فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

پیشگیری ازبیماری های منتقله از غذا

پیشگیری ازبیماری های منتقله از غذا

هادی جهان تیغ– کارشناس شبکه بهداشت درمان شهرستان هامون

منبع:راهنمای کشوری نظام مراقبت بیماری های منتقله از غذا، دکتر حسین معصومی اصل و همکاران، چاپ دوم 1386

بیماری های منتقله از غذا به راحتی قابل پیشگیری هستند اما  پیشگیری از این عفونت ها به یک همکاری وسیع بین بخشی نیازمند است، چرا که سلامتی غذا کلیه اقداماتی را شامل می شود که از مزرعه تا سفره در مسیر کاشت، داشت و برداشت محصولات کشاورزی و دامی و مسیرهای فرآوری، ذخیره، حمل نقل و توزیع مواد غذایی وجود دارد.

علیرغم تنوع بیماری های منتقله از غذا و تنوع راه های انتقال آنها رعایت یک دسته از دستورات بهداشتی و افزایش آموزش های بهداشتی


 می تواند از این عفونت ها پیشگیری کند.

الف- اصول کلی پیشگیری: بهداشت و سلامت مواد غذایی و اصول نگهداری مواد غذایی در یخچال دارای اجزاء زیر می باشد:

1- بازرسی گوشت: باید غذاهای تهیه شده از حیوانات عاری از الودگی باشد با معاینه حیوانات به وسیله کارکنان دامپزشکی قبل و بعد از کشتار می توان از آلوده نبودن انها مطمئن شد.در کشور ما تمام فرآورده های گوشتی خام توسط سازمان دامپزشکی کنترل می شود و پساز فرآوری توسط معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت کنترل می شود.

2- بهداشت شخصی: کسانی که در کار تهیه مواد خوراکی مورد نیاز (حمل ونقل،آماده سازی و پختن) هستند باید بیشترین حد بهداشت فردی را رعایت کنند. تمام کارکنان غذا خوری ها بایستی توسط مسئولین بهداشتی مورد معاینه و بررسی قرار گرفته و سلامت آنها تایید شود.

3- دستکاری مواد غذایی: کسانی که دارای زخم های عفونی، جوش صورت و دمل، اسهال ساده، اسهال خونی، عفونت حلق و ... هستند تا درمان کامل باید از تهیه و توزیع مواد غذایی کنار گذاشته شوند. معاینه دور ه ای این کارگران بایستی الزامی باشد. این کار در تشخیص افراد حامل ارزش محدودی دارد ولی با این حال می تواند برخی منابع آلودگی را حذف کنند. معاینه دوره ای به این دلیل ضرورت دارد که افرادی که در بین دو معاینه آلودگی پیدا کرده اند مورد شناسایی قرار گیرند.

4- روش های دستکاری مواد غذایی: باید تهیه غذا بوسیله     دست های برهنه (بدون دستکش) به حداقل کاهش یابد. باید زمان بین تهیه و مصرف مواد غذایی کم باشد. بر اهمیت سرد کردن سریع و نگهداشتن غذای پخته شده باید تاکید شود. شیر، فرآورده های شیری و فرآورده های تخم مرغ باید پاستوریزه و خوراکی ها به دقت پخته شوند. باید گرما به قسمت مرکزی لایه های غذایی برسد و هیچ نقطه ای خنک نماند. میکروارگانسیم هایی که موجب مسمومیت های غذایی می شوند در گرمایی بالاتر از60 درجه سانتی گراد از بین می روند.

5- افزایش و ارتقای بهداشت محیط: از بهداشت همه سطوح کار    (پیشخوان)، ظروف و لوازم آشپزخانه و تجهیزات آن باید مطمئن بود و باید مواد غذایی دور از دسترس موش ها، مگس، سوسک و گرد غبار باشند.

6- نگهداری مواد غذایی در یخچال: نباید غذاها در جای گرم نگهداری شود باقی مانده غذای خورده نشده باید بلافاصله در محل سرد گذاشته شود تا از تکثیر میکروب ها و تولید توکسین جلوگیری شود. یک دستور طلایی برای بهداشت مواد خوراکی"پختن و در همان روز خوردن" است. غذاها نباید در درجه حرارت بین 5 تا60 درجه درجه سانتی گراد قرار گیرد چون این منطقه خطر از نظر رشد میکروب ها است. سرمای کمتر از درجه4 درجه اثر متوقف کننده رشد میکروب (باکتریواستاتیک) دارد و درجه یخچال نباید از این رقم بیشتر شود.

ب- نقش آموزش در پیشگیری: اهمیت آموزش در پیشگیری از بیمار ی های منتقله از غذا انکارناپذیر است. تمام کارکنا نی که در دست کاری، آماده سازی و پختن مواد غذایی در گیر هستند بایستی تحت آموزش های بهداشتی قار گیرند این آموزش های شامل چهره به چهره و شرکت در کلاس های آموزشی می باشد.

رسانه های ارتباط جمعی از قبیل روزنامه ها، نشریات، رادیو و تلویزیون نقش بسیار مهمی در ارتقای سلامت مواد غذایی و ارتقای فرهنگ بهداشتی و تغییر الگوهای رفتاری می تواند بازی کنند و پیام های بهداشتی را در سطح عموم جامعه گسترش دهند.

برای کارکنان مواد غذایی علاوه برمعاینات دوره ای و اطمینان از سلامت آنها بایستی دوره های آموزشی برنامه ریزی کرد و راه های پیشگیری از عفونت های منتقله از غذا را آموزش داد. مواد آموزشی این دور ه ها در مرکز سلامت محیط و کار و در مراکز بهداشت شهرستان و استان موجود است.

 

 

 

 

[ ۱۳٩۳/۸/۱٧ ] [ ٩:٤٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]