فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیماری تب مالت (بروسلوز)

بیماری تب مالت (بروسلوز)

تهیه کننده: مهرنگار آزوغ ، کارشناس مرکز بهداشت زابل

منبع: راهنمای کشوری مبارزه با تب مالت

تب مالت به عنوان یکی از مهمترین بیماری های مشترک بین انسان و دام محسوب می شود. باکتری( بروسلا) که عامل ایجاد کننده بیماری است، طیف وسیعی از پستانداران اهلی و وحشی را مبتلامی سازد.

اهمیت مراقبت بیماری تب مالت (بروسلوز): بیماری تب مالت در انسان نشان دهنده گسترش بیماری در حیوانات است. معمولاً عفونت در انسان به تماس مستقیم با حیوانات آلوده یا فرآورده های آنها وابسته است. تماس با حیوانات دچارسقط جنین و مصرف شیر آلوده یا فرآورده های آن، عوامل خطر


اصلی می باشند. موارد آلودگی انسانی ناشی از باکتری های بروسلا همیشه بیش از موارد مبتلا با علائم بالینی می باشد. نسبت موارد بدون علامت به بیماران علامت دار بروسلوز ممکن است 8 به 1 و یا بالاتر باشد.

راه انتقال بیماری

1- خوردن یا نوشیدن محصولات لبنی آلوده به باکتری بروسلا، مانند فرآورده های لبنی آلوده و شیر خام که از شایع ترین روش های انتقال بیماری محسوب می شود. البته علاوه بر محصولات لبنی غیر پاستوریزه، خوردن گوشت خام حیوانات آلوده نیز باعث انتقال بیماری می شود.

2-استنشاق باکتری(انتقال تنفسی) که با استنشاق ذرات عفونی معلق در محیط آغل، اصطبل و یا آزمایشگاه منتقل می شود. هرچند که این حالت، راهی شایع برای بیمار شدن نیست ولی افراد شاغل در آزمایشگاه ها و یا کشتارگاه ها در خطر ابتلا به بیماری در اثر استنشاق باکتری در این فضای آلوده هستند.

3-انتقال از طریق خراش یا جراحت پوست و تماس مستقیم از راه ملتحمه چشم با ترشحات، مواد دفعی، بافت های حیوانات آلوده و یا اشیا آغشته به ترشحات عفونی که بیشتر در افراد شاغل در کشتارگاه ها و یا کارخانه های تولید و بسته بندی غذای حیوانات و کارکنان دامپزشکی اتفاق می افتد.

4- انتقال انسان به انسان بروسلوز بسیار نادر است. ممکن است در بین کارکنان دامپزشکی هنگام تلقیح مصنوعی، واکسیناسیون و نمونه برداری از حیوانات آلوده منتقل شود.

دوره نهفتگی: وقتی که برخورد با منبع عفونت مستمر باشد، چه از راه نوشیدن شیرخام و یا تماس شغلی، تعیین زمان دقیق آلودگی و لذا دوره نهفتگی مشکل خواهد بود. اما در مواردی که عفونت بدنبال یک تماس مشخص باشد، دوره نهفتگی اغلب بین 1 تا 3 هفته می باشد. گاهی اوقات بین 6 تا 17 ماه نیز گزارش شده است.

علایم بیماری: در انسان، بیماری به صورت حاد یا موذیانه شروع شده و با تب مداوم یا منظم با دوره های متناوب، تعریق فراوان و خیس کننده درشب، خستگی، بی اشتهایی وکاهش وزن، سردرد، درد عضلانی و درد عمومی بدن تظاهر می کند. بیماران مبتلا به بروسلوز، باکتری را از طریق ادرار دفع نموده، که ممکن است مدت زیادی بعد از برطرف شدن علائم بالینی طول بکشد.

نشانه های بیماری در دام، سقط جنین بویژه در سه ماهه آخر آبستنی، جفت ماندگی، کاهش تولید شیر، تورم دردناک بیضه در دام نر، التهاب رحم و کاهش میزان باروری و عقیمی است. دام ها به علت مقاوم شدن در برابر بیماری در آبستنی های بعدی ممکن است دچار سقط نشوند.

درمان:

کمیته فنی کشوری، درمان بیماری تب مالت را الزاماً ترکیبی و با بیش از یک دارو توصیه می نماید. یکی دو هفته پس از شروع درمان تب بیمار قطع می‌شود و حال عمومی او بسیار بهبود می‌یابد، این موارد نباید حاکی از بهبودی کامل بیمار تلقی و مصرف دارو قطع شود. برای درمان کامل حداقل دوماه و در برخی شرایط بیمار باید تا چند ماه تحت درمان باشد و در مراجعات مجدد براساس علائم بالینی و آزمایش های لازم، پزشک داروی بیمار را قطع می‌کند چرا که ممکن است در اثر سهل‌انگاری و مصرف نکردن دارو این بیماران به عوارض خونی، قلبی و... مبتلا شوند، که در اینگونه موارد طول دوره درمان افزایش خواهد یافت.

توجه داشته باشیم کهتحت نظر داشتن بیماران درمان شده قابل اهمیت بوده، چون که احتمال عود بیماری حتی پس از درمان با داروهای مناسب وجود دارد. درمان ناقص یکی از عوامل مهم افزایش موارد بروسلوز مزمن می باشد.

راه های پیشگیری از تب مالت

- مهمترین اقدام پیشگیری واکسینه کردن دام ها است و تنها با این روش است که به سهولت می‌توان این بیماری را در دام ها مهار کرد.

- استفاده از شیر و سایر فراورده های لبنی پاستوریزه (در صورت عدم دسترسی به شیر پاستوریزه قبل از مصرف آن را به مدت 20 دقیقه جوشانده و در حین جوشاندن مرتب به هم بزنید تا تمام شیر حرارت لازم را ببیند).

- پرهیز از مصرف  سر شیر و پنیرهای محلی و غیر پاستوریزه

- اجتناب از مصرف فرآورده های حیوانی خام و یا  نیم پز (مانند جگر، گوشت و...)

- جلوگیری از پا برهنه بودن کودکان تا بدینوسیله از تماس پوست پاها با خاک و فضولات آلوده دام ها پیشگیری شود.

- استفاده افراد در معرض خطر بیماری (دامداران، شاغلین کشتارگاه ها و آزمایشگاها و...) از وسایل حفاظت فردی  مانند دستکش، عینک، روپوش و ...

 

 

[ ۱۳٩۳/۸/۱٧ ] [ ٩:٠٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]