فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیماری دنگ

بیماری دنگ

تهیه کننده: هادی جهان تیغ- شبکه بهداشت درمان شهرستان هامون

منابع: 1- هاریسون-طب داخلی بیماریهای عفونی(2012)ویراست 18صفحه 395-394

2- مرکز مدیریت بیماریهای واگیر- اداره مبارزه بابیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان

بیماری دنگ چیست؟

دانگ بیماری حاد ویروسی شبیه آنفولانزای شدید می باشد که پس از گزش پشه های آئدس آلوده به یکی از چهار نوع ویروس دانگ به انسان منتقل می شود.

 اهمیت بیماری دنگ و اپیدمیولوژی:

بروز بیماری طی دهه اخیر در سراسر مناطق جهان به ویژه در مناطق گرمسیری و نیمه گرم سیری گسترش یافته است. بیش از نیمی از جمعیت جهان


در مناطقی زندگی می کنند که امکان ابتلا به این بیماری وجود دارد.

قبل از سال1970، اپیدمی بیماری فقط در 9 کشور جهان گزارش شده است. هم اکنون در 100 کشور دنیا شامل آمریکا، آفریقا، شرق مدیترانه، جنوب شرقی آسیا و غرب اقیانوس آرام و به خصوص کشور های مالزی، تایلند، افغانستان، پاکستان، هند، سنگاپور، عربستان (شهرجده) بومی شده است.

موارد بیماری از2/1میلیون نفر در سال2008 به 3/2میلیون نفر در سال در2010 رسیده است. در سال2010، 6/1میلیون مورد بیماری به تنهایی از آمریکا گزارش شده است که 49 هزار مورد آن دنگ شدید بوده است. بیش از 100 میلیون نفر در سال به ویروس دنگ آلوده می شوند. حدود500 هزار نفر در سال به نوع شدید بیماری مبتلا شده و در بیمارستان بستری می شوند که بیشترین موارد آن را کودکان شامل می شوند. حدود 5/2% موارد ابتلاء جان خود را از دست       می دهند.

نه تنها موارد بیماری رو به گسترش است بلکه سالیانه طغیان های ناشی از بیماری در نقاط مختلف جهان (اروپا، آمریکا، آسیا و خصوصا سنگاپور)گزارش شده است.

موارد ابتلا که سابقه مسافرت به کشورهای آندمیک داشته اند در ایران شناسایی شده است. پشه های ناقل این بیماری در ایران شناسایی شده است.

تا کنون درمان اختصاصی برای آن شناخته نشده است. مهمترین اقدام مراقبت در بخش ویژه از بیماران بد حال می باشد. در صورت اقدام مناسب مرگ و میر از 20% به 1% کاهش خواهد یافت.

این بیماری علی رغم خسارت زیاد به سلامت و اقتصاد کشورها،  کماکان به عنوان یک بیماری فراموش شده در دنیا مطرح است.

راه انتقال بیماری:

پشه های آئدس پس از گزش افراد مبتلا آلوده شده و در گزش های بعدی موجب ابتلاء سایر افراد می گردند. دوره کمون بیماری 4 - 10 روز بعد از گزش پشه آلوده می باشد.

علائم بالینی:

شروع ناگهانی، تب بالا با حداقل دو علامت از علایم زیر:

- سردرد شدید، درد پشت گره چشم

- درد عضلات خصوصا پشت کمر و مفاصل(تب استخوان شکن نام دیگر این بیماری است)

- تهوع، استفراغ

- بزرگی غدد لنفاوی

- بثورات ماکولوپاپولر، ویزیکول های کام و پرخونی اسکولرا

علائم آزمایشگاهی:

علایم شامل کاهش پلاکت ها، لکوپنی، نوتروپنی، افزایش آمینوترانسفراز سرم می باشد. این علائم معمولا 7-3 روز طول       می کشد.

