فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

فسردگی

افسردگی

تهیه و تنظیم: عفت میر کارشناس پرستاری معاونت آموزشی(دانشکده پرستاری و مامایی)

منابع: مقابله با افسردگی وشیوه های درمان آن،نویسنده:ایوی ام. بلاک برن، مترجم:دکتر گیتی شمس

افسردگی، نویسنده: ساندرا سالمانز، مترجم: میرمجید خلخالی زاویه

 

افسردگی اساسی عبارت است از وجود خلق افسرده روزانه، به مدت حداقل 2 هفته در اکثر اوقات روز و هر روز. تشخیص افسردگی عمدتا بر پایه نشانه‌های آن صورت می‌گیرد که مهمترین آن عبارتند از: فقدان لذت ، تغییرات شبانه روزی خلق و نا امید بودن نسبت به آینده.

مقدمه

غم نوعی احساس طبیعی است که در واکنش به شرایط ناخوشایند وناملایمات، مثل وقایع ناراحت کننده و از دست دادن عزیزان پدید می‌آیِد. این حالت معمولا با اضطراب، کاهش انرژی، کسالت عمومی و خواب کم،


 همراه است. تقریباً همه افراد، تغییرات درخلق و خو و روحیه خود را به نوعی تجربه کرده‌اند. گاهی اوقات، احساس نگرانی، سردرگمی یا افسردگی، واکنش های طبیعی در برابر برخی رویدادها است. معمولاً حوادث و رویدادها تغییرمی‌کنند، مشکلات حل می‌شوند و این تغییرات خلق و خویی برطرف می‌شود. تداوم احساس غم و یاس به افسردگی و نا امیدی می‌انجامد که از آن گریزی نیست.

علایم

  • خلق افسرده مانند احساس غمگینی، درماندگی و احساس پوچی و همچنین گریه کردن بی‌مورد
  • کاهش قابل توجه علاقه نسبت به تمام فعالیت هاو فقدان احساس لذت
  • کاهش یا افزایش اشتها
  • بی‌خوابی یا پرخوابی که نوع بی‌خوابی شایعتر است
  • کندی روانی - حرکتی
  • کاهش یا افزایش میل جنسی که کاهش آن شایعتر است
  • خستگی یا فقدان انرژی
  • احساس بی‌ارزشی یا گناه بیجا
  • کاهش تمرکز و بدنبال آن کاهش قدرت تفکر و تصمیم گیری
  • افکار خودکشی تکرار شونده
    اگر فردی 5 مورد یا بیشتر از علایم فوق را به مدت 2 هفته مداوم داشته باشد بیمار افسرده است و باید به روانپزشک مراجعه کند. البته باید حداقل یکی از 2 معیار خلق افسرده و از دست دادن لذت را داشته باشد  و علایم ناشی از تاثیر مستقیم یک ماده (داروی تجویزی یا مورد         سو مصرف) و یا نوعی بیماری جسمی مثل کم‌کاری تیروئید نباشد.

بعضی مواقع و بخصوص در فرهنگ ما، افسردگی با تابلوی فیزیکی بصورت علایم سوماتیک (شکایت های جسمانی و دردهای متحرک) مراجعه می‌کنند. علایم سوماتیک شامل مشکلات شکمی، سوء هاضمه، نفخ ، کاهش اشتها، تپش قلب، احساس ناراحتی در قفسه سینه ، سردرد، درد گردن، درد پشت و شانه‌ها می‌باشد.

علل افسردگی

افسردگی حاصل واکنش بین وقایع پر‌استرس زندگی و عوامل ژنتیکی و تجربیات دوران کودکی می‌باشد. خطر ابتلا به افسردگی در بستگان درجه اول بیمارمبتلا به افسردگی شدید نسبت به بقیه افراد بیشتر می‌باشد. عوامل مساعدکننده افسردگی عوامل ژنتیکی، نوع شخصیت فرد، عوامل محیطی و بیماری های جسمانی ومعلولیت جسمانی می‌باشد و عوامل تسریع کننده آن غالبا وقایع پراسترس زندگی می‌باشد.

