فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

اصول و روشهای موثر و کارآمد فرزند پروری

اصول و روشهای موثر و کارآمد فرزند پروری

( بمناسبت هفته بهداشت روان )

سلامت روانی کودک و نوجوان بخشی اساسی از سلامت و رفاه عمومی است . انتقال ارزشها و فرهنگ از طریق تربیت صورت می گیرد و این مهارتها برای اجتماعی شدن کودکان ، اطاعت از قوانین ، مسئولیت پذیری ،  تحمل و ایجاد بردباری در مواجهه با استرس و فشارهای زندگی و کمک به جامعه اساسی است . بر اساس مطالعات انجام شده سبک تربیتی والدین یک عامل مهم پیش بینی کننده سوء رفتار است .

والدین باید بدانند : که آموزش مهارت فرزند پروری موجب تعامل مثبت والدین با کودکان ، کاهش سوء رفتار با کودکان و کودک آزاری ، تغییرات مثبت در رفتار والدین ، کاهش افسردگی و استرس مادران و افزایش رضایت والدین از فرزندان می شود .

از تصورات و باورهای نادرست والدین این است که تصور می کنند کودکان به مرور زمان و بطور طبیعی بدون آموزش و تمرین مهارتهای لازم را برای بزرگسالی کسب می کنند ولی بیشتر مهارتها نیازمند فراهم شدن تواناییهای رشدی ، آموزش فعال ، تمرین و صرف وقت از سوی والدین است . بسیاری از خصوصیات و رفتار کودکان ریشه در سرشت آنها دارد که البته فطرت و سرشت کودک با عواملی تعامل دارد که از مهمترین آنها عملکرد تربیتی والدین می باشد .

در سنین قبل از مدرسه مهمترین جنبه اجتماعی شدن کودکان متاثر از والدین می باشد و در دوران مدرسه توسط همتاها می باشد . بنابر این کار اصلی والدین کمک به کودک در جهت پرورش مهارتهایی است که بتواند اورا به موفقیت برساند . در اینجا راههایی را برای تقویت اعتماد بنفس ذکر می کنیم :

1-کودک خود را تشویق کنید 2- علائق و تواناییهای کودک خود را تشویق کنید 3- موفقیت و پیشرفت کودک خود را تشخیص دهید 4- کودک خود را در تصمیم گرفتن تشویق کنید 5- اجازه بدهید گاهی کودک مخاطره کند و ریسک کند 6- به کودک خود مسئولیت بدهید 7- از کودک نخواهید که کامل باشد8- در توصیف کودک خود مطلق نباشید( از گفتن جملات : هیچ وقت کاری را درست انجام نمی دهی ، توشلخته هستی) بپرهیزید 9- به کودک وعده ای ندهید که نتوانید انجام دهید 10- مهارتهای اجتماعی را به کودک خود آموزش دهید .

بسیاری از والدین انتظارات غیر واقع بینانه ای از کودک خود دارند که با سطح رشد کودکشان متناسب نیست و والدین تصور می کنند که کودکشان مشکل رفتاری دارد ( مثال : کودک 6 ساله نمی تواند احساسات و شرایط دیگران را درک کند مثل خستگی مادران )

مشکلات رفتاری کودکان متاثر از :

1- ساختار ژنتیکی آنها و وراثت است 2- محیط خانوادگی و جامعه ای که در آن زندگی می کنند .

ساختار ژنتیکی کودک چیزی است که نمی توان آن را تغییر داد اما کودک رفتار را از محیط خانواده خود می آموزد و این محیط می تواند به گونه ای تغییر کند که به آنها رفتار مناسب تر را بیاموزد .  البته عواملی همچون دوستان و همسالان ، مدرسه ، رسانه و فن آوری ( برنامه تلویزیون ، بازی کامپیوتر و... )در خارج از خانه رفتار کودک را تحت تاثیر خود قرار می دهد که برای والدین ممکن نیست تمام عوامل موثر بر رفتار کودک را کنترل کنند .

تربیت سازنده

روشی است که هدف آن تقویت رشد کودکان و مدیریت رفتار آنها به گونه ای سازنده و بی ضرر می باشد . این شیوه بر اساس ارتباط خوب و توجه مثبت به کودک برای کمک به رشد آنان پایه ریزی شده است .کودکانی که به روش تربیت سازنده پرورش می یابند احتمال رشد مهارتها و ایجاد احساس خوب نسبت به خود در آنها بیشتر است همچنین احتمال بروز مشکلات رفتاری در آنها کمتر است .

اصول تربیت سازنده فرزندان

آماده کردن محیط امن و مورد علاقه : محیط امن بدین معنی است که شما آرامش بیشتری در زمینه تربیت فرزندتان دارید . و محیط جذاب یعنی محیطی که فرصت لازم را برای جست و جو ، کشف ، تجربه و رشد مهارت کودکان را فراهم می آورد .

ایجاد محیط سازنده برای یادگیری : والدین باید در دسترس کودکان باشند بدین معنی که کودک هر گاه به مراقبت و توجه نیاز دارد در دسترس او باشند . توجه مثبت به کودک کمک می کند برای یادگیری انگیزه پیدا کند .

 

3- استفاده از انضباط قاطعانه : به معنی ثبات در رفتار با کودک ، به سرعت عمل کردن هنگام بد رفتاری و آموزش به کودکان برای ارائه رفتار قابل قبول می باشد و استفاده از انضباط قاطعانه به کودکان می آموزد که مسئولیت رفتار خود را بپذیرند، از نیازهای دیگران آگاه و کنترل بر خویش را افزایش دهند .

4- داشتن انتظارات واقع بینانه : انتظارات والدین از کودکان به این امر بستگی دارد که آنها چه چیزرا برای کودکان در سنین مختلف ، طبیعی در نظر می گیرند . باید در نظر داشت که کودکان با هم متفاوت و با سرعتهای متفاوتی رشد می کنند .

5- مراقبت از خود به عنوان پدر یا مادر : اگر نیاز شخصی شما ( همراهی ، تفریح ، ارتباط صمیمانه و...) به عنوان یک بزرگسال برآورده شود صبور بودن ، ثبات داشتن و توجه کردن به کودک برای شما آسانتر است .   

  منابع مورد استفاده : جزوات و منابع منتشره از سوی وزارت بهداشت ( دفتر سلامت روانی اجتماعی )

                                                                                                                                                                                                              شیرین شهریاری ( کارشناس بهداشت روان )

[ ۱۳۸٦/٦/٢٧ ] [ ۱۱:۳٠ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]