فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

آماده سازی و آگاهی بیمار، جهت نمونه گیری صحیح

آماده سازی و آگاهی بیمار، جهت نمونه گیری صحیح

گردآورنده:مهدی خوش سیما شهرکی کارشناس ازمایشگاه مرجع

 از آن جایی که بیشترین خطاهایی که در نتایج آزمایش­ها در دنیا مشاهده می گردد مربوط به خطاهای قبل از انجام آزمایش از جمله شرایط آماده سازی بیماران، شرایط نگهداری نمونه و ....... می­باشد برای پیشگیری از این موارد راه­کارهای مختلفی از جمله


استاندارد نمودن نمونه­ها ارائه شده است. در همین راستا شرایط آماده­سازی قبل از انجام آزمایش معرفی می­گردد. رعایت شرایط ذکر شده در این راهنما در نتایج حاصل از آزمایش­ها و مقایسه آن با مقادیر طبیعی و به تبع آن در مدیریت تشخیص و درمان توسط پزشکان محترم بسیار موثر خواهد بود.

راهنمای ناشتایی جهت انجام آزمایش ها:

ناشتایی با زمان مشخص جهت انجام آزمایش­ها مانند آزمایش قند خون ناشتا، تری گلیسرید و...  الزامی است چرا که خوردن غذا می­تواند منجر به تغییر در مقادیر آزمایش شود. اگر پزشک در آزمایشگاه از شما بخواهند که در وضعیت ناشتا برای انجام آزمایش­ها مراجعه نمایید خواهشمند است جهت جمع آوری صحیح نمونه برای آزمایش­های درخواست شده موارد ذیل رعایت گردد:

1- هشت ساعت قبل از مراجعه به آزمایشگاه هیچ غذا یا آشامیدنی    (بجز آب) نخورید(این مدت ناشتایی در شب توصیه شده است که فعالیت­های بدن به حداقل رسیده و مقادیر طبیعی نیز در نمونه­های صبح تعیین شده­اند). آزمایش قند حداقل 8 ساعت ناشتایی لازم دارد.

2- در صورتی که آزمایش­­های مربوط به چربی خون مثل تری­گلیسرید برای شما درخواست شده باشد مدت زمان ناشتایی حداقل 12 ساعت است.

3- آزمایش های فسفر، اوره، اسید اوریک، پرولاکتین حداقل 4 ساعت ناشتایی لازم دارند.

4- از نوشیدن آب میوه، چای و قهوه در طی مدت ناشتایی بپرهیزید اما نوشیدن آب بلامانع است (مگر آن­که محدودیت در مصرف آب توسط پزشک تذکر داده شده باشد).

5- در طی مدت ناشتایی از استعمال دخانیات، جویدن آدامس و تمرین بدنی و ورزش پرهیز نمایید. این موارد ممکن است منجر به تحریک سیستم گوارش و تغییر در نتایج آزمایش­ها شود.

6- بعد از نمونه­گیری شما می­توانید رژیم غذایی عادی و فعالیت روزانه را شروع نمایید .

روش آماده سازی برای آزمایش قند خون 2 ساعت پس از غذا

نتایج به خاطر عدم رعایت شرایط می­تواند منجر به نادیده گرفته شدن مسائل مهم پزشکی یا درخواست بیش از اندازه و بدون آزمون­های آزمایشگاهی گردد. لطفاٌ برای دست­یابی به نتایج صحیح آزمایش به نکات ذیل توجه فرمایید:

خوردن غذا :

- یک وعده غذای متعادل و معمول را آماده نمایید(شامل پنیر، کره)

- زمان شروع غذا خوردن را یادداشت نمایید. زمان 2 ساعت پس ازغذا  از همان لحظه شروع غذا خوردن آغاز می­گردد. به عنوان مثال اگر شما خوردن غذا را در ساعت 8 صبح آغاز می­کنید، نمونه آزمایش ساعت 10 صبح از شما گرفته شود.

-  مدت زمان خوردن غذا نباید بیش از20 دقیقه به­طول انجامد.

-  بعد از خوردن غذا به هیچ وجه چیز دیگری اعم از آدامس، شیرینی، آب میوه و .... نباید خورده شود ( به استثنا مقدار کم آب )

- پانزده دقیقه قبل از موعد نمونه­گیری (2ساعته) در آزمایشگاه حضور داشته باشید.

- به محض ورود به آزمایشگاه مسئولین پذیرش را مطلع نمایید و اگر راس2 ساعت از شما خون­گیری انجام نشد دوباره به مسئول پذیرش اعلام فرمایید.

