فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

گذری بر وضعیت سل مقاوم به چند دارو ( MDR ) در ایران

گذری بر وضعیت سل مقاوم به چند دارو ( MDR ) در ایران

ابوالفضل پناهی میشکار

منابع : 1) ناصحی ،مهشید-میرحقانی ،لیلا؛ راهنمای کشوری مبارزه با سل ، وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی، معاونت سلامت- مرکز مدیریت بیماری های واگیر - انتشارات اندیشمند(1389)

2) www.tb-lep.behdasht.gov.ir


علل بروز مقاومت دارویی در سل  


                                     

عوامل مرتبط با ارائه دهندگان خدمات

عوامل مرتبط با دارو

عوامل مرتبط با بیمار

عدم وجود دستورالعمل مناسب

کیفیت نامناسب دارو

تمکین ضعیف بیماران به درمان

عدم تبعیت پزشکان از دستورالعمل کشوری

نامنظمی در تامین داروهای ضدسل

ناآگاهی بیماران

آموزش ناکافیپرسنل

نامناسب بودن شرایط ذخیره سازی

عدم اطلاع از وجود درمان ضد سل رایگان

عدم پایش صحیح درمان بیماران

تجویز دوزغلط یاترکیب نامناسب دارو

مشکلات ایاب و ذهاب

ضعف ساختاری یا اعتباری برنامه کنترل سل

 

نگرش منفی جامعه نسبت به بیماری

عدم آموزش بیماران و خانواده آنها

 

ابتلا به سوء جذب

ضعف در اطلاع رسانی به مردم در زمینه رایگان بودن درمان ضد سل

 

اعتیاد/سوءمصرف مواد

 

با مقایسه هزینه ، طول مدت درمان و اثر بخشی رژیم های درمانی موجود میان یک بیمار مبتلا به سل حساس به دارو و یک بیمار مبتلا به سل مقاوم به چند دارو می توان به ضرورت پیشگیری از بروز MDR  پی برد. این مقایسه در جدول زیر خلاصه شده است؛

 

 

موارد مقاوم به چند دارو

موارد مبتلا به سل

 

بین 40  تا 250  میلیون تومان

کمتر از 450000 تومان

هزینه

40 تا 60 درصد

بیش از 95%

امید بهبودی

18 تا 24 ماه

6 ماه

طول دوره درمان

100% موارد به مدت، 6 - 4 ماه

کمتر از 10% موارد، به مدت کوتاه

نیاز به بستری

غالبا نارسایی تنفسی برای تمام عمر

ندارد

معلولیت

حفظ یک منبع آلودگی از نوع مقاوم

حذف یک منبع انتشار

اپیدمیولوژی

 

بر اساس گزارش های روتین موجود، تعداد موارد قطعی و مشکوک مبتلا به MDR-TB در طول سال های گذشته به شرح ذیل         می باشد، که بخش عمده ای از این افزایش بدلیل فراهم سازی داروهای گران قیمت خط دوم ضد سل، ایجاد فرایند ارجاع موارد مشکوک از دانشگاه های علوم پزشکی کشور به بیمارستان رفرانس کشوری و بهبود سیستم گزارش دهی موارد مقاوم از بیمارستان رفرانس کشوری به مرکز مدیریت بیماری ها در طول سال های اخیر بوده است:

 

 

1381

1382

1383

1384

1385

1386

1387

1388

1389

1390

1391

تعداد موارد قطعی مبتلا به MDR-TB

3

8

25

31

44

18

9

21

51

38

56

تعداد مواردی که با شک به MDR-TB تحت درمان با داروهای خط دوم ضد سل قرار گرفته اند

 

2

 

0

 

3

 

7

 

16

 

44

 

35

 

39

 

10

 

22

 

41

رژیم درمان استاندارد اصلی MDR-TB مورد استفاده در کشور ما عبارتست از:  افلوکساسین + آمیکاسین + سیکلوسرین +  پروتیونامید + پیرازینامید + اتامبوتول.

*نکته بسیار مهم:  فقط و فقط فوکال پوینت های تعیین شده در مراکز ارجاع کشوری و منطقه ای سل مجاز به تصمیم گیری در مورد شروع ، تعدیل و خاتمه درمان بیماران مزمن و مقاوم به داروی سل هستند.

[ ۱۳٩۳/۸/۱٧ ] [ ٩:٥٤ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]