همزمان با کاهش دمای بدن به کمتر از 38درجه سانتی گراد علائم: درد شدید شکمی، استفراغ مداوم، تنفس تند، خون ریزی از بینی و لثه، بی اشتهایی، خستگی، ضعف و بیحالی و استفراغ خونی، سیانوز مرکزی، تعریق زیاد و سرد با پوست مرطوب رخ می دهد.

پس از گذشت 24-48 ساعت از این علائم در صورتی که اقدام مناسب درمانی انجام نشود منجربه مرگ خواهد شد. دلیل آن افزایش نفوذ پذیری مویرگها، تجمع مایعات در فضای بین بافتی، پلورو پریتوان، دیسترس تنفسی و خونریزی شدید و تخریب بافتی است. در صورت ایجاد سندرم شوک دنگ 40-50 درصد مرگ و میر به همراه دارد.

تعاریف مورد بیماری:

بیماری دنگ بدون علائم هشدار دهنده: تب به همراه حداقل دو علامت از علایم حالت تهوع، راش، درد استخوانی و مفاصل، کاهش گلبول های سفید و تست تورنیکه مثبت.

بیماری دنگ با علائم هشدار دهنده: مورد مبتلا به بیماری دنگ بر اساس تعریف بالا به همراه حداقل یکی از موارد زیر:

درد شکم یا حساسیت در لمس شکم(تندرنس)، استفراغ دائمی، تظاهرات بالینی تجمع مایع(آسیت، وجود مایع در پلور)، خونریزی مخاطی، خواب آلودگی، بی قراری، بزرگی کبد، بیشتر از 2سانتیمتر در زیر لبه دنده، وجود یافته های آزمایشگاهی و افزایش هماتوکریت به همراه کاهش سریع تعداد پلاکت. در این موارد بیمار نیازمند انجام مراقبت و اقدامات طبی شدید می باشد.

دنگ شدید: بیماری دنگ با حداقل یکی از موارد زیر:

- نشت شدید پلاسما که منجر به یکی از موارد شوک، تجمع مایع به همراه دیسترس تنفسی شود.

- خونریزی شدید

- ابتلا شدید اعضاء

- سیستم اعصاب مرکزی: اختلال هوشیاری و نارسایی قلبی یا نارسایی سایر اعضاء

مورد قطعی مبتلا به دنگ:

- تیترIGM  مثبت

- اثبات وجود ویروس درسرم

- افزایش4 برابری تیتر  IgGدر دوره حاد و نقاهت

درمان:

درمان ضد ویروس اختصاصی تاکنون شناخته نشده است و اصول درمان شامل درمان نگهدارنده با محاسبه دقیق و تجویز مایعات مناسب با کنترل دقیق دفع ادراری  و وزن بیمار می باشد، در صورت لزوم فرآورده های خونی تجویز می شود.

کنترل بیماری:

در حال حاضر مقابله با پشه ها یکی از موثرترین راه های کنترل بیماری  است:

- تخلیه آب وسایل خنک کننده مانند کولرها، منابع، کوزه ها، سطل ها، بشکه ها و غیره

- جمع آوری صحیح زباله، برقراری سیتم های مناسب جمع آوری فاضلاب

- وسایلی که در آنها آب جمع می شود خصوصا" در داخل و نزدیک به خانه ها جمع آوری و معدوم گردد.         
- درب همه منابع آب و محل نگهداری آب همیشه باید بسته باشد.

- آشغال هایی که امکان جمع شدن آب در آنها وجود دارد شامل بطری ها، کنسروها، تایر مستعمل، ظروف پلاستیکی و غیره معدوم گردد.

- در مسافرت یا اقامت در کانون های بیماری استفاده از لباس های کاملا"پوشیده و آستین بلند.

- استفاده از دور کننده های حشرات به خصوص در کودکان و افراد مسن مانند استفاده از اسپری و قرص های حشره کش

- به کار بردن پشه بند و پشه بندهای آغشته به سم در هنگام استراحت در طول شبانه روز، می توان پرده ها را نیز به حشره کش آغشته کرد.

- کلیه بیماران را باید در مقابل گزش محافظت نمود.

[ ۱۳٩۳/۸/۱٧ ] [ ٩:٠٤ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]