فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

افسردگی در سالمندان

افسردگی در سالمندان

تهیه کننده : شیرین شهریاری-کارشناس بهداشت روان معاونت بهداشتی

منابع: رجائی فرحناز. فتحی حمیدرضا . زرکش عالیه . اختلالات سالمندان . ناشر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی .سال1392

 

فراوانی نشانه‌های افسردگی بالینی بارز در بین سالمندان غیربستری 8 تا 15 درصد و در بین سالمندان بستری حدود 30 درصد است. نشانه‌های افسردگی شامل موارد زیر است:

-       خلق افسرده در اکثر مواقع روز

-       کاهش قابل ملاحظه علاقه یا احساس لذت نسبت به تمام یا تقریبا تمام فعالیت‌ها در قسمت عمده روز

-       کاهش قابل ملاحظه وزن بدون پرهیز


یا ر‍ژیم غذایی، کاهش ویا افزایش اشتها تقریباً هرروز

-       بی‌خوابی یا پر خوابی تقریباً هرروز

-       تحریک یا کندی روانی –حرکتی تقریباً هر روز

-       خستگی یا فقدان انرژی تقریباً هرروز

-       احساس بی ارزشی یا گناه

افکار تکرار شونده مرگ افسردگی نه تنها موجب می‌شود‌ سالمندان آن‌طور که باید از زندگی لذت نبرند؛بلکه می‌توَاند عاملی برای به خطر انداختن سلامت آنان نیز باشد. افسردگی در سالمندان، غالباً تشخیص داده نمی‌شود و آثار مهمی روی کیفیت زندگی، پیامدهای بیماری بالینی، وضعیت عملکردی، استفاده از خدمات پزشکی و مرگ و میر و ناتوانی آنان دارد. و بیشتر سالمندان مبتلا به افسردگی با شکایات جسمی به مراکز مراقبتی اولیه مراجعه می‌کنند. هم‌چنین افسردگی منجر به افزایش مصرف دارو، افزایش هزینه بیمار جهت داروهای تجویزی و فاقد نسخه، خطر بالاتر مصرف الکل، افزایش مدت بستری و هزینه‌های مراقبتی می‌شود.

دلایل بسیاری برای نادیده‌گرفتن این افراد وجود دارد. برخی تصور می‌کنندافسردگی جزیی از روند پیری و پیامد از کارافتادگی ‌است‌. سالمندان اغلب درانزوا به سر می‌برند و کسی متوجه اندوه و دلتنگی آنها نمی‌شود.

بسیاری از پزشکان تنها به درمان بیماری جسمی آنها پرداخته و ‌افسردگی آنهارا نادیده می‌گیرند و البته بسیاری از افراد مسن نیز از صحبت دربارهاحساسات خود ابا دارند‌. بی‌توجهی و نادیده گرفتن هشدارها می‌تواند نتایجمخربی دربرداشته باشدبنابراین‌ شناخت این نشانه‌ها و جست‌وجوی راه‌هایی برای حمایت از سالخوردگانبسیار بااهمیت است‌.

فاکتورهای خطر جهت ابتلای سالمندان به افسردگی شامل: زن بودن، انزوای اجتماعی، وضعیت زندگی زناشویی به شکل سالمند بیوه، مطلقه‌بودن یا متارکه‌کردن، وضعیت اقتصادی اجتماعی پایین، بیماری‌های ناتوان‌کننده همراه، درد کنترل نشده، بی‌خوابی، اختلال‌های عملکردی و شناختی است.

نشانه‌های افسردگی سالمندان عبارتند از:

دلتنگی، خستگی، کاهشوزن و اشتها، اختلال خواب، احساس بی‌ارزشی و سربار بودن، تصور مداوم مرگ،کاهش یا عدم‌علاقه به سرگرمی‌ها و تفریحات پیشین، گوشه‌گیری و کناره‌گیریاز اجتماع و افسردگی بدون اندوه و دلتنگی.

روش‌های حمایت سالمندان افسرده

افسردگی باعث تداخل در توانایی افراد برای کمک به روند درمان و به‌دست‌آوردن انرژی ازدست‌رفته می‌شود. سالمندان افسرده به مرور زمان مشکلاتبیشتری را تجربه خواهند کرد و اگر حاضر به قبول بیماری خود نبوده یا به سببخجالت و غرور از کمک طلبیدن پرهیز داشته باشند، شرایط پیچیده‌تر خواهد شد ودر نتیجه از‌ میان ‌برداشتن چنین موانعی، ما را در بهبود هرچه‌بیشتر اینافراد یاری خواهد داد‌.

اگر از سالمندی مراقبت می‌کنید که دچار افسردگی است، می‌توانید حمایت عاطفیخود را به او اظهار کنید و به سخنانش با صبر و حوصله گوش فرا دهید. او رابه خاطر احساساتش سرزنش نکنید و به واقعیت‌هایی اشاره کنید که در او ایجادامید می‌کند.راه‌های دیگری نیز برای کمک به سالمندان وجود دارد؛از جمله:

1-قدم زدن: هنگامی‌که ذهن و بدن فرد فعال است، افسردگی کاهش می‌یابد‌. بهاو فعالیت‌هایی را پیشنهاد دهید که از انجام‌شان لذت ببرد. قدم‌‌زدن،فعالیت‌های هنری، دیدن فیلم یا رفتن به موزه و هر‌آنچه باعث فعال نگه داشتنذهن و جسم او شود، موثر خواهد بود.

2-    برنامه منظم روزانه: بیرون رفتن گروهی‌، ملاقات با دوستان و آشنایان ورفتن به اجتماعات و گروه‌های همسالان می‌تواند سالمندان را در مقابله باتنهایی و انزوا یاری دهد‌. اگر او در مقابل برنامه‌های شما مقاومت کرد، باملایمت برخورد کرده و او را به بودن با جمع ترغیب کنید.

3-   تغذیه سالم: یک رژیم غذایی ناسالم باعث تشدید افسردگی می‌شود‌. بنابراینسعی کنید رژیم غذایی سالمندان مملو از سبزی‌، میوه‌، حبوبات و پروتئینکافی باشد‌.

4-    تکمیل دوره درمان: به‌دنبال ناقص گذاشتن دوره درمانافسردگی به سرعت بازمی‌گردد. وعده‌های دارویی تجویز‌شده را به او یادآوری کنید‌.

[ ۱۳٩٢/۸/٢٠ ] [ ٧:۳٧ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]