فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بیماری های شایع انگلی و کرم ها

بیماری های شایع انگلی و کرم ها

تهیه کننده: معصومه ربانی پور کارشناس سلامت جوانان ومدارس شبکه هامون- نسرین تیرآور کارشناس آمار

منابع:1- بوکلت راهنمایی بالینی6 تا 25سال آموزش بهداشت مدارس ویژه بهورزان 2- برنامه آموزش بهداشت مدارس ابتدایی با گرایش به جنبه های عملی آن، ترجمه علی رمضانخانی،دکتر سید احمد کماری زاده اصل،چاپ صدر

کرم ها و سایر جانوران ریز(انگل ها) که در روده انسان زندگی می کنند، انواع بسیاری هستند که موجب بیماری می شوند انواعی از آنها که بزرگتر هستند، گاهی در مدفوع دیده می شوند معمولاً کرم هایی از انواع کرم های گرد، کرم های


 پهن و کرم های نخی شکل در مدفوع دیده می شوند. کرم های قلابدار و کرم های شلاقی بدون آن که در مدفوع دیده شوند ممکن است در روده وجود داشته باشند.

وجود کرم های روده ای در انسان نشانه وضعیت بد بهداشتی است.

کرم های قلابدار: کرمهای قلابدار به طول یک سانتی متر و به رنگ قرمز بوده و در مدفوع با چشم غیر مسلح دیده نمی شوند، بنابراین نیاز به آزمایش مدفوع می باشد. عفونت کرم قلابدار یکی از خطرناک ترین بیماری های دوران کودکی است. بچه ای که کم خونی دارد رنگش پریده است و خاک می خورد، ممکن است مبتلا به کرم قلابدار باشد برای تشخیص قطعی مدفوع کودک باید آزمایش شود.

پیشگیری: آموزش بهداشت بخش اساسی اقدامات اولیه برای پیشگیری از کرم های قلابدار است. برای جلوگیری از پراکنده شدن مدفوع در محیط از مستراح بهداشتی استفاده شود. به بچه ها اجازه ندهید پا برهنه راه بروند.

کرم های نواری ( کرم کدو): این کرم در روده تا چندین متر رشد می کند، از قطعات کوچک، پهن و سفید بوجود آمده است. این قطعات(بندها) معمولاً به طول 1 سانتی متر در مدفوع یافت می شوند گاهی ممکن است یک بند خارج شده و در لباس های زیر دیده شود. ممکن است انسان با خوردن گوشت گاو یا گوشت دیگری که خوب پخته نشده است آلوده شود. برای استفاده از گوشت ها، بخصوص گوشت گاو باید بخوبی پخته شود.

اثر بر سلامتی: کرم های کدوی دورن روده ها گاهی باعث درد ملایم در معده می شوند و در کودکان با فقر غذایی منجر به سوء تغذیه     می گردد. بزرگترین خطری که وجود دارد زمانی است که کیست ها (کیسه کوچکی شامل لارو کرم ها) به داخل مغز فرد مبتلا می رود این اتفاقات در هنگام عبور تخم ها از مدفوع به دهانش رخ می دهد. افراد آلوده باید اصول بهداشت را کاملاً رعایت کنند و درمان را هر چه زودتر شروع کنند.

کرم های گرد ( آسکاریس): 20 تا 30 سانتی متر طول دارد و رنگ آن سفید یا صورتی است. راه انتشار و انتقال مدفوع- دهانی است، به واسطه عدم رعایت بهداشت فردی تخم های کرم گرد از مدفوع شخص آلوده به دهان شخص دیگر می رسد.

اثر بر سلامتی: وقتی که تخم آسکاریس بلعیده شد، لارو از تخم خارج شده و وارد جریان خون می شود لاروها از طریق گردش خون به ریه ها حمل می گردد. با سرفه، لاروها به حلق می آیند و دوباره بلعیده شده و به روده می رسند. در روده رشد کرده و بالغ می شوند آسکاریس ها در روده ممکن است ایجاد سوء هاضمه و ضعف کند. کودکانی که تعداد زیادی آسکاریس در روده دارند شکم آنها بر آمده و بزرگ می باشد به ندرت کرم های گرد ایجاد تنگی نفس تشنج و انسداد شدید روده می کنند. وقتی کودک تب شدید داشته باشد گاهی آسکاریس ها با مدفوع خارج می شوند و یا به ندرت از دهان یا بینی بیرون می آید. بعضی اوقات آسکاریس بالا آمده و راه هوایی را مسدود می کنند.

پیشگیری: استفاده از مستراح بهداشتی برای دفع مدفوع، شست و شوی کامل دست ها قبل از غذا خوردن، دست زدن به غذا و دور کردن مگس ها از غذا و رعایت کامل اصول بهداشت فردی عوامل اصلی پیشگیری از ابتلا به کرم های گرد هستند.    
کرم نخی شکل( کرمک یا اکسیور): کرمک یک سانتی متر طول دارد و به رنگ سفید، خیلی نازک و نخ مانند است. این انگل هزاران تخم را در ناحیه مقعد به جای می گذارند که باعث خارش شدید در اطراف مقعد به خصوص شب ها می شوند. هنگامی که بچه مقعد خود را می خاراند در لای ناخن های دست او قرار گرفته و توسط دست، غذا و سایر وسایل آلوده می گردد. از این راه تخم انگل ها به دهان خود فرد آلوده و یا دهان سایرین می رسد و ایجاد آلودگی های جدید می نماید. این کرم ها خطرناک نیستند خارش ممکن است خواب کودک را مختل کند.

پیشگیری و درمان

- برای جلوگیری از خاراندن مقعد به بچه مبتلا به کرمک شلوار تنگ و نسبتاً ضخیم بپوشانید. دست ها و محل تناسلی و مقعد کودک را پس از برخاستن از خواب و اجابت مزاج بشویید. همیشه قبل از غذا خوردن دست های بچه را بشوئید و ناخن های بچه را خیلی کوتاه کنید.

- لباس ها و رختخواب کودک مبتلا را زود به زود تعویض کنید و ناحیه تناسلی و مقعد به خصوص ناخن های او را خوب بشویید.

- هنگام خواب در ناحیه مقعد و اطراف آن وازلین بمالید. این عمل در کاهش و قطع خارش موثر است.

- به او داروی صد کرمک حاوی « پیپرازین» بدهید اگر در یک خانواده یک کودک مبتلا به کرمک است همزمان با درمان او تمام افراد خانواده را درمان کنید.

- بهترین راه پیشگیری و حفاظت در برابر کرمک رعایت بهداشت فردی است، زیرا اگر دارو هم به افراد بدهیم، در صورت عدم رعایت بهداشت فردی مجدداً آلوده خواهند شد. کرم های نخی فقط مدت 6 هفته زندگی می کند.

با رعایت کامل دستورات بهداشتی و پاکیزگی حتی بدون درمان اغلب کرم ها در عرض چند هفته از بین خواهند رفت.

[ ۱۳٩۳/۸/۱٧ ] [ ٩:٤٢ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]