فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

آثار اختصاصی سوء مصرف مواد کدامند؟

آثار اختصاصی سوء مصرف مواد کدامند؟

تهیه کننده: هادی جهان تیغ- کارشناس شبکه بهداشت درمان شهرستان هامون

منبع: علم اعتیاد،مواد،مغز ورفتار، مترجمین، دکتر سعید ممتازی و همکاران، ناشر سپید برگ، نوبت چاپ، بهار 1391

نیکوتین:

 

محرکی است اعتیادآور است که در سیگار و سایر اشکال توتون و تنباکو وجود دارد. دود سیگار خطر سرطان، آمفیزم ریه، اختلالات ریوی و بیماری های قلبی عروقی را در مصرف کنندگان افزایش می دهد. میزان مرگ و میر همراه


اعتیاد به سیگار تکان دهنده است. دخانیات باعث مرگ حدود یک صد میلیون نفر در طی قرن بیستم شده و اگر روند کنونی سیگار کشیدن ادامه یابد مجموع مرگ و میر حاصله ممکن است به یک میلیارد نفر در قرن بیست و یکم برسد.

الکل: می تواند باعث صدمه به مغز و غالب اعضای دیگر بدن شود. نواحی مغزی که اختصاصا"حساسیت بیشتری به صدمه ناشی از الکل دارند، شامل قشر مغزی(که عموما"مسئول کارکردهای عالی مغز مانند حل مسئله و تصمیم گیری است)، هیپوکامپ(که برای حافظه و یادگیری مهم است) و مخچه (که در تعادل حرکتی اهمیت دارد) می باشد.

ماری جوانا(حشیش): شایع ترین ماده غیرقانونی مورد سوء مصرف است. این ماده حافظه کوتاه مدت، یادگیری، توانایی تمرکز، توجه و تعادل را دچار اختلال می کند. ماری جوانا همچنین ضربان قلب را افزایش داده و ممکن است به ریه ها آسیب برساند. احتمال ایجاد روان پریشی هم در افراد مستعد با مصرف این ماده وجود دارد.

مواد استنشاقی: موادی فرار هستند که در بسیاری از محصولات مورد استفاده در خانه مانند پاک کنند ه های اجاق گاز، بنزین، اسپری های رنگ و دیگر اسپری ها وجود دارند و کارکرد ذهن را تغییر می دهند. مواد استنشاقی بسیار سمی اند و می توانند به قلب، کلیه ها، ریه ها و مغز آسیب برسانند. حتی یک بار مصرف طولانی مواد استنشاقی ممکن است در یک فرد سالم موجب نارسایی قلبی و مرگ در عرض چند دقیقه شود.

کوکائین: محرکی کوتاه اثر است که موجب سوء مصرف افراطی (مصرف دوزهای مکرر در یک جلسه) شود. سوء مصرف کوکائین می تواند عوارض طبی شدیدی برای قلب، دستگاه تنفسی، دستگاه عصبی و دستگاه گوارش ایجاد کند.

آمفتامین ها: شامل مت آمفتامین(شیشه)و محرک های قوی هستند که موجب احساس های سرخوشی و هوشیاری می شوند. آثار آنها اختصاصا" طولانی مدت و برای مغز زیان بار است. همچنین می توانند موجب افزایش درجه حرارت بدن شده و مشکلات جدی قلبی و تشنج ایجاد کنند.

اکستازی(قرص اکس): هم اثر محرکی و هم اثر روان گردان دارد. این ماده ممکن است باعث ازدیاد درجه حرارت بدن، ضربان قلب و فشارخون شده و به دیواره قلب فشار بیاورند. اکستازی همچنین ممکن است برای سلول های عصبی جنبه سمی داشته باشند.

ال اس دی: یکی از قوی ترین مواد توهم زا است که ادراک را تغییر می دهد. آثار آن غیرقابل پیش بینی است و سوء مصرف کننده ممکن است رنگ ها و تصاویر زنده و درخشانی را ببیند، صداهایی را بشنود و احساس هایی را درک کند که واقعی به نظر می آیند اما وجود خارجی ندارند. سوء مصرف کنندگان ال اس دی هم چنین ممکن است تجربیات صدمه زننده و هیجاناتی داشته باشند که ساعت ها باقی بماند. برخی تاثیرهای که در کوتاه مدت ایجاد می شود شامل افزایش درجه حرارت بدن، ضربان قلب و فشارخون، تعریق، از دست دادن اشتها، بی خوابی، خشکی دهان و لرزش است.

هروئین:

 

 یکی از مشتقات قوی تریاک است که موجب سرخوشی و احساس آرامش (نشئه) می شود. هروئین تنفس را کند و خطر بیماری های جدی عفونی را به خصوص در مصرف تزریقی زیاد می کند. سایر مشتقات تریاک شامل مورفین، اکسی کنتین، ویکوزیس، پره کدان و کدئین است که مورد مصرف قانونی پزشکی دارند، اما مصرف غیر پزشکی آن نمی تواند عوارض زیان باری مشابه آثار هروئین را به دنبتال داشته باشد.

داروهای نسخه ای:

 

به صورت بدون تجویز پزشک مصرف و سوء مصرف می شوند. این مصرف ممکن است اعتیادزا باشد و حتی در برخی موارد کشنده است. دسته های شایع داروهای نسخه ای مورد سوء مصرف، شامل داروهای مسکن، آرام بخش و محرک است. از مهم ترین جنبه های این مصرف رو به تزاید، شیوع آن در بین نوجوانان و جوانان است و این عقیده نادرست که چون این داروها توسط پزشکان تجویز می شوند داروهای بی خطری اند حتی وقتی به صورت خودسرانه و بدون نسخه مصرف شوند.

استروئید ها: این موادکه برای برخی بیماری ها تجویز می شوند، برای افزایش حجم عضلات و بهبود توانایی ورزشی و ظاهر بدن مورد سوء مصرف قرار می گیرند. عوارض جدی این مواد شامل جوش صورت، بیماری قلبی، مشکلات کبدی، سکته مغزی، بیماری های عفونی، افسردگی و خودکشی است.

ترکیب مواد: یک روش خطرناک و نه چندان نادر، استفاده از ترکیبی از دو یا چند ماده است. چنین روشی ممکن است از ترکیب های به ظاهر ساده ای مانند استفاده هم زمان سیگار و الکل تا ترکیب های خطرناک داروهای نسخه ای و ترکیب کشنده ای مانند ترکیب هروئین یا کوکائین با فنتانیل (یک ضد درد مشتق از تریاک) را شامل شود. محتوای ترکیب هرچه باشد، این مهم است که بدانیم به خاطر تداخل داروها باهم مصرف ترکیبی با خطرات بیشتری نسبت به زیان های هر ماده به تنهایی همراه خواهد بود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[ ۱۳٩۳/٦/۳٠ ] [ ۸:٥٦ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]