فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

افق طلائی سلامت شماره چهارم سال ۸۵

سيزده روش مبارزه با سرماخوردگي

1- حداقل سي سانتيمتر از افرادي كه سرفه يا عطسه مي كنند فاصله بگيريد.

قطره هاي ريزعطسه يا سرفه حدوداً تا مسافت 30 سانتي متري پراكنده مي شوند. اگر يكي از اين قطره ها روي چشم يا بيني شما قرار بگيرد، چند روز بعد به بيماري سرماخوردگي مبتلا مي شويد .

2- در هر فرصتي دستهايتان را بشوييد.

اكثر ميكروب هاي سرماخوردگي از طريق تماس فيزيكي غيرمستقيم منتقل مي شوند. بنابراين دستهايتان را در هر فرصتي بشوييد.

3- در محيط هايي كه تهويه مناسب ندارد، از خودتان بيشتر مراقبت كنيد.

ساختمانهاي اداري كه از تهويه هواي مناسب برخوردار نيستند يكي از محيط هايي محسوب مي شوند كه خطر ابتلا به سرماخوردگي را افزايش مي دهند. بهترين پادتن ، مرطوب كردن سوراخهاي بيني با اسپري محتوي آب نمك مخصوص بيني است .

4- مايعات مختلف بنوشيد.

  افق                               

نوشيدن مايعات گوناگون ، ميكروبهاي فعال سرماخوردگي را از بين مي برند و همينطور از كمبود آب بدن كه معمولاً با بيماري سرماخوردگي همراه است جلوگيري مي كنند. بنابراين  حداقل روزي هشت ليوان آب، آب ميوه و يا مايعات بدون كافئين بنوشيد.

5- اسكاچهاي ظرفشويي را ضد عفوني كنيد.

بهتر است براي جلوگيري از ابتلا به سرماخوردگي ، روزي دو تا سه مرتبه اين اشياء را در جريان آب جوش قرار دهيد.

6- از رختخواب بيرون بياييد و به ورزش بپردازيد.

شما مي توانيد سه بار در هفته و به مدت 30 تا 45 دقيقه به انجام ورزشهاي ساده ، مثل پياده روي و دوچرخه سواري بپردازيد و با اين كار مقاومت بخش بالايي مجراي تنفسي را نسبت به عفونتها افزايش دهيد.

7- از ماليدن بيش از حد چشم و بيني خودداري كنيد.

با توجه به بررسي هاي انجام شده ، افراد در هنگام سرماخوردگي اين اعضاء صورت خود را سه بار در ساعت مي مالند. اگر احساس مي كنيد كه بايد اين كار را انجام  دهيد، بهتر است به جاي نوك انگشت از بند انگشتانتان استفاده كنيد، چون اين قسمت كمتربه ميكروب سرماخوردگي آلوده مي شود.

8- ويتامين " E " مصرف كنيد.

ويتامين "E " نقش مهمي درعملكرد سيستم ايمني بدن ايفا مي كند. اما از آنجايي كه اين ويتامين بيشتر در مواد غذايي پرچرب وجود دارد ، افرادي كه رژيم لاغري دارند ، نمي توانند از آن استفاده كنند. روزانه 100 تا 200 واحد ( واحد بين المللي )، مكمل ويتامين E مصرف كنيد.

به خاطر داشته باشيد، روزانه، بيشتراز 500 ميلي گرم از آن مصرف نكنيد ، چون مصرف بيش از حد اين  ويتامين باعث اختلال در دستگاه گوارش مي شود.

9- سرفه را  تسكين دهيد.

براي سرفه هاي خشك و تك سرفه ها از شربتي كه حاوي مواد التيام دهنده است استفاده كنيد. برا ي سرفه هايي كه با خلط همراه است ، از شربت سينه و داروي خلط آور استفاده كنيد كه باعث مي شود مقدار ترشح مخاطي افزايش يافته ، در نتيجه فرد راحت تر سرفه كند.

10- خواب شبانه آرامي داشته باشيد.

 

با توجه به تحقيقات انجام شده در مؤسسه بهداشت سنتياگو ، خواب خوب و آرام موجب تقويت سلولهاي سيستم ايمني بدن مي شود. در اين بررسي ، 43 نفر ( افرادي كه به سرما خوردگي مبتلا نبوده اند) به طور داوطلبانه تنها نيمي از شب را در خواب سپري كردند . فرداي آن روز 30% ازسلولهاي مدافع بدن آنها از بين رفتند .اما شب بعد، زماني كه اين افراد ، حداقل هشت ساعت را در خواب سپري كردند، سلولهاي نابود كننده بدن آنها كاملاً مقاوم شدند.