فرآیندهای بیوشیمیایی واسط

شواهد روز افزونی از اختلالات بیوشیمیایی درمیان بیماران افسرده وجود دارد که ماهیت دقیق آنها هنوز مشخص نیست، قویترین یافتهبه نفع وجود نوعی اختلال در عملکرد سروتونین مغز می‌باشد و بررسیها نشان داده کهدر مایع مغزی- نخاعی بیماران افسرده غلظت متابولیت اصلی سروتونین پایینمی‌باشدبر همین اساس بیشترداروهای ضد افسردگیبا اثر بر این روند ،تاثیر می‌کنند. همچنین سطح کورتیزول خون در نیمی از بیماران افسرده بالا می‌باشد.

درمان:

روان درمانی

افسردگی اگر خفیف باشد و به ویژه واکنشی نسبت به وقایع پراسترس زندگی باشد ممکن است نیاز به درمان با داروهای ضد افسردگی نداشته باشد و موارد خفیف را می‌توان با استفاده از روش های روان درمانی حمایت های اجتماعی و حل مسئله درمان کرد. برای درمان روان شناختی نباید با گذشته بیمار مبارزه کرد و یا بیش از حد به گذشته پرداخت، زیرا خلق او را بیشتر سرکوب می‌کند.        
در مورد داغ‌دیدگی و از این قبیل مسائل، بیمار را باید تشویق کرد که در مورد احساسات خود با دیگران صحبت کند و مشکلات خود را با دیگران در میان بگذارد و عوامل آزار دهنده اطراف خود را تغییر دهد. بیمار افسرده را باید تشویق کرد که از گوشه گیری پرهیزکرده و فعالیتهای اجتماعی مناسبی داشته باشد ولی نباید او را به فعالیت هایی وادارکرد که به علت تمرکز ضعیف یا کندی، احتمال شکست خوردگی در آنها وجود دارد.
یکی از راه های دیگر روان درمانی تشویق بیمار برای انجام کارهای فیزیکی از جمله ورزش و استحمام روزانه و مرتب کردن ظاهر و پوشیدن لباس های مرتب و ... است.   
یک نکته هم اینکه نقش عامل مذهب در پیشگیری و درمان اختلالات روانی بسیار مهم است و دین درمانی Religious therapy یکی از راه های درمان افسردگی است. بررسی ها نشان داده که بیمارانی که اعتقاد به مذهب و دیندارند و مذهبی هستند کمتر به افسردگی مبتلا می‌شوند و در صورت ابتلا پاسخ خوبی به درمان دارند.

درمان دارویی

داروهای ضد افسردگی شامل 3 حلقه‌ای‌ها ، مهار کننده‌های اختصاصی باز جذب سروتونینSSRI  و مهار کننده‌های مونوآمین اکسیداز MAOI می‌باشند که پرمصرف ترین آنها گروه داروهای نورتریپتیلین و آمی‌تریپتیلین و ... وهمچنین فلوکستین می‌باشند. اثر درمانی داروهای ضدافسردگی پس از حداقل 2 هفته شروع می‌شود.

درمان با الکتروشوک ECT

اثر درمانی این روش نسبت به درمان دارویی سریعترآغاز شده و بیشتر در افسردگیهای شدید موثر است و در بیمارانی کهکاهش وزن شدید، بیدار شدن در صبح زود ،کندی حرکتی و هذیان وجود داشته باشد، اثر ECT بهتر خواهد بود. در این روش بعد ازبیهوش کردن بیمار به وی شوک الکتریکی داد می‌شود.

روند بیماری افسردگی

افسردگی ممکن است در هر سنی شروع شود، ولی میانگین سن شروع 30-25 سالگی است. در اکثر بیماران با اینکه عود شایع است، ولی بیمار در نهایت بهبود می‌یابد. برخی روانشناسان درمان افسردگی را به معنای تولدی دوباره می‌شناسند و معتقدند فردی که یک فاز افسردگی را   پشت سر گذاشته و درمان شده توان مقابله با مشکلات در این فرد بالا رفته و نگرش او به زندگی واقع بینانه‌تر می‌شود.

[ ۱۳٩٢/۱٢/٧ ] [ ٢:۱٩ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]