فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

مالاریا

مالاریا

مجتبی کندری،کارشناس شبکه بهداشت درمان هامون- معصومه رهدار،کارشناش کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی

منبع: راهنمای جامع نظام مراقبت بیماریهای واگیر برای پزشک خانواده،مرکز مدیریت بیماریهای واگیر- اداره مبارزه با مالاریا

مالاریا بیماری انگلی است که در داخل گلبول های قرمز خون رشد می کند و پس از رشد، تکثیر نموده و موجب پاره شدن گلبول های قرمز و بروز علائم بیماری مالاریا می شود. سالانه در سراسر کشور حدود 1700 تا 2000 نفر به بیماری مالاریا مبتلا می شوند. بیشترین موارد مالاریا در ایران مربوط به استان


 سیستان و بلوچستان، هرمزگان و قسمت گرمسیری کرمان می باشد.

علائم بیماری : بیمار اول احساس سرما کرده و سپس می لرزد و بعد دچار تب شده و آنگاه عرق می کند. علائم بیماری در بیماران مبتلا به مالاریا ممکن است هر روز یا یک روز در میان ظاهر شود. احساس کسالت، تب، تعریق، لرز، درد دست و پا، سر درد، تهوع و استفراغ و در موارد شدید تشنج، اغما و اختلال هوشیاری می باشد.

بیماری مالاریا چگونه منتقل می شود؟

شایع ترین و معمول ترین روش انتقال مالاریا از طریق گزش پشه های آنوفل ماده است. وقتی پشه شخصی را نیش می زند خون او را       می مکد. اگر شخص مبتلا به مالاریا باشد تعدادی از انگل های داخل خون بیمار در طی گزش وارد بدن پشه شده و در آن تکثیر و رشد   می کنند. حال اگر پشه آلوده به انگل مالاریا شخص سالمی را نیش بزند، انگل های مالاریا در حین گزش وارد بدن شخص بیمار خواهد شد، همچنین مالاریا می تواند از طریق انتقال خون، استفاده از سرنگ مشترک و از مادر باردار به جنین نیز منتقل گردد.

عامل مالاریا: عامل بیماری انگل های تک سلولی از گونه پلاسمودیوم می باشد. در ایران گونه های پلاسمودیوم ویواکس و پلاسمودیوم فالسیپاروم وجود دارند. پلاسمودیوم فالسیپارم از همه خطرناکتر بوده و اگر درمان نشود باعث مرگ بیمار می گردد.

محل های رشد و تکثیر پشه مالاریا کجاست؟

پشه مالاریا در آب تخم ریزی کرده و لارو پشه در آن تکثیر می گردد و متعاقبا" تبدیل به پشه بالغ می شود. به آب های محل تکثیر پشه زیستگاه لاروی می گویند. از مهمترین انواع زیستگاه لاوری می توان موارد زیر نام برد:

- هوتک ها( بنایی از خاک و سنگ که به منظور جمع آوری آب باران برای مصارف آبیاری و شرب حیوانات استفاده می شود)، برکه ها، حوض های خانگی، آب انبارها، آب جمع شده از باران، فاضلاب حمام، کناره جوی های آب، حاشیه رود خانه ها، کانال های آبیاری مزارع، چشمه ها، قنات ها، چاه های آب آشامیدنی، باتلاق ها، مزارع برنج، گودال های آب، مانده آب های ناشی از نشت آب کولر و یا جمع شده  از شکستگی لوله آب، آب جمع شده در جای پای حیوانات و لاستیک و یا قوطی های فلزی دور ریخته و .....

درمان بیماری مالاریا: اگر بیماری سریع تشخیص داده شود، به سادگی قابل درمان است که باید زیر نظر درمانگر دوره دیده دوره درمان کامل گردد. البته بهتر است بیماران بد حال و مبتلا به فالسیپاروم در بیمارستان بستری شوند

راه های پیشگیری از بیماری مالاریا کدامند؟

1- بیماریابی: تهیه و آزمایش لام خون محیطی از فرد تب دار شکوک به مالاریا و درمان کامل بیماران مبتلا به بیماری مالاریا

2- خوابیدن در پشه بند(ترجیحا پشه بندهای آغشته به سم)

3- نصب توری به درب و پنجره منازل

4- استفاده از مواد دور کننده حشرات

5- پر کردن گودال های آب

6- استفاده از ماهی های گامبوزیا (نوعی ماهی کوچک که به سرعت تکثیر می کند و لارو پشه را می خورد)

7- باسیل پاشی زیستگاه های لاروی (ماده ای است که از مواد موجود در طبیعت ساخته شده و موجب از بین رفتن لارو پشه می شود اما هیچ ضرری برای انسان ،حیوان و محصولات کشاورزی ندارد).

8- از بین بردن پشه های بالغ به وسیله سم پاشی در محیط های استراحت پشه ها مانند منازل ، طویله ، حمام ، غار ها

چگونه در حذف بیمار کمک کنیم؟

همه افراد جامعه به خصوص دانش آموزان و جامعه فرهنگی کشور    می توانند با مشارکت در موارد زیر به حذف بیماری، سلامت خود، خانواده و نیز سلامت جامعه کمک نمایند:

1- ارجاع بیماران مشکوک به مالاریا به مراکز درمانی، خانه های بهداشت و یا آزمایشگاه های مالاریا و تشویق بیماران به مراجعه هرچه سریع تر

2- کمک به خشک کردن مانداب ها و آب های جمع آوری شده در داخل منازل خودشان و نیز در محیط روستا و شهر

3- کمک به باسیل پاشی زیستگاه های لاروی. باسیل را می توانید به رایگان از خانه های بهداشت یا مراکز بهداشتی درمانی محل سکونت دریافت نمایید و نحوه استفاده از آن را به آسانی بیاموزید

4- تشویق اعضای خانواده و آشنایان به استفاده از ابزار پیشگیری از مالاریا

در صورت بروز تب، احساس کسالت و سردرد بلافاصله به نزدیک ترین خانه بهداشت یا مرکز بهداشتی درمانی و یا آزمایشگاه های مالاریا مراجعه نمایید. نوفل آ

 

 

[ ۱۳٩۳/۸/۱٧ ] [ ٩:٤٤ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]