11- ازبازكننده هاي ( مجراي بيني و سينه) مناسب استفاده كنيد.

براي التيام گرفتگي بيني ، بهتراست از اسپري و قطره هاي باز كننده استفاده كنيد، زيرا اين نوع داروها علائم بيماري را سريع تر از داروهاي خوراكي از بين مي برند و نيز اثرات جانبي كمتري را به دنبال دارند.

بازكننده هاي بوييدني را نبايد بيش از سه روز پياپي مصرف كرد، چون ممكن است اثر اين دارو كاهش يابد و گرفتگي بيني بدتر از قبل شود.

12- گلو درد را تسكين دهيد.

غرغره كردن با آب نمك گرم براي تسكين گلو درد فوق العاده مؤثر است .( يك قاشق چايخوري نمك براي هر ليوان آب )  همچنين نوشيدن " چاي وعسل " براي التيام گلو درد تأثير بسزايي دارد.

13- در هر وعده از غذاهاي اصلي " نهار و شام "، سوپ كم چربي بخوريد.

مايعات گرم در بي اثر كردن ويروس سرماخوردگي نقش مهمي را ايفا مي كنند و نوعي مُسكن محسوب مي شوند. سوپ جوجه براي تسكين اين بيماري تأثير فوق العاده اي دارد. "

نكته مهم : در هنگام سرماخوردگي سعي كنيد سرفه هاي آرام و آهسته كنيد تا سرماخوردگي شما به ديگران منتقل نشود . اين اصل را به كودكانتان نيز آموزش دهيد.

ميان وعده در مدرسه

 از آنجايي كه بسياري از الگوهاي رفتاري بزرگسالي بويژه عادات غذايي افراد در سنين كودكي شكل مي‌گيرد و در سنين بزرگسالي كمتر قابل تغيير است كيفيت و كميت الگوي غذايي نقش بسزايي در سلامت و بروز بيماريهاي مختلف بازي مي‌كند و توجه به آن حائز اهميت است.

يك صبحانه ايده‌آل بايد يك سوم از مقدار مواد مغذي روزانه فرد را فراهم كند

رمز يك روز سالم و شاد صرف يك صبحانه كامل است .يك صبحانه ايده‌آل بايد يك سوم الي يك چهارم از مقدار مواد مغذي مورد نياز فرد را فراهم كند اما دانش‌آموزاني كه از صبحانه صرف‌نظر مي‌كنند نمي‌توانند اين كمبود را از طريق ساير وعده‌هاي غذايي جبران كنند. ‌مصرف مواد غذايي مانند نان، شير، كره، بادام، پنير، انواع ميوه، تخم مرغ و غذايي مثل عدسي مي‌تواند براي صبحانه مناسب باشد.

اهميت ميان وعده‌هاي غذايي براي دانش‌آموزان

مواد غذايي پرچرب، شور يا شيرين سوختهاي ايده‌آلي براي بدن نيستند. ميان وعده‌هاي شور مانند چيپس و پفك علاوه بر اين كه ممكن است مواد مغذي كمتري داشته باشند حاوي مقدار زيادي نمك هستند كه زياده‌روي در مصرف آن مي‌تواند تعادل در رژيم غذايي را برهم زند.

                               

انواع شيريني نيز مانند شكلات و نوشابه اگرچه ممكن است تا حدودي تامين كننده نياز انرژي در سنين رشد باشند، اما ارزش تغذيه‌اي پاييني دارند و علاوه بر اين كه مي‌توانند محيط مناسبي براي رشد ميكروب‌هاي دهان فراهم كنند، موجب تخريب دندان‌ها نيز مي‌شوند. همچنين ميان وعده‌هاي پرچرب و پرانرژي مي‌توانند موجب كاهش اشتهاي دانش آموزان براي دريافت غذاي اصلي و در نتيجه دريافت ناكافي مواد مغذي شوند. بنابراين توصيه مي‌شود كه خوردن تنقلات غير تغذيه‌اي خود را حتي‌الامكان محدود كنيد و قبل از وعده‌هاي غذايي اصلي از خوردن آنها صرف نظر كنيد و مهمتر از همه آنكه به هيچ وجه اين تنقلات را جايگزين وعده غذايي اصلي خود نكنيد. در يك ميان وعده سالم مي‌توان از انواع ميوه‌ها، ساندويچ نان و پنير، خشكبار و آجيل مانند پسته، بادام، گردو بهره برد. تحقيقات مختلف نشان داده است كه گنجاندن يك ميان وعده مناسب و مغذي در برنامه غذايي روزانه دانش آموزان مي‌تواند بر حافظه كوتاه مدت، ميزان توانايي يادگيري و به دنبال آن پيشرفت تحصيلي آنها تاثير مثبت داشته باشد

