوک آن پهن بنظر می رسد و گرفتن پستان برای شیرخوار مشکل است. ابتدا با کمپرس آب گرم به جاری شدن شیر کمک نمایید، سپس مقداری از شیر را دوشیده تا تورم اطراف نوک پستان کاهش یابد و شیرخوار بتواند هاله پستان را در دهان بگیرد. به تخلیه مکرر شیر توجه نمایید و زمان و دفعات تغذیه با شیر مادر را محدود نکنید. اگر احتقان پستان به سرعت درمان نشود ممکن است عفونت پستان(ماستیت)عارض شود و با تشکیل آبسه تولید شیر کاهش یابد.

روش دیگر، استفاده از بطری گرم است. بدین ترتیب که یک بطری دهان گشاد را از آب داغ پر کنید پس از چند دقیقه که بطری کاملا داغ شد آب آن را خالی نموده و دهانه بطری را در آب سرد فرو کنید تا خنک شود بعد دهانه آن را روی آرئول پستان بگذارید و چند دقیقه نگه دارید. بطری به مرور سرد شده شبیه به یک مکنده، نوک پستان را به داخل می کشد و به این ترتیب به جریان یافتن شیر کمک می نماید.

جهت کاهش ورم و کم شدن درد بعد از تغذیه شیرخوار، کمپرس سرد روی پستان ها قرار دهید.گذاشتن برگ کلم روی پستانها به مدت 15 دقیقه ،3 تا 4 بار در روز کمک کننده است. بدین ترتیب که ابتدا برگ های کلم را جدا کنید، آن را کاملا شسته و خشک نموده و در یخچال بگذارید. پس ازخنک شدن قسمت وسط یک برگ را به اندازه نوک پستان جدا کرده، سپس برگ کلم را روی پستان بگذارید.

چنانچه احتقان در نوک پستان باشد گذاشتن دو انگشت در بالا و پایین نوک پستان و فشار روی آن برای چند ثانیه در کاهش احتقان نوک پستان مؤثر است. ماساژ گردن و پشت و ماساژ ملایم پستان ها کمک کننده است. در صورت شدید بودن درد، مسکن استفاده نمایید.

3- برجستگی کوچک و دردناکی در پستانم احساس می کنم، مشکل چیست و چگونه باید آن را درمان کرد؟

برجستگی کوچک و اغلب دردناک در پستان به علت بسته شدن یکی از مجاری شیر است. این انسداد ممکن است در اثر فشار از خارح نظیر لباس یا سینه بند تنگ یا خوابیدن روی پستان بوده و یا ناشی از عادت شیرخوار به شیرخوردن فقط در یک حالت خاص باشد. گاهی هم فشار ناشی از گذاشتن دست روی پستان در زمان شیر دادن ممکن است سبب بسته شدن مجرای شیر شود. در صورت بسته شدن یک یا چند مجرای شیر، شیرخوار باید مکررا با شیر مادر تغذیه شود. در این صورت بهتر است :

- تغذیه را از پستان مبتلا شروع کنید. هم زمان با مکیدن شیرخوار، پستان خود را از بالای محل انسداد به طرف نوک آن ماساژ دهید. در پایان تغذیه هم اگر به نظر می رسد شیری در پستان باقی مانده است باید دوشیده شود.

- اصلاح وضعیت شیر خوردن شیرخوار در صورت نیازجهت خالی شدن همه مجاری لازم است. می توانید شیرخوار را در وضعیت های مختلف شیر بدهید. خم شدن به جلو در پستانهای سنگین کمک میکند.

- در صورت امکان تغذیه مکرر شیرخوار از پستان لازم است، یعنی از فاصله دادن طولانی میان وعده های شیردهی به ویژه در مرحله حاد و مشکل اجتناب کنید.(درصورت عدم تمایل شیرخوار به مکیدن شیر را مرتب بدوشید)

- حمام کردن و دوش گرفتن و قرار دادن حوله یا پارچه پشمی (کمپرس گرم روی پستان) قبل از شیردهی به جریان یافتن شیر کمک می کند.

