فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

مفهوم خود مراقبتی

مفهوم خود مراقبتی

تهیه و تنظیم  : حسینعلی ستوده

منابع : نظام جامع توانمند سازی مردم برای مراقبت از سلامت خود – تهیه وتدوین دکتر شهرام رفیعی فر- دکتر ماندانا عطار زاده- دکتر مسعود احمد زاده اصل و همکاران

برنامه جامع درسی نظام جامع آموزش سلامت – دکتر ناصر محمدی و دکتر شهرام رفیعی فر 

برخی افراد به ضرورت ارزیابی سلامت خود اعتقاد ندارند و تا زمانی که بیماری به سراغشان نیامده از انجام هرگونه بررسی وضعیت سلامت خود اجتناب می کنند و برخی حتی ترجیح می دهند از بیماری خود اطلاع نداشته باشند و زمانی به پزشک مراجعه        می کنند که بسیار دیر است.

خود مراقبتی، اقدامات و فعالیت های آگاهانه، آموخته شده و هدفداری است که


توسط فرد به منظور حفط حیات و تامین و ارتقای سلامت خود و خانواده انجام می شود .

خود مراقبتی قسمتی از زندگی روزانه است و جایگزین مراقبت تخصصی و سازمانی نیست بلکه مکمل آن است و بیشتر به معنای تعامل با سیستم مراقبت از سلامت است تا استقلال از سیستم مراقبت تخصصی، مهمترین دستاوردهای تقویت خود مراقبتی این است که افراد تصمیمات درستی درباره استفاده صحیح از مراقبت های بهداشتی بگیرند و رفتارهای مراقبت از خود را به طور مناسب انتخاب و اجرا کنند.

خود مراقبتی جزء لاینفک تمام سطوح مراقبت های بهداشتی اولیه و تخصصی بوده، بنابراین اندکی تسهیل در روند اجرای خود مراقبتی می تواند وضعیت بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی کل جمعیت را بهبود بخشد.

خود درمانی بدون داشتن آگاهی کافی خود مراقبتی نیست

خود درمانی به مفهوم اقدام به درمان بدون داشتن اطلاعات کافی در زمینه علائم و بیماری ها یا تصمیم گیری های خود سرانه و غیر استاندارد درمانی است .از جمله رفتارهای خودسرانه ای که با استانداردهای خود مراقبتی تطبیق ندارد استفاده نابجا از دارو می باشد که نه تنها موجب درمان بیماری نمی شود بلکه باعث ایجاد عوارض دارویی در طولانی مدت نیز می گردد.

هدف نظام جامع حمایت از خود مراقبتی

هدف نظام جامع حمایت از خود مراقبتی،‌ افزایش رفتارهای خود مراقبتی و ارتقای سلامت از طریق رویکرد توانمند سازی است. در یک نظام خود مراقبتی اهداف کلی یک برنامه تقویت خود مراقبتی می تواند تلفیقی از گزینه های زیر باشد :

- ایجاد انگیزه مناسب در فرد

- ایجاد دانش سلامت و افزایش سواد بهداشتی

- تقویت حسن ارزشمندی و برداشت فرد از خود

- تقویت باور خود کارامدی فرد

- افزایش مهارت استفاده از منابع سلامت فرد

- ایجاد تعامل مناسب بین دریافت کنندگان و ارائه دهندگان خدمات سلامت

- ایجاد مهارت های زندگی لازم به تناسب موضوع

 

نتایج حمایت از خود مراقبتی

- بهبود سلامتی و کیفیت زندگی

- افزایش رضایت بیماران

- منطقی شدن استفاده از خدمات (نیاز کمتر به مشاوره ارائه دهندگان خدمات در مراکز مراقبت اولیه بهداشتی )

- کاهش ویزیت بیماران سرپایی و کاهش استفاده از منابع بیمارستانی

- کاهش هزینه های سلامت 

تاثیر دراز مدت برنامه خود مراقبتی

-  شواهد حاصل از مطالعات متعدد حاکی از آن است که مداخلات ارتقاء سلامت و خود مراقبتی در زمینه های مختلف ارتقای سلامت مردم موثر بوده است . 

جنبه های مختلف خودمراقبتی

BMI •  توجه به وزن خود و نگه داشتن آن در محدوده مناسب

•  آشنایی با تغذیه سالم و پیروی از رژیم غذایی صحیح

•  توجه به اهمیت فعالیت بدنی و نقش آن در سلامت افراد

•  توجه به مضرات دخانیات و اقدام جهت ترک سیگار

•  آگاهی از تاثیر استرس بر سلامتی و اهمیت کنترل آن

• توجه به نقش خواب در سلامت جسمی و روانی و آگاهی از بهداشت خواب

•  آشنایی با علائم و نشانه های افسردگی

•  آشنایی با علائم و نشانه های اضطراب

•  آشنایی با راه های تقویت حافظه

• توجه به سلامت قلب و عروق و آشنایی با عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی

• توجه به عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان و آشنایی با راه های پیشگیری از آن

• توجه به عوامل خطر ابتلا به آرتروز و کمر درد و آشنایی با راه های پیشگیری از آن

• آشنایی با سرطان های شایع و عوامل خطر و راه های پیشگیری از آنها

• توجه به اهمیت ارزیابی های پاراکلینیک و انجام به موقع آن

و ...

 

 

[ ۱۳٩۳/٢/۳٠ ] [ ۱٢:٢٠ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]