. بوفه مدارس و نقش آن در انتخاب و الگوي تغذيه‌اي مناسب

وقتي كودكان بزرگتر و در مدارس مستقل‌تر مي‌شوند بيشتر بر اساس انتخاب‌هاي غذايي خودشان عمل مي‌كنند. بنابراين برنامه‌ريزي مناسب در ايجاد يك بوفه غذايي سالم در مدرسه همراه با آموزش دانش‌آموزان و آگاهي آنها در مورد غذاي سالم بيشترين نقش‌ را در تامين غذايي دانش‌آموزان ايفا مي‌كند. عرضه مواد غذايي فاقد ارزش تغذيه‌اي مناسب از دو جهت بر رشد كودكان مؤثر است: اول آنكه موادي مثل انواع پفك و چيپس، يخمك، نوشابه، آدامس و شكلات به واسطه ماهيتي كه دارند به خصوص چربي و قند بيش از حد، بر اشتهاي دانش‌آموزان اثر گذاشته و سبب مي‌شود كه آنها از خوردن وعده اصلي غذايي خود صرف‌نظر كنند در نتيجه مواد مغذي مورد نياز روزانه خود را دريافت نكرده و از رشد خود عقب مي‌مانند. دوم آن كه مصرف اين مواد كه اغلب حاوي مقادير بالايي از چربي و قندهاي ساده هستند به همراه تغيير شيوه زندگي دانش آموزان كه در آن فعاليت بدني محدود شده و اكثرا وقت خود را در مقابل كامپيوتر و تلويزيون مي‌گذرانند زمينه‌هاي چاقي و اضافه وزن را در كودكان فراهم مي‌كند.  در نتيجه مصرف ميان وعده‌هايي با ارزش غذايي كم باعث ايجاد هر دو نوع سوء تغذيه يعني هم كم وزني و هم اضافه وزن در كودكان مي‌شود. توجه به تغذيه فرزندان از مهمترين وظايف والدين است، زيرا فرهنگ و عادات غذايي در خانه شكل و در مدرسه تثبيت مي شود. ما نمي توانيم فرزندانمان را از خريد مواد خوراكي در راه مدرسه منع كنيم، ولي مي توانيم آنها را متقاعد نماييم تا از مصرف مواد مضر براي بدنشان خودداري كنند كه اين امر مي تواند با عرضه غذاهاي مناسب بر سر سفره در خانواده آغاز و در مدرسه ادامه يابد. والدين بايد تلاش كنند تا كودكان پس از صرف صبحانه راهي مدرسه شوند و براي اين منظور كودكان بايد شبها زود به رختخواب بروند تا صبح زود بيدار تا پس از كمي نرمش همراه با ساير اعضاي خانواده بر سر سفره صبحانه حاضر شوند. كودكاني كه بدون صرف صبحانه راهي مدرسه مي شوند قدرت يادگيري آنها بعد از ساعت 10 صبح كاهش مي يابد لذا مادران بايد براي اين دسته از كودكان ساندويچ (نان، پنير و سبزي( و يا) نان، پنير و گردو( تهيه كنند. شير به همراه بيسكويت سبوس دار، مي تواند ميان وعده مفيدي براي دانش آموزان محسوب شود از آنجايي كه ميوه ها سرشار از ويتامين و املاح هستند مي توانند ميان وعده مناسبي براي كودكان باشند  انتظار اين است كه كليه گروه هاي سني، صبحانه كاملي را صرف و يك ميان وعده مغذي را نيز قبل از صرف ناهار ميل كنند و از آنجايي كه كودكان كوچكتر، نياز به حجم غذاي كمتري دارند لذا بخشي از نياز روزانه شان را بايد از اين ميان وعده تامين كنند.

                        

كودكان بايد روزي دو ليوان شير، يك پياله ماست و قطعه اي پنير استفاده كنند. همچنين خانواده ها بايستي در غذاي روزانه از مواد كلسيم داري همچون كشك استفاده كنند همانطور كه در گذشته از غذاهاي سنتي و بومي نظير كشك بادمجان و كشك و يا كشك و گردو استفاده مي شد. همچنين مخلوط )شيرو ماست) و خوردن آن قبل از خواب، ماده خوبي رايكودكاني است كه طعم شير را دوست ندارند.

[ ۱۳۸٥/٩/٢۸ ] [ ۱:٠۳ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]