نکته 1: فعالیت فیزیکی می­تواند تاثیرات کوتاه مدت و بلند مدت در نتایج تست­ها ایجاد نماید. تاثیرات کوتاه مدت مانند افزایش لاکتات، CPK و تست­های انعقادی و پلاکت و تاثیرات طولانی مدت مانند افزایشCPK، آلدولاز، AST و LDH . هم چنین هورمون­های جنسی شامل تستوسترون، آندرستن دیون، LH، در زمان­های طولانی مدت بالا می­روند.

نکته 2: نتایجی که به وسیله تغییر در حالت و Position تحت تاثیر قرار می­گیرند شامل: آلبومین، توتال پروتئین، آنزیم­ها، کلسیم، کلسترول و تری گلیسیرید می­باشند.

 نکته 3: آزمایشات زیر ترجیحاً باید اول صبح گرفته شود:

 نمونه ادرار، فریتین ، هورمون­های تیروئیدی و جمع آوری قسمت میانی ادرار جهت آزمایش کشت ادرار

شیوه تمیز نمودن و جمع­آوری نمونه (در خانم ها):

نحوه شستشو و تمیز کردن:

1- دست­های خود را با آب و صابون کاملاٌ بشویید.

2- درپوش ظرف جمع­آوری نمونه را باز نمایید، دقت شود که داخل ظرف و درپوش آن آلوده نشود.

3- چنانچه در زمان قاعدگی( پریود ) می­باشید جهت جلوگیری از جریان خون از یک تامپون مخصوص که از قبل تهیه شده استفاده نمایید.

4-  مجرای خروج ادرار و نواحی اطراف آن را بشویید به نحوی که عمل شستشو از جلو به عقب صورت گیرد، (در صورت موجود بودن دستمال از آن استفاده نمائید) دستمال استفاده شده را در ظرف مخصوص زباله بیاندازید.

 نحوه جمع­آوری نمونه:  

1- عمل ادرار نمودن را شروع نمایید (در خلال ادرار کردن لب­های دستگاه تناسلی هم­چنان از یکدیگر دور باشند ).

2- نکته مهم: قبل از اینکه ظرف جمع­آوری نمونه را در برابر جریان ادرار قرار دهید، صبر نمایید تا ادرار به خوبی جریان یابد و قسمت کمی از ادرار به خارج (داخل توالت) بریزد.

3- بدون آنکه جریان ادرار متوقف شود، مقداری ادرار را داخل ظرف جمع­آوری ریخته تا ظرف به میزان نصف یا حداقل 4/1 آن پر شود      ( در واقع قسمت میانی ادرار را در ظرف جمع­آوری نمونه بریزید ).

4- درپوش ظرف جمع­آوری نمونه را روی آن بسته و کاملاٌ محکم نمایید، دقت کنید که لبه­ها و یا داخل ظرف به هیچ وجه لمس نشود.

5- توجه نمایید که نام و نام خانوادگی و شماره بیمار، نوع نمونه روی ظرف مربوطه نوشته شده باشد.

6- ظرف نمونه را در جای مخصوص جمع­آوری نمونه که توسط آزمایشگاه تعیین شده قرار دهید.

7- دست­های خود را بلافاصله پس از جمع­آوری نمونه بشویید .

- نکته مهم : چنانچه نمونه در خارج از آزمایشگاه تهیه شده ظرف را سریعاٌ پس از جمع­آوری نمونه در یخچال قرار داده و همان روز به آزمایشگاه تحویل دهید.

- پرسنل آزمایشگاه آماده پاسخگویی به سوالات شما می­باشند.

شیوه تمیز نمودن و جمع­آوری نمونه (در آقایان ):

نحوه شستشو و تمیز کردن:

1- دست­های خود را با آب و صابون کاملا بشویید.

2- درپوش ظرف جمع­آوری نمونه را باز نمایید، دقت شود که داخل ظرف و درپوش آن آلوده نشود.

3- در افرادی که ختنه نشده­اند، پوست سر آلت را از مجرای خروج ادرار به عقب کشیده و جمع نمایید.

4- مجرای خروج ادرار و نواحی اطراف آن را بشویید (در صورت موجود بودن دستمال مخصوص توالت از آن استفاده نمایید ) دستمال استفاده شده را در ظرف مخصوص زباله بیاندازید.

 

[ ۱۳٩۳/۱/٢٧ ] [ ۸:۳٢ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]