- بخش درگیر پستان را پیش از دوشیدن شیر به آرامی با نوک انگشتان ماساژ دهید و تا زمان ایجاد احساس راحتی در پستان، ماساژ و دوشیدن را به طور متناوب ادامه بدهید.

4-پستانم دچار عفونت (ماستیت) شده روش درمان چیست ؟

یکی از مهم ترین اقدامات برای درمان ماستیت، تخلیه مکرر شیر از پستان است زیرا در اثر ماندن شیر در پستان، عفونت تشدید می شود. بهتر است تعذیه از پستان سالم شروع و بعد از اینکه شیر جریان پیدا کرد با تغذیه از پستان مبتلا ادامه پیدا کند. چون مادر به مصرف آنتی بیوتیک نیز نیاز دارد، بنابراین مراجعه به پزشک الزامی است. اگر درمان ماستیت زود شروع نشود و یا کامل نباشد می تواند منجر به آبسه پستان گردد.

- در صورت امکان به منظور ایجاد مکیدن قوی شیردهی را از پستان سالم شروع کنید. پستانها را به آرامی در طی شیردهی یا قبل از آن با استفاده از نوک انگشتان به طرف نوک پستان ماساژ دهید.

- وضعیت شیرخوردن شیرخوار را در هر نوبت از تغذیه تغییر دهید تا تمامی مجاری شیر تخلیه شوند.

- در صورت نیاز می توان مسکن(استامینوفن یا بروفن )مصرف کرد. تخلیه و دوشیدن پستان پس از هر تغذیه مهم است.

- کمپرس گرم پستان(استفاده از آب یا حوله گرم برای افزایش جریان شیر) قبل از شیردهی و کمپرس سرد (قرار دادن تکه یخ در حوله تمیز روی پستان) بعد از شیر دادن مفید خواهد بود . در فواصل شیردهی نیز روی قسمت درگیر کمپرس سرد و یا گرم(هر کدام راحت تر است) بگذارید.

- اگر درد یا التهاب علی رغم توصیه های گفته شده بهبود نیافت باید به پزشک مراجعه کنید.

بطور کلی سه عامل مهم در درمان ماستیت: استراحت، مصرف مایعات فراوان و تجویز آنتی بیوتیک توسط پزشک ا ست.

5-دچار آبسه پستان شده ام، چه باید کرد آیا شیر دادن ممنوع است؟

 

درمان آبسه نیز شبیه ماستیت است اما ممکن است برای تخلیه چرک نیاز به شکافتن آبسه هم باشد. به طور کلی تغذیه شیرخوار با شیر مادر از پستان مبتلا منعی ندارد مگر این که آبسه به مجاری شیر سر باز کرده باشد. البته معمولا آبسه به بیرون از نسج پستان باز می شود. به طور کلی اگر آبسه پستان شکافته شود و شکاف نزدیک به نوک پستان نباشد ادامه تغذیه از پستان مبتلا بدون اشکال است اما اگر محل شکاف به نوک پستان و هاله نزدیک باشد می توانید مدت 48 تا 72 ساعت شیر آن پستان را بدوشید و دور بریزید ولی تغذیه کودک را از پستان دیگر ادامه دهید.

به تغذیه شیرخوار از پستان سالم ادامه دهید و پستان آبسه دار را بدوشید. در مواردی که آبسه شکافته شده و از نوک آن چرک همراه شیر جاری است شیردهی از این پستان مجاز نیست و شیر این پستان باید هر 4 ساعت  6 دوشیده و دور ریخته شود ( معمولا دو تاسه روز به طور موقت) تا زمانی که درمان آنتی بیوتیکی شروع شود و دیگر چرک همراه شیراز آن ترشح نشود تا تولید شیر برقرار بماند.

هم چنین دوشیدن شیر از بسته شدن مجاری شیر که یک عارضه غیر قابل اجتناب در آبسه های عمیق است پیشگیری می کند. در این زمان باید شیرخوار را از پستان دیگر که سالم است شیر داد.

[ ۱۳٩٢/۸/٢٠ ] [ ٧:٢٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]